ตั้งสาขาบริษัทต่างประเทศในไทย ขั้นตอน เอกสาร และใบอนุญาตที่ควรรู้

สำนักงานสาขาบริษัทต่างประเทศ (Branch Office) คืออะไร?

สำนักงานสาขาบริษัทต่างประเทศ คือการที่นิติบุคคลซึ่งจัดตั้งขึ้นตามกฎหมายของต่างประเทศเข้ามาดำเนินธุรกิจในประเทศไทยผ่านสำนักงานสาขา โดยสาขายังคงเป็นส่วนหนึ่งของนิติบุคคลต่างประเทศนั้น

ต่างจากการจดทะเบียนบริษัทจำกัดในประเทศไทย เพราะบริษัทจำกัดที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายไทยมีสถานะเป็นนิติบุคคลของตนเอง ขณะที่สำนักงานสาขามีความเกี่ยวเนื่องกับบริษัทแม่ทั้งด้านการบริหาร การประกอบธุรกิจ และความรับผิดตามกฎหมาย

บริษัทแม่ต้องจัดให้มีผู้รับผิดชอบการดำเนินงานของสาขาในไทย รวมถึงปฏิบัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมของสาขา เช่น กฎหมายธุรกิจคนต่างด้าว กฎหมายบัญชี กฎหมายภาษี และกฎหมายแรงงานเมื่อมีการจ้างงาน

การตั้งสาขาไม่ได้หมายความว่าสามารถดำเนินกิจกรรมใดก็ได้โดยไม่ต้องขออนุญาต เพราะต้องพิจารณาประเภทกิจการเป็นหลัก

สำหรับผู้ที่ต้องการจัดตั้งเป็นบริษัทจำกัดในประเทศไทยแทน สามารถศึกษา รูปแบบการจดทะเบียนบริษัทสำหรับนักลงทุนต่างชาติ เพื่อเปรียบเทียบแนวทางที่เหมาะสม

บริษัทต่างประเทศเข้ามาดำเนินธุรกิจในไทยได้กี่รูปแบบ?

ก่อนเลือกเปิดสำนักงานสาขา บริษัทต่างประเทศควรเปรียบเทียบรูปแบบการดำเนินธุรกิจเพื่อให้เหมาะสมกับวัตถุประสงค์การลงทุนและกิจกรรมที่จะทำจริง

สำนักงานสาขาและสำนักงานผู้แทนไม่ควรถูกใช้เป็นคำแทนกัน เพราะมีลักษณะกิจกรรมและเงื่อนไขแตกต่างกัน โดยเฉพาะเรื่องการมีรายได้และการติดต่อกับลูกค้าในประเทศไทย

เปรียบเทียบ Branch Office กับบริษัทจำกัดไทยและสำนักงานผู้แทน

นอกจากตารางข้างต้น ควรประเมินความรับผิดของบริษัทแม่ เงินทุนที่ต้องใช้ และข้อกำหนดในการดำเนินธุรกิจก่อนตัดสินใจเลือกรูปแบบกิจการ

ต่างชาติถือหุ้นบริษัทไทยได้ไม่เกิน 49% จริงหรือไม่?

ข้อจำกัดเรื่องสัดส่วนผู้ถือหุ้นต่างชาติไม่ได้หมายความว่าบริษัทไทยทุกแห่งต้องมีผู้ถือหุ้นไทยอย่างน้อย 51% เสมอไป เพราะต้องพิจารณาประเภทธุรกิจและกฎหมายที่ใช้บังคับ

ตามหลักการของพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว นิติบุคคลไทยที่มีทุนตั้งแต่กึ่งหนึ่งเป็นของคนต่างด้าวตามนิยามกฎหมายอาจเข้าลักษณะเป็นคนต่างด้าว จึงต้องพิจารณาข้อจำกัดการประกอบธุรกิจตามบัญชีแนบท้ายกฎหมาย

กิจการบางประเภทต่างชาติอาจถือหุ้นทั้งหมดได้หากกฎหมายอนุญาต หรือมีสิทธิประกอบกิจการตามใบอนุญาต หนังสือรับรอง การส่งเสริมการลงทุน หรือข้อยกเว้นที่ใช้บังคับ ขณะที่บางกิจกรรมมีข้อจำกัดเฉพาะ

ไม่ควรใช้ผู้ถือหุ้นไทยในลักษณะตัวแทนอำพราง (Nominee) เพื่อหลีกเลี่ยงข้อจำกัดทางกฎหมาย เพราะการจัดโครงสร้างผู้ถือหุ้นต้องสะท้อนผู้ลงทุนและสิทธิที่แท้จริง

หากต้องการศึกษาการจัดตั้งบริษัทในไทยเพิ่มเติม สามารถอ่าน ขั้นตอนจดทะเบียนบริษัท และ การจดทะเบียนบริษัทออนไลน์

ตั้งสาขาบริษัทต่างประเทศในไทย ต้องขอ Foreign Business License หรือไม่?

การขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (Foreign Business License: FBL) ขึ้นอยู่กับกิจกรรมที่บริษัทต่างประเทศต้องการดำเนินการในประเทศไทย ไม่ใช่เพียงเพราะมีสำนักงานสาขาแล้วทุกกรณีต้องขอ FBL เหมือนกัน

บริษัทต้องตรวจว่ากิจการเข้าข่ายธุรกิจตามบัญชีแนบท้ายพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวหรือไม่ หากเป็นกิจการที่อยู่ภายใต้ข้อจำกัด ต้องพิจารณาว่ามีสิทธิขออนุญาต ขอหนังสือรับรอง หรือเข้าเงื่อนไขยกเว้นตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องอย่างไร

FBL กับ Foreign Business Certificate ต่างกันอย่างไร?

FBL เป็นการอนุญาตให้คนต่างด้าวประกอบธุรกิจที่อยู่ภายใต้ข้อจำกัดตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย ส่วน Foreign Business Certificate (FBC) หรือหนังสือรับรองการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวใช้ในกรณีที่กฎหมายกำหนด เช่น กิจการที่มีสิทธิตามมาตรการส่งเสริมการลงทุนหรือข้อกำหนดอื่น

บริษัทจึงต้องตรวจเส้นทางการดำเนินการให้ถูกต้องก่อนเตรียมคำขอ เพราะการยื่น FBL ไม่ใช่ขั้นตอนที่ใช้แทน FBC ได้ทุกกรณี

ใบอนุญาต FBL มีอายุกี่ปี?

ไม่ควรสรุปว่าใบอนุญาตทุกประเภทมีอายุ 3 ปี เนื่องจากต้องพิจารณาหลักเกณฑ์ของใบอนุญาตและเงื่อนไขที่กำหนดสำหรับกรณีนั้น รวมถึงเหตุที่ทำให้สิทธิในการประกอบธุรกิจสิ้นสุดหรือถูกเพิกถอนได้

บริษัทควรตรวจหนังสืออนุญาตและข้อกำหนดที่ใช้บังคับจริงก่อนเริ่มกิจกรรมหรือเปลี่ยนขอบเขตการประกอบธุรกิจ

6 ขั้นตอนการตั้งสาขาบริษัทต่างประเทศในประเทศไทย

ลำดับการดำเนินงานอาจแตกต่างตามประเภทธุรกิจ และบางขั้นตอนสามารถจัดเตรียมควบคู่กันได้ แต่กิจกรรมที่กฎหมายกำหนดให้ต้องได้รับอนุญาตก่อนจะต้องไม่เริ่มประกอบธุรกิจโดยไม่มีสิทธิ

เอกสารที่ใช้เปิดสาขาบริษัทต่างประเทศในไทย

เอกสารที่ต้องใช้ขึ้นอยู่กับประเภทคำขอและลักษณะบริษัทแม่ โดยทั่วไปควรเตรียมรายการสำคัญเพื่อให้สามารถตรวจสถานะนิติบุคคลและอำนาจของผู้ลงนามได้

• หนังสือรับรองหรือหลักฐานการจัดตั้งบริษัทในต่างประเทศ
• เอกสารข้อบังคับหรือข้อมูลโครงสร้างบริษัทแม่ตามที่กำหนด
• รายละเอียดกรรมการและผู้มีอำนาจลงนามของบริษัทแม่
• มติหรือเอกสารอนุมัติการจัดตั้งสำนักงานสาขาในประเทศไทย
• หนังสือแต่งตั้งผู้รับผิดชอบหรือผู้ดำเนินกิจการในประเทศไทย
• หนังสือมอบอำนาจและข้อมูลผู้รับมอบอำนาจเมื่อมี
• รายละเอียดกิจกรรมธุรกิจและแผนการดำเนินงานในประเทศไทย
• ข้อมูลเงินทุนและหลักฐานทางการเงินที่ต้องใช้ประกอบคำขอ
• ข้อมูลสำนักงานหรือสถานที่ประกอบธุรกิจในประเทศไทย
• คำแปลและการรับรองเอกสารตามหลักเกณฑ์ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ไม่จำเป็นต้องใช้เอกสารทุกประเภทในทุกกรณี ควรตรวจรายการเอกสารของคำขอที่เกี่ยวข้องก่อนดำเนินการ และตรวจอายุเอกสารหรือวิธีรับรองเอกสารจากต่างประเทศให้ถูกต้อง

หากต้องการศึกษาขั้นตอนงานทะเบียนที่เกี่ยวข้อง สามารถอ่าน หน่วยงานและช่องทางการจดทะเบียนธุรกิจ และ การเตรียมเอกสารประกอบการจดทะเบียนบริษัท

เปิดสาขาบริษัทต่างประเทศในไทย ต้องเตรียมเงินทุนเท่าไร?

ข้อกำหนดเงินทุนของกิจการคนต่างด้าวต้องพิจารณาตามประเภทกิจกรรมและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะกรณีที่ต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว ซึ่งอาจมีเงื่อนไขเงินทุนขั้นต่ำและการนำเงินทุนเข้ามาในประเทศไทย

จึงไม่ควรใช้ตัวเลขทุนขั้นต่ำเดียวกันกับสำนักงานสาขาทุกแห่ง หรือถือว่าสามารถใช้ทุนจดทะเบียนบริษัทแม่ในต่างประเทศแทนเงินทุนที่ต้องใช้ในไทยได้โดยไม่ตรวจหลักเกณฑ์

นอกจากเงินทุนตามข้อกำหนด ผู้ประกอบการควรจัดทำงบประมาณสำหรับสำนักงาน ค่าเช่า บุคลากร ระบบบัญชี ค่าธรรมเนียมราชการ และเงินทุนหมุนเวียนสำหรับการดำเนินงานจริง

ต้องใช้เวลาดำเนินการกี่เดือน?

ระยะเวลาในการเปิดสาขาขึ้นอยู่กับประเภทกิจการ ความครบถ้วนของเอกสาร การรับรองเอกสารต่างประเทศ และขั้นตอนพิจารณาของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

กิจการที่ต้องขอ FBL อาจมีระยะเวลาดำเนินการแตกต่างจากกิจการที่ไม่ต้องขอ จึงควรวางแผนตามขั้นตอนของคำขอจริง ไม่ควรรับประกันว่าจะเปิดสาขาได้ภายในจำนวนวันที่แน่นอนก่อนตรวจข้อมูล

ภาษีและบัญชีของสำนักงานสาขาบริษัทต่างประเทศ

เมื่อบริษัทต่างประเทศเข้ามาประกอบกิจการในประเทศไทย อาจมีหน้าที่เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิที่เกิดจากการประกอบกิจการในประเทศไทยตามหลักเกณฑ์ของประมวลรัษฎากร โดยต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและข้อกำหนดระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง

สาขาควรจัดทำข้อมูลบัญชีแยกเฉพาะการดำเนินงานในประเทศไทยให้สามารถตรวจสอบรายการได้ เช่น รายได้ ต้นทุน ค่าใช้จ่าย เงินทุนที่ได้รับจากบริษัทแม่ และรายการธุรกรรมระหว่างสำนักงานใหญ่กับสาขา

ภาษีเงินได้นิติบุคคล

ต้องตรวจหน้าที่คำนวณและยื่นภาษีจากการประกอบกิจการในไทยตามประมวลรัษฎากร โดยเฉพาะรายการที่เกี่ยวข้องกับบริษัทแม่หรือกิจการในเครือ ซึ่งอาจต้องพิจารณารายจ่ายและหลักเกณฑ์ทางภาษีเฉพาะ

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)

หากสาขาประกอบกิจการขายสินค้าหรือให้บริการที่อยู่ในบังคับ VAT ต้องพิจารณาหน้าที่จดทะเบียนตามเกณฑ์และเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรพิจารณาเพียงยอดรายได้ของบริษัทแม่ทั่วโลกโดยไม่แยกรายรับที่เกี่ยวข้องกับประเทศไทย

การโอนเงินระหว่างสาขากับบริษัทแม่

รายการโอนเงินหรือรับเงินจากบริษัทแม่ต้องตรวจลักษณะธุรกรรมก่อนบันทึกบัญชี เช่น เงินทุน ค่าใช้จ่ายที่สำนักงานใหญ่จ่ายแทน หรือรายการชำระหนี้ระหว่างหน่วยงาน เพราะแต่ละรายการอาจมีผลทางบัญชีและภาษีแตกต่างกัน

หากมีการส่งเงินกำไรออกนอกประเทศไทย อาจมีประเด็นภาษีที่ต้องพิจารณาเพิ่มเติมตามบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง

สามารถศึกษา หน้าที่ภาษีของธุรกิจนิติบุคคล, การจัดทำและยื่น ภ.พ.30 และ การจัดแฟ้มเอกสารบัญชี เพิ่มเติม

บริษัทต่างประเทศส่งพนักงานเข้ามาทำงานในสาขา ต้องขอ Work Permit หรือไม่?

การที่บริษัทต่างประเทศเปิดสำนักงานสาขาในประเทศไทยไม่ได้หมายความว่าพนักงานต่างชาติจะสามารถเข้ามาทำงานได้ทันที โดยทั่วไปต้องตรวจประเภทการตรวจลงตราและสิทธิการทำงานตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

บริษัทควรตรวจลักษณะงาน ตำแหน่งผู้ปฏิบัติงาน ประเภทกิจการ และข้อกำหนดของหน่วยงานที่รับผิดชอบ ก่อนให้พนักงานต่างชาติเริ่มปฏิบัติงานในไทย

บางกรณีอาจมีช่องทางหรือสิทธิเฉพาะจากการส่งเสริมการลงทุนหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง แต่ไม่ควรตีความว่าทุกสำนักงานสาขาได้รับสิทธิดังกล่าวโดยอัตโนมัติ

หากมีการจ้างพนักงานไทย กิจการยังต้องตรวจหน้าที่ของนายจ้าง เช่น การจัดทำเงินเดือน ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และประกันสังคมตามเงื่อนไขที่ใช้บังคับ

ข้อควรระวังก่อนตั้งสาขาบริษัทต่างประเทศในไทย

• เลือกรูปแบบธุรกิจไม่ตรงวัตถุประสงค์: ต้องแยกสำนักงานสาขา บริษัทจำกัด และสำนักงานผู้แทนให้ชัดเจน
• เริ่มดำเนินกิจกรรมก่อนมีสิทธิ: ตรวจว่าธุรกิจต้องขอใบอนุญาตหรือหนังสือรับรองก่อนหรือไม่
• เอกสารบริษัทแม่ไม่ครบ: ตรวจหนังสือรับรอง มติและอำนาจลงนาม รวมถึงการรับรองเอกสาร
• ประเมินทุนและค่าใช้จ่ายต่ำเกินไป: ต้องรวมต้นทุนประกอบธุรกิจจริงและเงินทุนหมุนเวียน
• ไม่แยกรายการบัญชีของสาขา: ทำให้ตรวจธุรกรรมและกำไรจากกิจการในไทยได้ยาก
• เข้าใจผิดเรื่องสัดส่วนหุ้น: ตรวจประเภทกิจกรรมและกฎหมายก่อนกำหนดโครงสร้างผู้ลงทุน
• ไม่ตรวจสิทธิการทำงาน: ต้องพิจารณา Visa และ Work Permit ของบุคลากรต่างชาติ

การตรวจสอบข้อมูลก่อนเริ่มดำเนินการช่วยให้บริษัทจัดทำแผนงานและงบประมาณได้เหมาะสม และลดการแก้ไขโครงสร้างธุรกิจเมื่อพบข้อจำกัดภายหลัง

เช็กลิสต์ก่อนเปิดสำนักงานสาขาของบริษัทต่างประเทศ

• ☐ ระบุประเภทกิจกรรมที่จะประกอบในประเทศไทย
• ☐ เปรียบเทียบ Branch Office กับการตั้งบริษัทจำกัดในไทย
• ☐ ตรวจข้อจำกัดตามกฎหมายธุรกิจคนต่างด้าว
• ☐ ตรวจว่าต้องใช้ FBL หรือ FBC หรือไม่
• ☐ เตรียมเอกสารนิติบุคคลและกรรมการบริษัทแม่
• ☐ จัดทำมติหรือหลักฐานอนุมัติการเปิดสาขา
• ☐ แต่งตั้งผู้รับผิดชอบสาขาในประเทศไทย
• ☐ ตรวจหลักเกณฑ์เงินทุนและค่าใช้จ่ายดำเนินงาน
• ☐ เตรียมข้อมูลสำนักงานและสถานที่ประกอบธุรกิจ
• ☐ ตรวจหน้าที่ภาษีและการจัดทำบัญชี
• ☐ ตรวจสิทธิการทำงานและหน้าที่นายจ้าง
• ☐ วางแผนกำหนดเวลาและผู้รับผิดชอบแต่ละขั้นตอน

บริษัทควรใช้เช็กลิสต์นี้เป็นแนวทางเบื้องต้น และตรวจเอกสารหรือข้อกำหนดเพิ่มเติมตามประเภทกิจกรรมและใบอนุญาตที่เกี่ยวข้องก่อนยื่นคำขอจริง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการตั้งสาขาบริษัทต่างประเทศในไทย (FAQ)

สรุป: ตั้งสาขาบริษัทต่างประเทศในไทย ต้องตรวจรูปแบบธุรกิจและใบอนุญาตก่อน

การตั้งสาขาบริษัทต่างประเทศในไทยเป็นทางเลือกสำหรับนิติบุคคลต่างประเทศที่ต้องการเข้ามาดำเนินกิจการโดยใช้สำนักงานสาขา แต่ต้องพิจารณาว่าธุรกิจที่ต้องการทำอยู่ภายใต้ข้อจำกัดของกฎหมายหรือไม่ และจำเป็นต้องขออนุญาตหรือดำเนินการตามระบบหนังสือรับรองใด

นอกจากนี้ต้องเตรียมเอกสารจากบริษัทแม่ กำหนดผู้รับผิดชอบสาขา ตรวจเรื่องเงินทุน ภาษีและการบัญชี รวมถึงสิทธิการทำงานของบุคลากรที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การดำเนินงานหลังเปิดสาขามีความต่อเนื่อง

การเลือกรูปแบบลงทุนที่เหมาะสมควรเริ่มจากกิจกรรมธุรกิจจริง ไม่ใช่เลือกจากความสะดวกในการจดทะเบียนเพียงอย่างเดียว เพราะแต่ละรูปแบบมีข้อกำหนดด้านการประกอบธุรกิจ ภาษี และความรับผิดแตกต่างกัน