คู่มือบัญชีเบื้องต้นสำหรับเจ้าของกิจการ ร้านค้า และผู้ประกอบการ SME
ทำบัญชีรายรับรายจ่ายอย่างไร? วิธีบันทึก พร้อมตัวอย่างและเทคนิคสำหรับธุรกิจ
การทำบัญชีรายรับรายจ่าย คือการจดบันทึกเงินที่กิจการได้รับและเงินที่จ่ายออก โดยระบุวันที่ รายละเอียด จำนวนเงิน ช่องทางชำระเงิน และหลักฐานประกอบ เพื่อให้เจ้าของธุรกิจตรวจสอบการเคลื่อนไหวของเงินและวางแผนการใช้จ่ายได้อย่างเป็นระบบ
สำหรับผู้ประกอบการรายย่อย ร้านค้าออนไลน์ หรือกิจการที่เพิ่งเริ่มต้น การมีตารางรายรับรายจ่ายช่วยให้ทราบว่าเงินเข้ามาจากแหล่งใด ใช้จ่ายเรื่องอะไร และมีเงินคงเหลือในแต่ละวันเท่าไร โดยไม่จำเป็นต้องเริ่มจากระบบที่ซับซ้อน
อย่างไรก็ตาม การทำบัญชีรายรับรายจ่ายเพื่อบริหารเงินต้องแยกจากการจัดทำบัญชีตามกฎหมาย โดยเฉพาะบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนที่ยังต้องจัดทำบัญชีและงบการเงินตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
✓ รู้วิธีบันทึกรายรับรายจ่ายทีละขั้นตอน
✓ ดูตัวอย่างตารางเงินสดรับ–จ่ายและยอดคงเหลือ
✓ แยกเงินธุรกิจ เงินส่วนตัว และรายการที่ไม่ใช่รายได้หรือค่าใช้จ่าย

บัญชีรายรับรายจ่ายคืออะไร และมีประโยชน์อย่างไร?
บัญชีรายรับรายจ่ายเป็นข้อมูลที่แสดงการเคลื่อนไหวของเงินในช่วงเวลาหนึ่ง โดยแยกเงินรับและเงินจ่ายตามรายการที่เกิดขึ้นจริง สามารถจัดทำเป็นรายวัน รายสัปดาห์ หรือรายเดือนตามความเหมาะสมของกิจการ
ตัวอย่างเช่น ร้านค้าได้รับเงินจากการขายสินค้า 5,000 บาท และจ่ายค่าขนส่ง 300 บาท เมื่อนำรายการทั้งสองมาบันทึก เจ้าของร้านสามารถตรวจสอบได้ว่าวันนั้นมีเงินเข้ากับเงินออกเท่าไร แต่ยังไม่สามารถสรุปกำไรสุทธิจากตัวเลขสองรายการเพียงอย่างเดียว
ประโยชน์สำคัญคือช่วยให้เจ้าของธุรกิจเห็นพฤติกรรมการรับจ่ายเงิน ติดตามค่าใช้จ่ายที่เกิดซ้ำ ตรวจรายการผิดปกติ และเตรียมข้อมูลเบื้องต้นสำหรับผู้ทำบัญชี
นอกจากนี้ การบันทึกอย่างต่อเนื่องช่วยลดปัญหาลืมรายการจ่ายเล็กน้อย เช่น ค่าจัดส่ง ค่าธรรมเนียมธนาคาร และค่าอุปกรณ์สำนักงาน ซึ่งหากสะสมจำนวนมากอาจส่งผลต่อเงินหมุนเวียนของกิจการ
ผู้ที่เพิ่งเริ่มต้นสามารถศึกษา ความรู้บัญชีภาษีสำหรับเจ้าของธุรกิจ เพื่อทำความเข้าใจบทบาทของข้อมูลทางการเงินในการบริหารกิจการ

รายรับ รายจ่าย รายได้ และค่าใช้จ่าย ต่างกันอย่างไร?
แม้คำเหล่านี้มักใช้แทนกันในชีวิตประจำวัน แต่เมื่อพิจารณาทางบัญชีจะมีความหมายแตกต่างกัน ซึ่งเจ้าของกิจการควรทำความเข้าใจก่อนนำข้อมูลไปใช้วิเคราะห์กำไร
รายรับ
เงินที่ได้รับเข้ากิจการ เช่น เงินจากลูกค้า เงินกู้ หรือเงินที่เจ้าของนำเข้ามาลงทุน แต่ไม่ใช่ทุกรายรับจะเป็นรายได้ทางบัญชี
รายจ่าย
เงินที่กิจการจ่ายออก เช่น ซื้อสินค้า ชำระหนี้ หรือซื้ออุปกรณ์ โดยเงินจ่ายบางรายการอาจเป็นการได้มาซึ่งสินทรัพย์ ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายทันที
รายได้
รายการที่รับรู้ตามหลักบัญชีเมื่อเข้าเงื่อนไข เช่น รายได้จากการขายสินค้าหรือบริการ แม้บางรายการยังไม่ได้รับชำระเงิน
ค่าใช้จ่าย
ต้นทุนหรือทรัพยากรที่ใช้ไปและเข้าเกณฑ์รับรู้เป็นค่าใช้จ่ายในงวดนั้น ตามมาตรฐานบัญชีที่กิจการใช้งาน
ตัวอย่าง เมื่อบริษัทกู้เงินจากธนาคาร 200,000 บาท เงินในบัญชีธนาคารเพิ่มขึ้นและเป็นรายรับในตารางเงินเข้า–ออก แต่ไม่ใช่รายได้จากการขาย เพราะบริษัทมีภาระหนี้สินเพิ่มขึ้นด้วย
ในทำนองเดียวกัน การจ่ายเงินเพื่อซื้อคอมพิวเตอร์สำหรับใช้ในบริษัทอาจเป็นการได้มาซึ่งสินทรัพย์ ไม่จำเป็นต้องรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายเต็มจำนวนทันทีตามหลักบัญชี
หากต้องการศึกษาความแตกต่างเพิ่มเติม อ่าน หลักการและมาตรฐานการบัญชี
7 ขั้นตอนทำบัญชีรายรับรายจ่ายสำหรับเจ้าของธุรกิจ
ขั้นตอนที่ 1 แยกเงินส่วนตัวออกจากเงินธุรกิจ
เจ้าของกิจการควรเริ่มจากแยกบัญชีธนาคารหรือกำหนดวิธีควบคุมเงินธุรกิจให้ชัดเจน เพื่อให้ตรวจสอบได้ว่าเงินใดเป็นรายรับจากการดำเนินงาน และเงินใดเป็นเงินที่เจ้าของนำเข้าหรือเบิกออก
สำหรับบริษัทจำกัดต้องพิจารณานิติสัมพันธ์ระหว่างบริษัทกับกรรมการหรือผู้ถือหุ้นด้วย ไม่ควรบันทึกการถอนเงินทุกครั้งเป็นค่าใช้จ่ายของบริษัทโดยอัตโนมัติ
ขั้นตอนที่ 2 กำหนดหมวดรายรับและรายจ่าย
ควรแบ่งหมวดรายรับ เช่น ขายสินค้า รับค่าบริการ รับชำระลูกหนี้ และเงินรับอื่น พร้อมแยกรายจ่าย เช่น ซื้อสินค้า ค่าขนส่ง ค่าเช่า เงินเดือน ค่าสาธารณูปโภค และค่าใช้จ่ายสำนักงาน
การแบ่งหมวดช่วยให้สรุปข้อมูลได้ง่ายขึ้น และช่วยแยกกระแสเงินสดจากธุรกรรมอื่น เช่น เงินกู้ เงินลงทุน หรือการซื้อสินทรัพย์
ขั้นตอนที่ 3 รวบรวมเอกสารประกอบรายการ
จัดเก็บใบเสร็จรับเงิน ใบกำกับภาษี ใบแจ้งหนี้ ใบสำคัญรับ ใบสำคัญจ่าย และรายการเดินบัญชีธนาคารให้ครบ เพื่อใช้เป็นหลักฐานตรวจสอบรายการที่บันทึกไว้
เอกสารควรจัดตามวันที่หรือเลขที่เอกสาร พร้อมกำหนดผู้รับผิดชอบในการรวบรวมและตรวจความครบถ้วนเป็นประจำ
อ่าน วิธีจัดแฟ้มเอกสารบัญชีบริษัทให้ใช้งานง่าย เพื่อวางระบบเอกสารประกอบการบันทึก
ขั้นตอนที่ 4 บันทึกรายการทุกวันที่มีเงินเข้าออก
เมื่อเกิดรายการรับหรือจ่ายเงิน ให้บันทึกวันที่ รายละเอียด ประเภท จำนวนเงิน ช่องทางรับจ่าย และเลขที่เอกสารอย่างสม่ำเสมอ โดยไม่ควรรอจนสิ้นเดือนแล้วจึงรวบรวมจากความจำ
หากมีการโอนเงินระหว่างบัญชีธนาคารของกิจการเดียวกัน ต้องบันทึกให้สามารถติดตามการเคลื่อนไหวได้ แต่ไม่ควรนำยอดโอนดังกล่าวมานับเป็นรายได้จากการขายซ้ำ
ขั้นตอนที่ 5 ตรวจยอดเงินคงเหลือ
นำเงินคงเหลือต้นงวดมาบวกเงินรับและหักเงินจ่าย แล้วเปรียบเทียบกับเงินสดจริงหรือยอดในบัญชีธนาคารที่เกี่ยวข้อง หากยอดไม่ตรงควรตรวจรายการตกหล่นและรายการที่บันทึกซ้ำ
ธุรกิจที่ใช้หลายช่องทางรับเงินควรแยกเงินสด เงินโอน บัตรเครดิต และเงินที่รอรับจากแพลตฟอร์ม เพื่อให้ตรวจสอบได้สะดวกขึ้น
ขั้นตอนที่ 6 สรุปยอดรายเดือนและวิเคราะห์ผล
เมื่อครบเดือนควรสรุปเงินรับทั้งหมด เงินจ่ายทั้งหมด และยอดคงเหลือ พร้อมวิเคราะห์ค่าใช้จ่ายแต่ละหมวด เช่น ค่าขนส่งเพิ่มขึ้นหรือไม่ มีค่าใช้จ่ายใดสูงกว่าที่วางแผนไว้
สำหรับธุรกิจที่มีสินค้าคงเหลือ ลูกหนี้ หรือเจ้าหนี้ ต้องนำข้อมูลส่วนอื่นมาประกอบด้วย เพราะรายรับรายจ่ายอย่างเดียวไม่สามารถสะท้อนกำไรของกิจการได้ครบถ้วน
ขั้นตอนที่ 7 ตรวจเอกสารและส่งต่อผู้ทำบัญชี
จัดเตรียมรายงานและเอกสารที่เกี่ยวข้องให้ผู้ทำบัญชีตรวจสอบตามรอบการทำงาน โดยเฉพาะบริษัทและห้างหุ้นส่วนที่ต้องจัดทำบัญชีตามกฎหมาย
ก่อนส่งเอกสารควรตรวจว่าเอกสารซื้อขายครบ รายการรับจ่ายตรงกับบัญชีธนาคาร และมีคำอธิบายรายการที่ไม่ใช่ธุรกรรมปกติ เช่น เงินยืมหรือเงินที่กรรมการสำรองจ่าย
.jpg)
ตัวอย่างตารางบัญชีรายรับรายจ่าย พร้อมวิธีคำนวณ
สมมติร้านค้าขนาดเล็กมีเงินสดคงเหลือต้นงวด 20,000 บาท และมีรายการรับจ่ายระหว่างวันดังนี้ โดยตัวเลขเป็นตัวอย่างเพื่ออธิบายการติดตามกระแสเงินสด ไม่ใช่การจัดทำงบกำไรขาดทุน
| รายการ | เงินรับ | เงินจ่าย | ยอดคงเหลือ |
|---|---|---|---|
| เงินคงเหลือต้นงวด | – | – | 20,000 |
| รับเงินจากการขายสินค้า | 8,000 | – | 28,000 |
| จ่ายค่าซื้อสินค้า | – | 3,000 | 25,000 |
| รับชำระหนี้จากลูกค้า | 2,000 | – | 27,000 |
| จ่ายค่าขนส่งสินค้า | – | 500 | 26,500 |
| จ่ายค่าเช่าร้าน | – | 4,000 | 22,500 |
| รวมรายการ / คงเหลือปลายงวด | 10,000 | 7,500 | 22,500 |
สูตรคำนวณยอดเงินคงเหลือ
เงินต้นงวด + เงินรับระหว่างงวด − เงินจ่ายระหว่างงวด = เงินคงเหลือปลายงวด
20,000 + 10,000 − 7,500 = 22,500 บาท
จากตัวอย่าง เงินสดเพิ่มขึ้นสุทธิ 2,500 บาท แต่ไม่ได้หมายความว่าร้านมีกำไรสุทธิ 2,500 บาท เพราะเงินรับ 2,000 บาทเป็นการชำระหนี้จากลูกค้าที่อาจเคยบันทึกรายได้แล้ว และเงินจ่ายซื้อสินค้าอาจยังเป็นสินค้าคงเหลือ
การวิเคราะห์กำไรต้องนำรายได้ ต้นทุน และค่าใช้จ่ายตามหลักบัญชีมาพิจารณาเพิ่มเติม สามารถอ่าน งบกำไรขาดทุนคืออะไรและวิธีอ่านผลประกอบการ เพื่อเข้าใจความแตกต่าง
รายการใดไม่ควรนำมานับเป็นรายได้หรือค่าใช้จ่ายโดยตรง?
ข้อผิดพลาดที่พบได้ในการทำบัญชีรายรับรายจ่าย คือการนำเงินเข้าและเงินออกทุกประเภทไปสรุปเป็นกำไรหรือขาดทุน โดยไม่ได้แยกลักษณะรายการทางบัญชี
เงินกู้ยืมจากธนาคาร
เมื่อกิจการได้รับเงินกู้ เงินสดจะเพิ่มขึ้น แต่ต้องบันทึกหนี้สินที่เกิดขึ้นด้วย จึงไม่ใช่รายได้จากการดำเนินงานตามปกติ
เงินที่เจ้าของนำมาลงทุนเพิ่ม
เงินที่เจ้าของนำเข้ามาในกิจการต้องพิจารณาตามรูปแบบธุรกิจและลักษณะการนำเงินเข้ามา ไม่ควรนับเป็นยอดขายหรือรายได้จากการให้บริการ
การชำระคืนเงินต้นของเงินกู้
เงินต้นที่ชำระคืนเป็นการลดหนี้สิน ส่วนดอกเบี้ยอาจเป็นต้นทุนทางการเงินตามเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ต้องแยกรายการให้ถูกต้อง
การซื้อสินทรัพย์เพื่อใช้งาน
เงินที่จ่ายซื้อเครื่องจักรหรืออุปกรณ์สำนักงานบางรายการอาจต้องบันทึกเป็นสินทรัพย์และรับรู้ค่าเสื่อมราคาในภายหลังตามหลักบัญชี ไม่ใช่นำเงินจ่ายทั้งหมดเป็นค่าใช้จ่ายทันที
การโอนเงินระหว่างบัญชีของกิจการ
การย้ายเงินระหว่างบัญชีธนาคารของบริษัทเดียวกันไม่ได้ทำให้กิจการมีรายได้เพิ่มขึ้น ต้องควบคุมรายการโอนให้ไม่เกิดการนับยอดรับซ้ำ
การแยกรายการอย่างถูกต้องช่วยให้ข้อมูลเงินสดรับจ่ายสัมพันธ์กับการจัดทำบัญชี และลดปัญหาการตีความตัวเลขผิดพลาดเมื่อส่งข้อมูลให้ผู้ทำบัญชี
บุคคลธรรมดาและบริษัทต้องทำบัญชีรายรับรายจ่ายเหมือนกันหรือไม่?
การจัดทำข้อมูลรายรับรายจ่ายเพื่อใช้บริหารเงินสามารถทำได้ทุกกิจการ แต่หน้าที่ตามกฎหมายบัญชีและภาษีแตกต่างกันตามสถานะของผู้ประกอบการ
ผู้ประกอบการบุคคลธรรมดา
ผู้มีเงินได้บางประเภทที่ไม่ได้จดทะเบียน VAT มีหน้าที่จัดทำรายงานเงินสดรับ–จ่ายตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร โดยต้องตรวจประเภทเงินได้และสถานะกิจการของตนเอง
บริษัทและห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน
มีหน้าที่จัดให้มีการทำบัญชีตามพระราชบัญญัติการบัญชีและประกาศที่เกี่ยวข้อง โดยรายงานเงินสดรับจ่ายเป็นข้อมูลช่วยบริหาร ไม่ได้ใช้แทนบัญชีและงบการเงินที่ต้องจัดทำตามกฎหมาย
ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 161 กำหนดหลักเกณฑ์สำหรับบุคคลธรรมดาที่มีเงินได้ตามมาตรา 40(5) ถึง (8) และไม่ได้จดทะเบียน VAT ให้จัดทำรายงานรายได้และรายจ่ายประจำวันตามเงื่อนไขที่กำหนด รวมถึงกรอบเวลาการลงรายการตามประกาศ
ทั้งนี้ต้องตรวจประกาศที่ใช้บังคับและข้อเท็จจริงของแต่ละกิจการ ไม่ควรนำรูปแบบสมุดสำหรับบริหารเงินทั่วไปไปถือว่าเป็นแบบรายงานภาษีที่ครบถ้วนโดยไม่ได้ตรวจรายการบังคับ
สำหรับบริษัทที่เพิ่งเริ่มดำเนินงาน สามารถศึกษา ข้อควรรู้ก่อนทำบัญชีบริษัทด้วยตนเอง เพื่อเข้าใจความรับผิดชอบด้านบัญชี
ต้องการจัดระบบบัญชีรายรับรายจ่ายให้กับธุรกิจ?
สำนักงานบัญชี พีทูพี ให้คำปรึกษาด้านการจัดระบบเอกสารรายรับรายจ่าย การทำบัญชีและภาษีสำหรับกิจการ รวมถึงการตรวจข้อมูลเพื่อให้สอดคล้องกับระบบบัญชีของธุรกิจตามขอบเขตบริการที่ตกลงกัน
โทร 097-236-2994LINE: p2paccเอกสารประกอบบัญชีรายรับรายจ่ายที่ควรจัดเก็บ
การมีข้อมูลในตารางเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับการตรวจสอบ หากไม่มีเอกสารอ้างอิงจึงอาจเกิดปัญหาเมื่อผู้ทำบัญชีต้องตรวจว่ารายการรับจ่ายเกิดขึ้นจากธุรกรรมใด
- ใบเสร็จรับเงินจากการขายสินค้าหรือบริการ
- ใบกำกับภาษีเมื่อเกี่ยวข้องกับกิจการจดทะเบียน VAT
- ใบแจ้งหนี้และหลักฐานการชำระเงิน
- ใบสำคัญรับและใบสำคัญจ่าย
- หลักฐานการโอนเงินและรายการเดินบัญชีธนาคาร
- รายงานการขายจากหน้าร้านหรือระบบ POS
- รายงานยอดขายจากแพลตฟอร์มออนไลน์
- เอกสารค่าจ้าง ค่าเช่า และค่าใช้จ่ายประจำ
- หลักฐานการเบิกเงินทดรองหรือเงินสำรองจ่าย
- เอกสารการคืนสินค้าและการปรับปรุงรายการ
ควรจัดเอกสารแยกตามเดือนและประเภท พร้อมกำหนดรหัสอ้างอิงให้ตรงกับรายการในตาราง เพื่อให้สามารถค้นหาและตรวจสอบย้อนหลังได้สะดวกขึ้น
หากเอกสารสูญหายหรือเสียหาย ควรตรวจข้อเท็จจริงและแนวทางจัดหาหลักฐานประกอบใหม่โดยอ่าน วิธีแก้ไขกรณีเอกสารบัญชีสูญหายหรือเสียหาย
เทคนิคทำบัญชีรายรับรายจ่ายให้มีประสิทธิภาพ
1. กำหนดเวลาบันทึกเป็นประจำ
เลือกช่วงเวลาที่เหมาะสม เช่น หลังปิดร้านหรือสิ้นวันทำงาน เพื่อตรวจรายการเงินสดรับจ่ายให้ครบ และลดโอกาสลืมรายการที่มีจำนวนเงินไม่มาก
2. ใช้หมวดรายการเดียวกันทุกเดือน
ควรกำหนดชื่อหมวดรายจ่ายให้ชัดเจนและใช้สม่ำเสมอ เพื่อช่วยเปรียบเทียบต้นทุน เช่น ค่าขนส่งสินค้า ค่าจัดส่งให้ลูกค้า และค่าเดินทางพนักงาน ไม่ควรรวมเป็นหมวดเดียวหากต้องการวิเคราะห์แยกกัน
3. แยกช่องทางเงินรับและเงินจ่าย
ร้านค้าบางแห่งมีทั้งเงินสด โอนเงิน บัตรเครดิต และเงินที่แพลตฟอร์มรอโอนให้ ควรแยกรายการให้ชัดเจนเพื่อช่วยตรวจยอดคงเหลือแต่ละช่องทาง
4. ตรวจยอดเงินกับหลักฐานจริง
เมื่อสิ้นวันหรือสิ้นเดือนให้เปรียบเทียบตารางกับเงินสด รายการธนาคาร และรายงานยอดขาย หากพบยอดไม่ตรงควรตรวจสอบสาเหตุทันทีแทนการปรับตัวเลขให้เท่ากันโดยไม่มีหลักฐาน
5. ใช้ข้อมูลเพื่อวางแผน ไม่ใช่เพียงจดเก็บ
นำข้อมูลรายจ่ายมาเปรียบเทียบกับงบประมาณ เพื่อพิจารณาว่ามีค่าใช้จ่ายประเภทใดเพิ่มขึ้นและเกิดจากอะไร โดยไม่ควรลดค่าใช้จ่ายที่จำเป็นต่อคุณภาพสินค้าหรือบริการโดยไม่วิเคราะห์ผลกระทบ
เจ้าของกิจการสามารถศึกษาวิธีวิเคราะห์ข้อมูลต่อจาก การวิเคราะห์งบการเงินและข้อมูลธุรกิจ

ใช้ Excel หรือโปรแกรมบัญชีบันทึกรายรับรายจ่าย แบบไหนเหมาะกว่า?
กิจการที่มีจำนวนรายการไม่มากสามารถเริ่มจากสมุดบันทึกหรือโปรแกรมตารางคำนวณ เช่น Excel ได้ โดยควรกำหนดรูปแบบข้อมูลให้สม่ำเสมอและมีวิธีสำรองไฟล์อย่างเหมาะสม
เมื่อธุรกิจมีรายการซื้อขายจำนวนมาก มีลูกหนี้เจ้าหนี้ สินค้าคงเหลือ หรือผู้ใช้งานหลายคน อาจพิจารณาใช้โปรแกรมบัญชีที่รองรับระบบการทำงานและการตรวจสอบย้อนหลังได้ดีกว่า
อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนจาก Excel ไปใช้โปรแกรมไม่ได้หมายความว่าข้อมูลจะถูกต้องโดยอัตโนมัติ เพราะยังต้องตรวจการตั้งค่าผังบัญชี การจัดประเภทภาษี และข้อมูลเอกสารต้นทาง
ผู้ประกอบการควรเลือกวิธีที่เหมาะกับขนาดและความซับซ้อนของกิจการ โดยศึกษา แนวทางเลือกโปรแกรมบัญชีให้เหมาะกับธุรกิจ ประกอบการตัดสินใจ
ข้อผิดพลาดที่ควรระวังในการทำบัญชีรายรับรายจ่าย
บันทึกเฉพาะเงินรับ
ไม่เก็บรายจ่ายเล็กน้อย ทำให้ข้อมูลเงินคงเหลือและค่าใช้จ่ายไม่ครบ
รวมเงินส่วนตัวกับธุรกิจ
ทำให้ตรวจสอบไม่ได้ว่าเงินจ่ายเกี่ยวกับกิจการหรือการใช้ส่วนตัว
นับรายการโอนซ้ำ
การโอนเงินระหว่างบัญชีเดียวกันของกิจการอาจถูกนำไปนับเป็นรายรับเพิ่มผิดพลาด
ไม่มีเอกสารประกอบ
ทำให้ตรวจรายละเอียดรายการรับจ่ายและจัดทำบัญชีภาษีได้ยาก
อีกประเด็นที่ควรระวังคือการเข้าใจว่ายอดเงินคงเหลือเพิ่มขึ้นเท่ากับกิจการมีกำไร เพราะการคำนวณกำไรต้องพิจารณารายได้ ต้นทุน ค่าใช้จ่าย และรายการปรับปรุงตามหลักบัญชี
เจ้าของธุรกิจที่ต้องการศึกษาขั้นตอนจัดทำงบสามารถอ่าน วิธีทำงบกำไรขาดทุนพร้อมตัวอย่าง เพิ่มเติม
นำรายงานรายรับรายจ่ายไปใช้วางแผนธุรกิจอย่างไร?
ข้อมูลรายรับรายจ่ายสามารถใช้เป็นเครื่องมือบริหารเงินหมุนเวียน โดยเริ่มจากการเปรียบเทียบยอดเงินเข้าและออกในแต่ละช่วงเวลา เพื่อให้ทราบว่ากิจการมีภาระการจ่ายเงินสูงในช่วงใด
หากพบว่ากิจการมีเงินจ่ายมากในช่วงต้นเดือน เช่น ค่าเช่า เงินเดือน และค่าสินค้า อาจต้องวางแผนเตรียมเงินสำรองให้เหมาะสม แทนการรอให้เกิดปัญหาขาดสภาพคล่องแล้วจึงแก้ไข
ผู้ประกอบการยังสามารถใช้รายงานแบ่งค่าใช้จ่ายเป็นรายการจำเป็น รายการที่ผันแปรตามยอดขาย และรายการที่ควรตรวจสอบเพิ่มเติม เพื่อพิจารณาการปรับงบประมาณอย่างมีเหตุผล
สำหรับร้านค้าออนไลน์ การตรวจเงินรับสุทธิจากแพลตฟอร์มควรทำควบคู่กับรายงานยอดขายและค่าธรรมเนียม เพื่อให้แยกได้ว่ารายได้จากการขายกับเงินที่ได้รับโอนจริงต่างกันเพราะเหตุใด
สามารถอ่าน การทำบัญชีขายของออนไลน์ เพื่อศึกษาการจัดการข้อมูลสำหรับธุรกิจที่มีหลายช่องทางรับเงิน
เช็กลิสต์ทำบัญชีรายรับรายจ่ายให้ครบทุกเดือน
- ☐ แยกเงินธุรกิจออกจากเงินส่วนตัว
- ☐ กำหนดหมวดรายรับและรายจ่ายให้ชัดเจน
- ☐ บันทึกรายการที่เกิดขึ้นอย่างสม่ำเสมอ
- ☐ ตรวจช่องทางรับจ่ายเงินแต่ละประเภท
- ☐ เก็บหลักฐานเอกสารทุกรายการ
- ☐ แยกเงินกู้ เงินลงทุน และรายการโอนภายใน
- ☐ ตรวจยอดเงินสดคงเหลือกับจำนวนเงินจริง
- ☐ ตรวจรายการกับบัญชีธนาคาร
- ☐ ตรวจค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นผิดปกติ
- ☐ สรุปเงินรับและเงินจ่ายประจำเดือน
- ☐ ตรวจรายการลูกหนี้ เจ้าหนี้ และสินค้าเมื่อเกี่ยวข้อง
- ☐ เตรียมเอกสารส่งผู้ทำบัญชีตามรอบที่กำหนด
การใช้เช็กลิสต์นี้เป็นประจำช่วยลดรายการตกหล่น และทำให้เจ้าของกิจการมีข้อมูลการเงินที่เป็นปัจจุบันสำหรับใช้ติดตามธุรกิจ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการทำบัญชีรายรับรายจ่าย (FAQ)
1. ทำบัญชีรายรับรายจ่ายต้องเริ่มจากอะไร?
เริ่มจากแยกเงินธุรกิจ กำหนดหมวดรายรับรายจ่าย จัดเตรียมตารางบันทึก และเก็บหลักฐานประกอบทุกรายการ จากนั้นตรวจยอดคงเหลือและสรุปข้อมูลเป็นประจำ
2. ทำบัญชีรายรับรายจ่ายด้วย Excel ได้หรือไม่?
สามารถใช้ Excel เพื่อบันทึกและสรุปเงินเข้าออกได้ตามความเหมาะสม แต่ต้องตรวจความครบถ้วนของข้อมูลและสำรองไฟล์ ทั้งนี้ยังต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านบัญชีและภาษีของกิจการด้วย
3. บริษัทใช้สมุดรายรับรายจ่ายแทนบัญชีตามกฎหมายได้หรือไม่?
ไม่ได้ เพราะบริษัทและห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนยังต้องจัดทำบัญชีตามกฎหมาย สมุดรายรับรายจ่ายเป็นเครื่องมือช่วยติดตามการเคลื่อนไหวของเงิน ไม่ใช่สิ่งทดแทนบัญชีและงบการเงินที่มีหน้าที่จัดทำ
4. เงินรับมากกว่าเงินจ่าย แสดงว่าธุรกิจมีกำไรหรือไม่?
ไม่จำเป็น เพราะรายการรับจ่ายอาจรวมเงินกู้ เงินลงทุน การชำระหนี้ และการซื้อสินทรัพย์ การคำนวณกำไรต้องพิจารณารายได้ ต้นทุน และค่าใช้จ่ายตามหลักบัญชีที่เกี่ยวข้อง
5. ควรตรวจบัญชีรายรับรายจ่ายบ่อยแค่ไหน?
ควรบันทึกรายการอย่างสม่ำเสมอและตรวจยอดตามความเหมาะสมของธุรกิจ สำหรับผู้มีหน้าที่จัดทำรายงานเงินสดรับ–จ่ายตามกฎหมายภาษี ต้องปฏิบัติตามกรอบเวลาที่ประกาศกำหนด
สรุป: ทำบัญชีรายรับรายจ่ายให้เป็นระบบ ช่วยให้เจ้าของธุรกิจบริหารเงินได้ดีขึ้น
การทำบัญชีรายรับรายจ่ายเป็นจุดเริ่มต้นของการจัดการข้อมูลการเงินที่ดี โดยเจ้าของกิจการควรบันทึกเงินเข้าออกอย่างต่อเนื่อง แยกรายการตามประเภท จัดเก็บหลักฐาน และตรวจยอดคงเหลือให้สัมพันธ์กับเงินสดและบัญชีธนาคาร
เมื่อมีข้อมูลครบถ้วน ธุรกิจสามารถนำไปวิเคราะห์พฤติกรรมการใช้เงิน วางแผนสภาพคล่อง และปรับปรุงขั้นตอนการทำงาน รวมถึงส่งข้อมูลให้ผู้ทำบัญชีตรวจสอบตามความเหมาะสม
สิ่งสำคัญคืออย่าสับสนระหว่างรายรับรายจ่ายกับรายได้ค่าใช้จ่ายทางบัญชี เพราะการบริหารเงินและการจัดทำงบการเงินมีวัตถุประสงค์ต่างกัน และกิจการยังต้องปฏิบัติตามหน้าที่ทางบัญชีและภาษีที่เกี่ยวข้อง
