views

คู่มือบัญชีเบื้องต้นสำหรับเจ้าของกิจการ ร้านค้า และผู้ประกอบการ SME

ทำบัญชีรายรับรายจ่ายอย่างไร? วิธีบันทึก พร้อมตัวอย่างและเทคนิคสำหรับธุรกิจ

การทำบัญชีรายรับรายจ่าย คือการจดบันทึกเงินที่กิจการได้รับและเงินที่จ่ายออก โดยระบุวันที่ รายละเอียด จำนวนเงิน ช่องทางชำระเงิน และหลักฐานประกอบ เพื่อให้เจ้าของธุรกิจตรวจสอบการเคลื่อนไหวของเงินและวางแผนการใช้จ่ายได้อย่างเป็นระบบ

สำหรับผู้ประกอบการรายย่อย ร้านค้าออนไลน์ หรือกิจการที่เพิ่งเริ่มต้น การมีตารางรายรับรายจ่ายช่วยให้ทราบว่าเงินเข้ามาจากแหล่งใด ใช้จ่ายเรื่องอะไร และมีเงินคงเหลือในแต่ละวันเท่าไร โดยไม่จำเป็นต้องเริ่มจากระบบที่ซับซ้อน

อย่างไรก็ตาม การทำบัญชีรายรับรายจ่ายเพื่อบริหารเงินต้องแยกจากการจัดทำบัญชีตามกฎหมาย โดยเฉพาะบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนที่ยังต้องจัดทำบัญชีและงบการเงินตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

✓ รู้วิธีบันทึกรายรับรายจ่ายทีละขั้นตอน

✓ ดูตัวอย่างตารางเงินสดรับ–จ่ายและยอดคงเหลือ

✓ แยกเงินธุรกิจ เงินส่วนตัว และรายการที่ไม่ใช่รายได้หรือค่าใช้จ่าย

โทร 097-236-2994LINE: p2pacc
วิธีทำบัญชีรายรับรายจ่ายสำหรับเจ้าของธุรกิจ

บัญชีรายรับรายจ่ายคืออะไร และมีประโยชน์อย่างไร?

บัญชีรายรับรายจ่ายเป็นข้อมูลที่แสดงการเคลื่อนไหวของเงินในช่วงเวลาหนึ่ง โดยแยกเงินรับและเงินจ่ายตามรายการที่เกิดขึ้นจริง สามารถจัดทำเป็นรายวัน รายสัปดาห์ หรือรายเดือนตามความเหมาะสมของกิจการ

ตัวอย่างเช่น ร้านค้าได้รับเงินจากการขายสินค้า 5,000 บาท และจ่ายค่าขนส่ง 300 บาท เมื่อนำรายการทั้งสองมาบันทึก เจ้าของร้านสามารถตรวจสอบได้ว่าวันนั้นมีเงินเข้ากับเงินออกเท่าไร แต่ยังไม่สามารถสรุปกำไรสุทธิจากตัวเลขสองรายการเพียงอย่างเดียว

ประโยชน์สำคัญคือช่วยให้เจ้าของธุรกิจเห็นพฤติกรรมการรับจ่ายเงิน ติดตามค่าใช้จ่ายที่เกิดซ้ำ ตรวจรายการผิดปกติ และเตรียมข้อมูลเบื้องต้นสำหรับผู้ทำบัญชี

นอกจากนี้ การบันทึกอย่างต่อเนื่องช่วยลดปัญหาลืมรายการจ่ายเล็กน้อย เช่น ค่าจัดส่ง ค่าธรรมเนียมธนาคาร และค่าอุปกรณ์สำนักงาน ซึ่งหากสะสมจำนวนมากอาจส่งผลต่อเงินหมุนเวียนของกิจการ

ผู้ที่เพิ่งเริ่มต้นสามารถศึกษา ความรู้บัญชีภาษีสำหรับเจ้าของธุรกิจ เพื่อทำความเข้าใจบทบาทของข้อมูลทางการเงินในการบริหารกิจการ

ตัวอย่างการจัดทำบัญชีรายรับรายจ่ายและเอกสารการเงิน

รายรับ รายจ่าย รายได้ และค่าใช้จ่าย ต่างกันอย่างไร?

แม้คำเหล่านี้มักใช้แทนกันในชีวิตประจำวัน แต่เมื่อพิจารณาทางบัญชีจะมีความหมายแตกต่างกัน ซึ่งเจ้าของกิจการควรทำความเข้าใจก่อนนำข้อมูลไปใช้วิเคราะห์กำไร

รายรับ

เงินที่ได้รับเข้ากิจการ เช่น เงินจากลูกค้า เงินกู้ หรือเงินที่เจ้าของนำเข้ามาลงทุน แต่ไม่ใช่ทุกรายรับจะเป็นรายได้ทางบัญชี

รายจ่าย

เงินที่กิจการจ่ายออก เช่น ซื้อสินค้า ชำระหนี้ หรือซื้ออุปกรณ์ โดยเงินจ่ายบางรายการอาจเป็นการได้มาซึ่งสินทรัพย์ ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายทันที

รายได้

รายการที่รับรู้ตามหลักบัญชีเมื่อเข้าเงื่อนไข เช่น รายได้จากการขายสินค้าหรือบริการ แม้บางรายการยังไม่ได้รับชำระเงิน

ค่าใช้จ่าย

ต้นทุนหรือทรัพยากรที่ใช้ไปและเข้าเกณฑ์รับรู้เป็นค่าใช้จ่ายในงวดนั้น ตามมาตรฐานบัญชีที่กิจการใช้งาน

ตัวอย่าง เมื่อบริษัทกู้เงินจากธนาคาร 200,000 บาท เงินในบัญชีธนาคารเพิ่มขึ้นและเป็นรายรับในตารางเงินเข้า–ออก แต่ไม่ใช่รายได้จากการขาย เพราะบริษัทมีภาระหนี้สินเพิ่มขึ้นด้วย

ในทำนองเดียวกัน การจ่ายเงินเพื่อซื้อคอมพิวเตอร์สำหรับใช้ในบริษัทอาจเป็นการได้มาซึ่งสินทรัพย์ ไม่จำเป็นต้องรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายเต็มจำนวนทันทีตามหลักบัญชี

หากต้องการศึกษาความแตกต่างเพิ่มเติม อ่าน หลักการและมาตรฐานการบัญชี

7 ขั้นตอนทำบัญชีรายรับรายจ่ายสำหรับเจ้าของธุรกิจ

ขั้นตอนที่ 1 แยกเงินส่วนตัวออกจากเงินธุรกิจ

เจ้าของกิจการควรเริ่มจากแยกบัญชีธนาคารหรือกำหนดวิธีควบคุมเงินธุรกิจให้ชัดเจน เพื่อให้ตรวจสอบได้ว่าเงินใดเป็นรายรับจากการดำเนินงาน และเงินใดเป็นเงินที่เจ้าของนำเข้าหรือเบิกออก

สำหรับบริษัทจำกัดต้องพิจารณานิติสัมพันธ์ระหว่างบริษัทกับกรรมการหรือผู้ถือหุ้นด้วย ไม่ควรบันทึกการถอนเงินทุกครั้งเป็นค่าใช้จ่ายของบริษัทโดยอัตโนมัติ

ขั้นตอนที่ 2 กำหนดหมวดรายรับและรายจ่าย

ควรแบ่งหมวดรายรับ เช่น ขายสินค้า รับค่าบริการ รับชำระลูกหนี้ และเงินรับอื่น พร้อมแยกรายจ่าย เช่น ซื้อสินค้า ค่าขนส่ง ค่าเช่า เงินเดือน ค่าสาธารณูปโภค และค่าใช้จ่ายสำนักงาน

การแบ่งหมวดช่วยให้สรุปข้อมูลได้ง่ายขึ้น และช่วยแยกกระแสเงินสดจากธุรกรรมอื่น เช่น เงินกู้ เงินลงทุน หรือการซื้อสินทรัพย์

ขั้นตอนที่ 3 รวบรวมเอกสารประกอบรายการ

จัดเก็บใบเสร็จรับเงิน ใบกำกับภาษี ใบแจ้งหนี้ ใบสำคัญรับ ใบสำคัญจ่าย และรายการเดินบัญชีธนาคารให้ครบ เพื่อใช้เป็นหลักฐานตรวจสอบรายการที่บันทึกไว้

เอกสารควรจัดตามวันที่หรือเลขที่เอกสาร พร้อมกำหนดผู้รับผิดชอบในการรวบรวมและตรวจความครบถ้วนเป็นประจำ

อ่าน วิธีจัดแฟ้มเอกสารบัญชีบริษัทให้ใช้งานง่าย เพื่อวางระบบเอกสารประกอบการบันทึก

ขั้นตอนที่ 4 บันทึกรายการทุกวันที่มีเงินเข้าออก

เมื่อเกิดรายการรับหรือจ่ายเงิน ให้บันทึกวันที่ รายละเอียด ประเภท จำนวนเงิน ช่องทางรับจ่าย และเลขที่เอกสารอย่างสม่ำเสมอ โดยไม่ควรรอจนสิ้นเดือนแล้วจึงรวบรวมจากความจำ

หากมีการโอนเงินระหว่างบัญชีธนาคารของกิจการเดียวกัน ต้องบันทึกให้สามารถติดตามการเคลื่อนไหวได้ แต่ไม่ควรนำยอดโอนดังกล่าวมานับเป็นรายได้จากการขายซ้ำ

ขั้นตอนที่ 5 ตรวจยอดเงินคงเหลือ

นำเงินคงเหลือต้นงวดมาบวกเงินรับและหักเงินจ่าย แล้วเปรียบเทียบกับเงินสดจริงหรือยอดในบัญชีธนาคารที่เกี่ยวข้อง หากยอดไม่ตรงควรตรวจรายการตกหล่นและรายการที่บันทึกซ้ำ

ธุรกิจที่ใช้หลายช่องทางรับเงินควรแยกเงินสด เงินโอน บัตรเครดิต และเงินที่รอรับจากแพลตฟอร์ม เพื่อให้ตรวจสอบได้สะดวกขึ้น

ขั้นตอนที่ 6 สรุปยอดรายเดือนและวิเคราะห์ผล

เมื่อครบเดือนควรสรุปเงินรับทั้งหมด เงินจ่ายทั้งหมด และยอดคงเหลือ พร้อมวิเคราะห์ค่าใช้จ่ายแต่ละหมวด เช่น ค่าขนส่งเพิ่มขึ้นหรือไม่ มีค่าใช้จ่ายใดสูงกว่าที่วางแผนไว้

สำหรับธุรกิจที่มีสินค้าคงเหลือ ลูกหนี้ หรือเจ้าหนี้ ต้องนำข้อมูลส่วนอื่นมาประกอบด้วย เพราะรายรับรายจ่ายอย่างเดียวไม่สามารถสะท้อนกำไรของกิจการได้ครบถ้วน

ขั้นตอนที่ 7 ตรวจเอกสารและส่งต่อผู้ทำบัญชี

จัดเตรียมรายงานและเอกสารที่เกี่ยวข้องให้ผู้ทำบัญชีตรวจสอบตามรอบการทำงาน โดยเฉพาะบริษัทและห้างหุ้นส่วนที่ต้องจัดทำบัญชีตามกฎหมาย

ก่อนส่งเอกสารควรตรวจว่าเอกสารซื้อขายครบ รายการรับจ่ายตรงกับบัญชีธนาคาร และมีคำอธิบายรายการที่ไม่ใช่ธุรกรรมปกติ เช่น เงินยืมหรือเงินที่กรรมการสำรองจ่าย

การบันทึกรายรับรายจ่ายประจำวันและการตรวจสอบบัญชี

ตัวอย่างตารางบัญชีรายรับรายจ่าย พร้อมวิธีคำนวณ

สมมติร้านค้าขนาดเล็กมีเงินสดคงเหลือต้นงวด 20,000 บาท และมีรายการรับจ่ายระหว่างวันดังนี้ โดยตัวเลขเป็นตัวอย่างเพื่ออธิบายการติดตามกระแสเงินสด ไม่ใช่การจัดทำงบกำไรขาดทุน

รายการเงินรับเงินจ่ายยอดคงเหลือ
เงินคงเหลือต้นงวด––20,000
รับเงินจากการขายสินค้า8,000–28,000
จ่ายค่าซื้อสินค้า–3,00025,000
รับชำระหนี้จากลูกค้า2,000–27,000
จ่ายค่าขนส่งสินค้า–50026,500
จ่ายค่าเช่าร้าน–4,00022,500
รวมรายการ / คงเหลือปลายงวด10,0007,50022,500

สูตรคำนวณยอดเงินคงเหลือ

เงินต้นงวด + เงินรับระหว่างงวด − เงินจ่ายระหว่างงวด = เงินคงเหลือปลายงวด

20,000 + 10,000 − 7,500 = 22,500 บาท

จากตัวอย่าง เงินสดเพิ่มขึ้นสุทธิ 2,500 บาท แต่ไม่ได้หมายความว่าร้านมีกำไรสุทธิ 2,500 บาท เพราะเงินรับ 2,000 บาทเป็นการชำระหนี้จากลูกค้าที่อาจเคยบันทึกรายได้แล้ว และเงินจ่ายซื้อสินค้าอาจยังเป็นสินค้าคงเหลือ

การวิเคราะห์กำไรต้องนำรายได้ ต้นทุน และค่าใช้จ่ายตามหลักบัญชีมาพิจารณาเพิ่มเติม สามารถอ่าน งบกำไรขาดทุนคืออะไรและวิธีอ่านผลประกอบการ เพื่อเข้าใจความแตกต่าง

รายการใดไม่ควรนำมานับเป็นรายได้หรือค่าใช้จ่ายโดยตรง?

ข้อผิดพลาดที่พบได้ในการทำบัญชีรายรับรายจ่าย คือการนำเงินเข้าและเงินออกทุกประเภทไปสรุปเป็นกำไรหรือขาดทุน โดยไม่ได้แยกลักษณะรายการทางบัญชี

เงินกู้ยืมจากธนาคาร

เมื่อกิจการได้รับเงินกู้ เงินสดจะเพิ่มขึ้น แต่ต้องบันทึกหนี้สินที่เกิดขึ้นด้วย จึงไม่ใช่รายได้จากการดำเนินงานตามปกติ

เงินที่เจ้าของนำมาลงทุนเพิ่ม

เงินที่เจ้าของนำเข้ามาในกิจการต้องพิจารณาตามรูปแบบธุรกิจและลักษณะการนำเงินเข้ามา ไม่ควรนับเป็นยอดขายหรือรายได้จากการให้บริการ

การชำระคืนเงินต้นของเงินกู้

เงินต้นที่ชำระคืนเป็นการลดหนี้สิน ส่วนดอกเบี้ยอาจเป็นต้นทุนทางการเงินตามเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ต้องแยกรายการให้ถูกต้อง

การซื้อสินทรัพย์เพื่อใช้งาน

เงินที่จ่ายซื้อเครื่องจักรหรืออุปกรณ์สำนักงานบางรายการอาจต้องบันทึกเป็นสินทรัพย์และรับรู้ค่าเสื่อมราคาในภายหลังตามหลักบัญชี ไม่ใช่นำเงินจ่ายทั้งหมดเป็นค่าใช้จ่ายทันที

การโอนเงินระหว่างบัญชีของกิจการ

การย้ายเงินระหว่างบัญชีธนาคารของบริษัทเดียวกันไม่ได้ทำให้กิจการมีรายได้เพิ่มขึ้น ต้องควบคุมรายการโอนให้ไม่เกิดการนับยอดรับซ้ำ

การแยกรายการอย่างถูกต้องช่วยให้ข้อมูลเงินสดรับจ่ายสัมพันธ์กับการจัดทำบัญชี และลดปัญหาการตีความตัวเลขผิดพลาดเมื่อส่งข้อมูลให้ผู้ทำบัญชี

บุคคลธรรมดาและบริษัทต้องทำบัญชีรายรับรายจ่ายเหมือนกันหรือไม่?

การจัดทำข้อมูลรายรับรายจ่ายเพื่อใช้บริหารเงินสามารถทำได้ทุกกิจการ แต่หน้าที่ตามกฎหมายบัญชีและภาษีแตกต่างกันตามสถานะของผู้ประกอบการ

ผู้ประกอบการบุคคลธรรมดา

ผู้มีเงินได้บางประเภทที่ไม่ได้จดทะเบียน VAT มีหน้าที่จัดทำรายงานเงินสดรับ–จ่ายตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร โดยต้องตรวจประเภทเงินได้และสถานะกิจการของตนเอง

บริษัทและห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน

มีหน้าที่จัดให้มีการทำบัญชีตามพระราชบัญญัติการบัญชีและประกาศที่เกี่ยวข้อง โดยรายงานเงินสดรับจ่ายเป็นข้อมูลช่วยบริหาร ไม่ได้ใช้แทนบัญชีและงบการเงินที่ต้องจัดทำตามกฎหมาย

ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 161 กำหนดหลักเกณฑ์สำหรับบุคคลธรรมดาที่มีเงินได้ตามมาตรา 40(5) ถึง (8) และไม่ได้จดทะเบียน VAT ให้จัดทำรายงานรายได้และรายจ่ายประจำวันตามเงื่อนไขที่กำหนด รวมถึงกรอบเวลาการลงรายการตามประกาศ

ทั้งนี้ต้องตรวจประกาศที่ใช้บังคับและข้อเท็จจริงของแต่ละกิจการ ไม่ควรนำรูปแบบสมุดสำหรับบริหารเงินทั่วไปไปถือว่าเป็นแบบรายงานภาษีที่ครบถ้วนโดยไม่ได้ตรวจรายการบังคับ

สำหรับบริษัทที่เพิ่งเริ่มดำเนินงาน สามารถศึกษา ข้อควรรู้ก่อนทำบัญชีบริษัทด้วยตนเอง เพื่อเข้าใจความรับผิดชอบด้านบัญชี

ต้องการจัดระบบบัญชีรายรับรายจ่ายให้กับธุรกิจ?

สำนักงานบัญชี พีทูพี ให้คำปรึกษาด้านการจัดระบบเอกสารรายรับรายจ่าย การทำบัญชีและภาษีสำหรับกิจการ รวมถึงการตรวจข้อมูลเพื่อให้สอดคล้องกับระบบบัญชีของธุรกิจตามขอบเขตบริการที่ตกลงกัน

โทร 097-236-2994LINE: p2pacc

เอกสารประกอบบัญชีรายรับรายจ่ายที่ควรจัดเก็บ

การมีข้อมูลในตารางเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับการตรวจสอบ หากไม่มีเอกสารอ้างอิงจึงอาจเกิดปัญหาเมื่อผู้ทำบัญชีต้องตรวจว่ารายการรับจ่ายเกิดขึ้นจากธุรกรรมใด

  • ใบเสร็จรับเงินจากการขายสินค้าหรือบริการ
  • ใบกำกับภาษีเมื่อเกี่ยวข้องกับกิจการจดทะเบียน VAT
  • ใบแจ้งหนี้และหลักฐานการชำระเงิน
  • ใบสำคัญรับและใบสำคัญจ่าย
  • หลักฐานการโอนเงินและรายการเดินบัญชีธนาคาร
  • รายงานการขายจากหน้าร้านหรือระบบ POS
  • รายงานยอดขายจากแพลตฟอร์มออนไลน์
  • เอกสารค่าจ้าง ค่าเช่า และค่าใช้จ่ายประจำ
  • หลักฐานการเบิกเงินทดรองหรือเงินสำรองจ่าย
  • เอกสารการคืนสินค้าและการปรับปรุงรายการ

ควรจัดเอกสารแยกตามเดือนและประเภท พร้อมกำหนดรหัสอ้างอิงให้ตรงกับรายการในตาราง เพื่อให้สามารถค้นหาและตรวจสอบย้อนหลังได้สะดวกขึ้น

หากเอกสารสูญหายหรือเสียหาย ควรตรวจข้อเท็จจริงและแนวทางจัดหาหลักฐานประกอบใหม่โดยอ่าน วิธีแก้ไขกรณีเอกสารบัญชีสูญหายหรือเสียหาย

เทคนิคทำบัญชีรายรับรายจ่ายให้มีประสิทธิภาพ

1. กำหนดเวลาบันทึกเป็นประจำ

เลือกช่วงเวลาที่เหมาะสม เช่น หลังปิดร้านหรือสิ้นวันทำงาน เพื่อตรวจรายการเงินสดรับจ่ายให้ครบ และลดโอกาสลืมรายการที่มีจำนวนเงินไม่มาก

2. ใช้หมวดรายการเดียวกันทุกเดือน

ควรกำหนดชื่อหมวดรายจ่ายให้ชัดเจนและใช้สม่ำเสมอ เพื่อช่วยเปรียบเทียบต้นทุน เช่น ค่าขนส่งสินค้า ค่าจัดส่งให้ลูกค้า และค่าเดินทางพนักงาน ไม่ควรรวมเป็นหมวดเดียวหากต้องการวิเคราะห์แยกกัน

3. แยกช่องทางเงินรับและเงินจ่าย

ร้านค้าบางแห่งมีทั้งเงินสด โอนเงิน บัตรเครดิต และเงินที่แพลตฟอร์มรอโอนให้ ควรแยกรายการให้ชัดเจนเพื่อช่วยตรวจยอดคงเหลือแต่ละช่องทาง

4. ตรวจยอดเงินกับหลักฐานจริง

เมื่อสิ้นวันหรือสิ้นเดือนให้เปรียบเทียบตารางกับเงินสด รายการธนาคาร และรายงานยอดขาย หากพบยอดไม่ตรงควรตรวจสอบสาเหตุทันทีแทนการปรับตัวเลขให้เท่ากันโดยไม่มีหลักฐาน

5. ใช้ข้อมูลเพื่อวางแผน ไม่ใช่เพียงจดเก็บ

นำข้อมูลรายจ่ายมาเปรียบเทียบกับงบประมาณ เพื่อพิจารณาว่ามีค่าใช้จ่ายประเภทใดเพิ่มขึ้นและเกิดจากอะไร โดยไม่ควรลดค่าใช้จ่ายที่จำเป็นต่อคุณภาพสินค้าหรือบริการโดยไม่วิเคราะห์ผลกระทบ

เจ้าของกิจการสามารถศึกษาวิธีวิเคราะห์ข้อมูลต่อจาก การวิเคราะห์งบการเงินและข้อมูลธุรกิจ

การจัดระบบรายรับรายจ่ายและเอกสารบัญชีธุรกิจ

ใช้ Excel หรือโปรแกรมบัญชีบันทึกรายรับรายจ่าย แบบไหนเหมาะกว่า?

กิจการที่มีจำนวนรายการไม่มากสามารถเริ่มจากสมุดบันทึกหรือโปรแกรมตารางคำนวณ เช่น Excel ได้ โดยควรกำหนดรูปแบบข้อมูลให้สม่ำเสมอและมีวิธีสำรองไฟล์อย่างเหมาะสม

เมื่อธุรกิจมีรายการซื้อขายจำนวนมาก มีลูกหนี้เจ้าหนี้ สินค้าคงเหลือ หรือผู้ใช้งานหลายคน อาจพิจารณาใช้โปรแกรมบัญชีที่รองรับระบบการทำงานและการตรวจสอบย้อนหลังได้ดีกว่า

อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนจาก Excel ไปใช้โปรแกรมไม่ได้หมายความว่าข้อมูลจะถูกต้องโดยอัตโนมัติ เพราะยังต้องตรวจการตั้งค่าผังบัญชี การจัดประเภทภาษี และข้อมูลเอกสารต้นทาง

ผู้ประกอบการควรเลือกวิธีที่เหมาะกับขนาดและความซับซ้อนของกิจการ โดยศึกษา แนวทางเลือกโปรแกรมบัญชีให้เหมาะกับธุรกิจ ประกอบการตัดสินใจ

ข้อผิดพลาดที่ควรระวังในการทำบัญชีรายรับรายจ่าย

บันทึกเฉพาะเงินรับ

ไม่เก็บรายจ่ายเล็กน้อย ทำให้ข้อมูลเงินคงเหลือและค่าใช้จ่ายไม่ครบ

รวมเงินส่วนตัวกับธุรกิจ

ทำให้ตรวจสอบไม่ได้ว่าเงินจ่ายเกี่ยวกับกิจการหรือการใช้ส่วนตัว

นับรายการโอนซ้ำ

การโอนเงินระหว่างบัญชีเดียวกันของกิจการอาจถูกนำไปนับเป็นรายรับเพิ่มผิดพลาด

ไม่มีเอกสารประกอบ

ทำให้ตรวจรายละเอียดรายการรับจ่ายและจัดทำบัญชีภาษีได้ยาก

อีกประเด็นที่ควรระวังคือการเข้าใจว่ายอดเงินคงเหลือเพิ่มขึ้นเท่ากับกิจการมีกำไร เพราะการคำนวณกำไรต้องพิจารณารายได้ ต้นทุน ค่าใช้จ่าย และรายการปรับปรุงตามหลักบัญชี

เจ้าของธุรกิจที่ต้องการศึกษาขั้นตอนจัดทำงบสามารถอ่าน วิธีทำงบกำไรขาดทุนพร้อมตัวอย่าง เพิ่มเติม

นำรายงานรายรับรายจ่ายไปใช้วางแผนธุรกิจอย่างไร?

ข้อมูลรายรับรายจ่ายสามารถใช้เป็นเครื่องมือบริหารเงินหมุนเวียน โดยเริ่มจากการเปรียบเทียบยอดเงินเข้าและออกในแต่ละช่วงเวลา เพื่อให้ทราบว่ากิจการมีภาระการจ่ายเงินสูงในช่วงใด

หากพบว่ากิจการมีเงินจ่ายมากในช่วงต้นเดือน เช่น ค่าเช่า เงินเดือน และค่าสินค้า อาจต้องวางแผนเตรียมเงินสำรองให้เหมาะสม แทนการรอให้เกิดปัญหาขาดสภาพคล่องแล้วจึงแก้ไข

ผู้ประกอบการยังสามารถใช้รายงานแบ่งค่าใช้จ่ายเป็นรายการจำเป็น รายการที่ผันแปรตามยอดขาย และรายการที่ควรตรวจสอบเพิ่มเติม เพื่อพิจารณาการปรับงบประมาณอย่างมีเหตุผล

สำหรับร้านค้าออนไลน์ การตรวจเงินรับสุทธิจากแพลตฟอร์มควรทำควบคู่กับรายงานยอดขายและค่าธรรมเนียม เพื่อให้แยกได้ว่ารายได้จากการขายกับเงินที่ได้รับโอนจริงต่างกันเพราะเหตุใด

สามารถอ่าน การทำบัญชีขายของออนไลน์ เพื่อศึกษาการจัดการข้อมูลสำหรับธุรกิจที่มีหลายช่องทางรับเงิน

เช็กลิสต์ทำบัญชีรายรับรายจ่ายให้ครบทุกเดือน

  • ☐ แยกเงินธุรกิจออกจากเงินส่วนตัว
  • ☐ กำหนดหมวดรายรับและรายจ่ายให้ชัดเจน
  • ☐ บันทึกรายการที่เกิดขึ้นอย่างสม่ำเสมอ
  • ☐ ตรวจช่องทางรับจ่ายเงินแต่ละประเภท
  • ☐ เก็บหลักฐานเอกสารทุกรายการ
  • ☐ แยกเงินกู้ เงินลงทุน และรายการโอนภายใน
  • ☐ ตรวจยอดเงินสดคงเหลือกับจำนวนเงินจริง
  • ☐ ตรวจรายการกับบัญชีธนาคาร
  • ☐ ตรวจค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นผิดปกติ
  • ☐ สรุปเงินรับและเงินจ่ายประจำเดือน
  • ☐ ตรวจรายการลูกหนี้ เจ้าหนี้ และสินค้าเมื่อเกี่ยวข้อง
  • ☐ เตรียมเอกสารส่งผู้ทำบัญชีตามรอบที่กำหนด

การใช้เช็กลิสต์นี้เป็นประจำช่วยลดรายการตกหล่น และทำให้เจ้าของกิจการมีข้อมูลการเงินที่เป็นปัจจุบันสำหรับใช้ติดตามธุรกิจ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการทำบัญชีรายรับรายจ่าย (FAQ)

1. ทำบัญชีรายรับรายจ่ายต้องเริ่มจากอะไร?

เริ่มจากแยกเงินธุรกิจ กำหนดหมวดรายรับรายจ่าย จัดเตรียมตารางบันทึก และเก็บหลักฐานประกอบทุกรายการ จากนั้นตรวจยอดคงเหลือและสรุปข้อมูลเป็นประจำ

2. ทำบัญชีรายรับรายจ่ายด้วย Excel ได้หรือไม่?

สามารถใช้ Excel เพื่อบันทึกและสรุปเงินเข้าออกได้ตามความเหมาะสม แต่ต้องตรวจความครบถ้วนของข้อมูลและสำรองไฟล์ ทั้งนี้ยังต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านบัญชีและภาษีของกิจการด้วย

3. บริษัทใช้สมุดรายรับรายจ่ายแทนบัญชีตามกฎหมายได้หรือไม่?

ไม่ได้ เพราะบริษัทและห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนยังต้องจัดทำบัญชีตามกฎหมาย สมุดรายรับรายจ่ายเป็นเครื่องมือช่วยติดตามการเคลื่อนไหวของเงิน ไม่ใช่สิ่งทดแทนบัญชีและงบการเงินที่มีหน้าที่จัดทำ

4. เงินรับมากกว่าเงินจ่าย แสดงว่าธุรกิจมีกำไรหรือไม่?

ไม่จำเป็น เพราะรายการรับจ่ายอาจรวมเงินกู้ เงินลงทุน การชำระหนี้ และการซื้อสินทรัพย์ การคำนวณกำไรต้องพิจารณารายได้ ต้นทุน และค่าใช้จ่ายตามหลักบัญชีที่เกี่ยวข้อง

5. ควรตรวจบัญชีรายรับรายจ่ายบ่อยแค่ไหน?

ควรบันทึกรายการอย่างสม่ำเสมอและตรวจยอดตามความเหมาะสมของธุรกิจ สำหรับผู้มีหน้าที่จัดทำรายงานเงินสดรับ–จ่ายตามกฎหมายภาษี ต้องปฏิบัติตามกรอบเวลาที่ประกาศกำหนด

สรุป: ทำบัญชีรายรับรายจ่ายให้เป็นระบบ ช่วยให้เจ้าของธุรกิจบริหารเงินได้ดีขึ้น

การทำบัญชีรายรับรายจ่ายเป็นจุดเริ่มต้นของการจัดการข้อมูลการเงินที่ดี โดยเจ้าของกิจการควรบันทึกเงินเข้าออกอย่างต่อเนื่อง แยกรายการตามประเภท จัดเก็บหลักฐาน และตรวจยอดคงเหลือให้สัมพันธ์กับเงินสดและบัญชีธนาคาร

เมื่อมีข้อมูลครบถ้วน ธุรกิจสามารถนำไปวิเคราะห์พฤติกรรมการใช้เงิน วางแผนสภาพคล่อง และปรับปรุงขั้นตอนการทำงาน รวมถึงส่งข้อมูลให้ผู้ทำบัญชีตรวจสอบตามความเหมาะสม

สิ่งสำคัญคืออย่าสับสนระหว่างรายรับรายจ่ายกับรายได้ค่าใช้จ่ายทางบัญชี เพราะการบริหารเงินและการจัดทำงบการเงินมีวัตถุประสงค์ต่างกัน และกิจการยังต้องปฏิบัติตามหน้าที่ทางบัญชีและภาษีที่เกี่ยวข้อง

สำนักงานบัญชี พีทูพี ความรู้เรื่องบัญชีรายรับรายจ่าย

บทความที่น่าสนใจ