กิจการที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ มีอะไรบ้าง? อัตรา ภ.ธ.40 และกำหนดยื่น

ภาษีธุรกิจเฉพาะ คืออะไร

ภาษีธุรกิจเฉพาะเป็นภาษีตามประมวลรัษฎากรที่จัดเก็บจากกิจการบางประเภทเป็นการเฉพาะ โดยแยกออกจากระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม และกรมสรรพากรเป็นหน่วยงานที่ดูแลการจัดเก็บ

หลักการสำคัญคือไม่ได้พิจารณาเพียงว่าผู้ประกอบการเป็นบริษัทหรือบุคคลธรรมดา แต่ต้องดูว่า “กิจการที่ทำ” เข้าลักษณะกิจการที่กฎหมายกำหนดไว้หรือไม่

หากต้องการเปรียบเทียบกับ VAT สามารถอ่านภาษีมูลค่าเพิ่มคืออะไรเพิ่มเติม

กิจการที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ มีอะไรบ้าง

กิจการที่อยู่ในข่ายภาษีธุรกิจเฉพาะมีหลายกลุ่ม โดยแต่ละกลุ่มมีฐานและอัตราภาษีของตนเอง ตัวอย่างสำคัญ ได้แก่

รายการข้างต้นเป็นภาพรวม การจะสรุปว่าธุรกรรมใดเข้าข่ายจริงต้องดูทั้งประเภทกิจการ ลักษณะรายรับ และข้อยกเว้นที่เกี่ยวข้อง

กิจการเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ หมายถึงอะไร

คำว่า “ประกอบกิจการโดยปกติเยี่ยงธนาคารพาณิชย์” อาจเกี่ยวข้องกับการทำธุรกรรมทางการเงินบางประเภท เช่น การให้กู้ยืม การแลกเปลี่ยนเงินตรา การซื้อขายตั๋วเงิน หรือธุรกรรมอื่นที่มีลักษณะตามกฎหมาย

จุดนี้เป็นเรื่องที่บริษัททั่วไปควรระวัง โดยเฉพาะกิจการที่มีรายการให้กู้ยืมเงินหรือรับดอกเบี้ยอย่างสม่ำเสมอ เพราะไม่ควรสรุปจากชื่อบริษัทเพียงอย่างเดียวว่าตนไม่ได้อยู่ในระบบภาษีธุรกิจเฉพาะ

ภาษีธุรกิจเฉพาะคำนวณจากอะไร

ฐานภาษีธุรกิจเฉพาะโดยทั่วไปพิจารณาจากรายรับตามฐานภาษีของกิจการแต่ละประเภท ก่อนหักรายจ่าย แล้วนำมาคูณด้วยอัตราที่กฎหมายกำหนด

นอกจากนี้ยังมีภาษีท้องถิ่นอีกร้อยละ 10 ของจำนวนภาษีธุรกิจเฉพาะที่คำนวณได้ จึงต้องแยกให้ชัดว่า “อัตราภาษีธุรกิจเฉพาะ” กับ “ภาระรวมหลังภาษีท้องถิ่น” ไม่ใช่ตัวเลขเดียวกัน

อัตราภาษีธุรกิจเฉพาะมีเท่าไร

อัตราไม่ได้เท่ากันทุกกิจการ ตามหลักของประมวลรัษฎากรมีอัตราหลัก เช่น 3% และ 2.5% รวมถึงอัตราเฉพาะหรือการยกเว้นบางประเภทตามกฎหมายและพระราชกฤษฎีกาที่เกี่ยวข้อง

ไม่ควรใช้อัตราในบทความเก่าหรือเอกสารที่ไม่ระบุช่วงเวลามาคำนวณทันที เพราะบางช่วงเคยมีมาตรการลดอัตราเป็นการชั่วคราว โดยเฉพาะธุรกรรมอสังหาริมทรัพย์

ภาษีธุรกิจเฉพาะจากการขายอสังหาริมทรัพย์

การขายอสังหาริมทรัพย์เป็นกรณีที่คนทั่วไปพบภาษีธุรกิจเฉพาะได้บ่อย แต่ไม่ใช่การขายอสังหาริมทรัพย์ทุกครั้งจะต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะเหมือนกันทั้งหมด ต้องพิจารณาว่าเข้าลักษณะการขายเป็นทางค้าหรือหากำไรตามหลักเกณฑ์หรือไม่

กรณีที่อยู่ในบังคับ โดยทั่วไปใช้อัตราภาษีธุรกิจเฉพาะ 3% ของฐานที่กฎหมายกำหนด และมีภาษีท้องถิ่นอีก 10% ของภาษีธุรกิจเฉพาะ จึงมักเห็นตัวเลขภาระรวมเทียบเท่า 3.3%

ผู้ขายจึงไม่ควรใช้ตัวเลข 0.1% จากข้อมูลเก่า เพราะอัตราดังกล่าวเคยเป็นมาตรการลดอัตราชั่วคราวในอดีต ไม่ใช่อัตราทั่วไปที่ควรใช้ในปัจจุบัน

ภาษีธุรกิจเฉพาะกับ VAT ต่างกันอย่างไร

VAT และภาษีธุรกิจเฉพาะเป็นภาษีคนละประเภท VAT มีระบบภาษีขายและภาษีซื้อ ขณะที่ภาษีธุรกิจเฉพาะคำนวณจากฐานรายรับของกิจการตามประเภทที่กฎหมายกำหนด

ดังนั้นผู้ประกอบการไม่ควรเห็นคำว่า “รายรับ” แล้วนำอัตรา VAT มาใช้โดยอัตโนมัติ หรือเห็นว่าไม่ได้จด VAT แล้วสรุปว่าไม่มีภาษีจากการประกอบกิจการ

หากกำลังพิจารณาเรื่อง VAT สามารถอ่านเมื่อไรธุรกิจต้องจด VATเพิ่มเติม

ภ.ธ.40 คืออะไร

ภ.ธ.40 คือแบบแสดงรายการภาษีธุรกิจเฉพาะ ใช้สำหรับรายงานประเภทกิจการ รายรับ ฐานภาษี จำนวนภาษีธุรกิจเฉพาะ และข้อมูลที่เกี่ยวข้องตามแบบของกรมสรรพากร

กรมสรรพากรยังมีใบแนบ ภ.ธ.40 สำหรับผู้ประกอบการที่มีหลายสถานประกอบการและได้รับอนุมัติให้ยื่นแบบและชำระภาษีรวมกันตามหลักเกณฑ์

ภ.ธ.40 ต้องยื่นเมื่อไร

กำหนดปกติสำหรับการยื่น ภ.ธ.40 คือภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป และต้องพิจารณารายรับของเดือนภาษีนั้นตามหน้าที่ของกิจการ

สำหรับการยื่นทางอินเทอร์เน็ต กรมสรรพากรมีปฏิทินกำหนดเวลาสำหรับช่องทางออนไลน์โดยเฉพาะ จึงควรตรวจปฏิทินภาษีในเดือนที่ยื่นจริง โดยในปฏิทินปัจจุบันจะเห็นกำหนด ภ.ธ.40 ทางออนไลน์แยกจากวันยื่นแบบปกติ

เดือนที่ไม่มีรายรับ ต้องยื่น ภ.ธ.40 หรือไม่

สำหรับผู้ประกอบกิจการที่อยู่ในระบบและมีหน้าที่ยื่นแบบ ต้องพิจารณาหน้าที่การยื่นแบบตามสถานะของกิจการ ไม่ควรสรุปเองว่าเดือนที่ไม่มีรายรับสามารถหยุดยื่นได้ทันที

ต้นฉบับเดิมของบทความก็ระบุหลักว่าต้องยื่นแบบเป็นรายเดือนแม้เดือนนั้นไม่มีรายรับ ซึ่งเป็นเหตุผลว่าธุรกิจควรมีปฏิทินภาษีและผู้รับผิดชอบที่ชัดเจน

ต้องจดทะเบียนภาษีธุรกิจเฉพาะหรือไม่

ผู้ประกอบกิจการที่มีหน้าที่เสียภาษีธุรกิจเฉพาะต้องตรวจหน้าที่เรื่องการจดทะเบียนตามประเภทกิจการ โดยหลักมีกรอบเวลาที่เกี่ยวข้องกับวันเริ่มประกอบกิจการ

อย่างไรก็ตาม กิจการและธุรกรรมบางประเภทอาจมีหลักเกณฑ์เฉพาะหรือได้รับยกเว้น จึงควรตรวจข้อเท็จจริงก่อนยื่นคำขอ ไม่ควรจดทะเบียนเพียงเพราะพบคำว่า “ดอกเบี้ย” หรือ “ขายอสังหาริมทรัพย์” ในธุรกรรมหนึ่งครั้ง

ต้องทำรายงานอะไรบ้าง

ผู้ประกอบกิจการที่อยู่ในบังคับภาษีธุรกิจเฉพาะต้องมีข้อมูลรายรับที่ใช้คำนวณภาษีและแยกรายการที่ไม่ต้องนำมารวมคำนวณตามหลักเกณฑ์ เพื่อให้สามารถตรวจสอบยอดใน ภ.ธ.40 ย้อนกลับมายังเอกสารและบัญชีได้

จึงควรจัดระบบเอกสารตั้งแต่วันที่รับเงิน ไม่ใช่รอถึงวันใกล้ยื่นแบบแล้วค่อยค้นว่าแต่ละยอดมาจากรายการใด

ดูพื้นฐานการจัดเอกสารได้ที่เอกสารทำบัญชีมีอะไรบ้าง

ภาษีธุรกิจเฉพาะเกี่ยวข้องกับบัญชีอย่างไร

รายรับที่นำไปยื่น ภ.ธ.40 ต้องสัมพันธ์กับข้อมูลในบัญชีและหลักฐานของกิจการ หากยอดในแบบภาษีกับรายได้หรือดอกเบี้ยในบัญชีไม่สัมพันธ์กัน เมื่อถึงช่วงปิดงบอาจต้องย้อนตรวจว่าความต่างเกิดจากอะไร

การดูแลรายเดือนจึงควรเชื่อมตั้งแต่เอกสาร รายรับ ภาษี ไปจนถึงบัญชีแยกประเภท บริษัทที่ต้องการดูภาพรวมสามารถอ่านทำบัญชีรายเดือนกับรายปีต่างกันอย่างไร

ภาษีธุรกิจเฉพาะกับภาษีเงินได้นิติบุคคลไม่ใช่ภาษีเดียวกัน

แม้บริษัทจะเสียภาษีธุรกิจเฉพาะจากรายรับบางประเภทแล้ว ก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีหน้าที่เรื่องภาษีเงินได้นิติบุคคล เพราะเป็นภาษีคนละประเภทและคำนวณตามคนละฐาน

เมื่อสิ้นรอบบัญชี บริษัทจึงยังต้องพิจารณาภาษีเงินได้นิติบุคคลและงานประจำปีตามปกติ อ่านเพิ่มเติมได้ที่ยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคลออนไลน์

ก่อนคำนวณภาษี ควรถาม 5 คำถามนี้

หากเป็นรายการที่มีมูลค่าสูงหรือโครงสร้างซับซ้อน ควรตรวจข้อกฎหมายก่อนทำธุรกรรม สามารถดูที่ปรึกษาภาษีธุรกิจเพิ่มเติม

กิจการมีหลายสาขาต้องจัดการอย่างไร

กิจการที่มีหลายสถานประกอบการควรตรวจว่าต้องจัดทำข้อมูลรายรับแยกอย่างไร และได้รับอนุมัติให้ยื่นแบบรวมกันหรือไม่ เพราะกรมสรรพากรมีใบแนบ ภ.ธ.40 สำหรับกรณีหลายสถานประกอบการที่ได้รับอนุมัติให้ยื่นรวม

บริษัทที่กำลังเปิดสาขาใหม่ควรตรวจทั้งทะเบียนนิติบุคคล ระบบบัญชี และภาษีของสาขาให้พร้อม สามารถอ่านจดทะเบียนเพิ่มสาขาบริษัทประกอบ

เมื่อกิจการเปลี่ยนแปลง ต้องตรวจทะเบียนภาษีด้วย

หากมีการเปลี่ยนชื่อ ประเภทกิจการ เปิดหรือปิดสถานประกอบการ หรือมีการเปลี่ยนแปลงสำคัญอื่น ไม่ควรตรวจเฉพาะข้อมูลกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า แต่ควรตรวจผลต่อทะเบียนภาษีที่เกี่ยวข้องด้วย

อ่านเรื่องการแก้ข้อมูลบริษัทได้ที่จดทะเบียนเปลี่ยนแปลงแก้ไขบริษัท

ระบบบัญชีช่วยลดความผิดพลาดของ ภ.ธ.40 ได้อย่างไร

หากธุรกิจมีรายรับหลายประเภท ควรแยกหมวดรายรับตั้งแต่ต้นว่าเงินก้อนไหนอยู่ในฐานภาษีธุรกิจเฉพาะ เงินก้อนไหนเป็นรายได้ประเภทอื่น และเงินก้อนไหนไม่ใช่รายรับของกิจการ

การรวมรายรับทุกอย่างไว้บัญชีเดียวแล้วค่อยมานั่งแยกตอนสิ้นเดือนเพิ่มความเสี่ยงต่อการยื่นผิด บริษัทที่มีรายการจำนวนมากสามารถดูบริการรับวางระบบบัญชีเพิ่มเติม