คำถามสำคัญสำหรับทั้งผู้ทำบัญชีและเจ้าของกิจการ คือ ผู้ทำบัญชีหนึ่งคนสามารถรับผิดชอบกิจการได้กี่ราย และจำนวนดังกล่าวต้องนับอย่างไรให้ถูกต้อง
ผู้ทำบัญชีรับทำบัญชีได้ไม่เกินกี่ราย? หลัก 100 รายต่อปีต้องนับอย่างไร
คำตอบคือ ผู้ทำบัญชีสามารถรับทำบัญชีของธุรกิจได้ไม่เกิน 100 รายต่อปีปฏิทิน โดยนับตามจำนวนรายธุรกิจ ไม่ได้นับตามรอบปีบัญชีของแต่ละกิจการ
หลักเกณฑ์นี้เกี่ยวข้องโดยตรงกับการแจ้งข้อมูลในระบบ e-Accountant ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ดังนั้นทั้งผู้ทำบัญชีและนิติบุคคลควรตรวจสอบข้อมูลให้ตรงกัน โดยเฉพาะก่อนนำชื่อผู้ทำบัญชีไปใช้ในการยื่นงบการเงิน
บทความนี้จะอธิบายเฉพาะเรื่องจำนวนกิจการที่ผู้ทำบัญชีรับได้ วิธีนับ 100 ราย การแจ้งรับทำบัญชีในระบบ และสิ่งที่เจ้าของธุรกิจควรตรวจสอบ โดยไม่ลงรายละเอียดคุณสมบัติผู้ทำบัญชีซ้ำกับบทความเฉพาะเรื่อง

กำลังเปลี่ยนผู้ทำบัญชีหรือยังไม่แน่ใจว่าสถานะผู้ทำบัญชีถูกต้องหรือไม่?
ควรตรวจทั้งคุณสมบัติ สถานะการรับทำบัญชี และการแจ้งข้อมูลก่อนยื่นงบ ไม่ควรใช้ชื่อบุคคลที่ไม่ได้เป็นผู้ทำบัญชีของกิจการจริง
โทร 097-236-2994LINE: p2paccผู้ทำบัญชีรับทำบัญชีได้ไม่เกินกี่ราย
หลักเกณฑ์กำหนดให้ผู้ทำบัญชีหนึ่งคนรับทำบัญชีของธุรกิจได้ ไม่เกิน 100 รายต่อปีปฏิทิน โดยจำนวนดังกล่าวพิจารณาตามรายธุรกิจที่ผู้ทำบัญชีรับผิดชอบ ไม่ใช่จำนวนงบการเงินที่จัดทำหรือจำนวนรอบบัญชีที่ปิดในปีนั้น
จุดนี้มีความสำคัญ เพราะบางกิจการอาจมีวันสิ้นรอบบัญชีไม่ตรงกับวันที่ 31 ธันวาคม แต่การนับจำนวนกิจการของผู้ทำบัญชียังคงพิจารณาตามปีปฏิทินของการรับทำบัญชี ไม่ได้นับใหม่ตามวันปิดบัญชีของลูกค้าแต่ละราย
หากต้องการเข้าใจหน้าที่ของนิติบุคคลว่าต้องจัดให้มีผู้ทำบัญชีอย่างไร สามารถอ่านบัญชีบริษัทต้องทำอะไรบ้าง ประกอบได้

100 ราย นับอย่างไร
คำว่า 100 ราย หมายถึงจำนวนรายธุรกิจที่ผู้ทำบัญชีแจ้งรับทำบัญชีในปีปฏิทินนั้น จึงไม่ควรเข้าใจว่าเป็นจำนวนงบการเงิน 100 ชุด หรือจำนวนลูกค้าที่มาปิดงบกับผู้ทำบัญชีในช่วงสิ้นปีเท่านั้น
ตัวอย่างเช่น หากผู้ทำบัญชีดูแลบริษัท A ซึ่งมีรอบบัญชีสิ้นสุดเดือนธันวาคม และบริษัท B ซึ่งมีรอบบัญชีสิ้นสุดเดือนมีนาคม ทั้งสองยังถือเป็นธุรกิจคนละ 1 รายในการนับจำนวนธุรกิจที่รับทำบัญชี
ดังนั้นสิ่งสำคัญคือรายชื่อกิจการที่ผู้ทำบัญชีรับผิดชอบอยู่จริงและข้อมูลที่แจ้งไว้ในระบบต้องเป็นปัจจุบัน หากมีการรับเพิ่มหรือเลิกรับทำบัญชีควรดำเนินการแจ้งการเปลี่ยนแปลงตามเงื่อนไขที่กำหนด
ทำไมจึงกำหนดจำนวนกิจการไว้ไม่เกิน 100 ราย
งานของผู้ทำบัญชีไม่ได้มีเพียงการนำตัวเลขลงโปรแกรม แต่ต้องจัดทำบัญชีให้สอดคล้องกับเอกสารและข้อเท็จจริงของกิจการ รวมถึงตรวจความสัมพันธ์ของข้อมูลที่ใช้จัดทำงบการเงิน
การกำหนดจำนวนกิจการจึงเป็นส่วนหนึ่งของเงื่อนไขการเป็นผู้ทำบัญชี เพื่อให้ภาระงานอยู่ในขอบเขตที่สามารถรับผิดชอบได้ และช่วยให้ระบบสามารถตรวจสอบรายชื่อกิจการที่อยู่ภายใต้ผู้ทำบัญชีแต่ละรายได้
อย่างไรก็ตาม จำนวนลูกค้าที่น้อยกว่า 100 รายไม่ได้หมายความว่างานจะมีคุณภาพโดยอัตโนมัติ เพราะคุณภาพยังขึ้นกับระบบการทำงาน การตรวจทาน บุคลากร เอกสาร และความซับซ้อนของกิจการด้วย

ผู้ทำบัญชีกับนักบัญชี เหมือนกันหรือไม่
ในการสื่อสารทั่วไป คำว่า “นักบัญชี” อาจใช้เรียกผู้ที่ทำงานด้านบัญชีในหลายหน้าที่ แต่คำว่า ผู้ทำบัญชี ในบริบทของกฎหมายบัญชีหมายถึงผู้ที่รับผิดชอบในการทำบัญชีของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี และต้องมีคุณสมบัติและปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนด
ดังนั้นพนักงานที่บันทึกข้อมูลทางบัญชีในองค์กรอาจไม่ได้เป็นผู้ทำบัญชีที่ถูกแจ้งไว้กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเสมอไป เจ้าของกิจการควรรู้ว่าใครคือผู้ทำบัญชีที่รับผิดชอบนิติบุคคลของตนจริง
เรื่องคุณสมบัติและการขึ้นทะเบียนมีบทความเฉพาะแล้วที่ขึ้นทะเบียนผู้ทำบัญชีและคุณสมบัติผู้ทำบัญชี เพื่อไม่ให้หน้านี้แย่งคีย์กัน
ผู้ทำบัญชีต้องแจ้งรับทำบัญชีใน e-Accountant
เมื่อเริ่มรับทำบัญชี ผู้ทำบัญชีต้องแจ้งข้อมูลการรับทำบัญชีผ่านระบบงานผู้ทำบัญชี หรือ e-Accountant ตามหลักเกณฑ์ที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนด รวมถึงต้องปรับปรุงข้อมูลเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง
ข้อมูลนี้มีความสำคัญต่อการยื่นงบการเงิน เพราะนิติบุคคลต้องระบุผู้ทำบัญชีที่ปฏิบัติงานจริง ไม่ควรนำชื่อบุคคลอื่นมาใส่เพียงเพื่อให้สามารถยื่นงบได้
หากบริษัทกำลังเปลี่ยนผู้ดูแล ควรประสานให้ผู้ทำบัญชีเดิมแจ้งยกเลิกและผู้ทำบัญชีใหม่แจ้งรับทำบัญชีให้สอดคล้องกับข้อเท็จจริง อ่านต่อได้ที่เปลี่ยนสำนักงานบัญชีต้องเตรียมอะไร
ชื่อผู้ทำบัญชีในระบบต้องตรงกับคนที่ทำงานจริง
ก่อนยื่นงบควรตรวจสถานะและข้อมูลผู้ทำบัญชีให้ถูกต้อง หากมีการเปลี่ยนคนหรือสำนักงาน ควรดำเนินการข้อมูลให้ต่อเนื่อง
โทร 097-236-2994LINE: p2paccผู้ทำบัญชียังต้องรักษาคุณสมบัติและพัฒนาความรู้ต่อเนื่อง
การแจ้งรับทำบัญชีได้ไม่เกิน 100 รายเป็นเพียงเงื่อนไขหนึ่ง ผู้ทำบัญชียังต้องรักษาสถานะและปฏิบัติตามเงื่อนไขอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น การเป็นสมาชิกหรือขึ้นทะเบียนตามเกณฑ์ และการพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพบัญชี หรือ CPD
ปัจจุบันผู้ทำบัญชีต้องพัฒนาความรู้ต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 12 ชั่วโมงต่อปีปฏิทิน โดยต้องมีเนื้อหาเกี่ยวกับการบัญชีไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมง และต้องมีเนื้อหาเกี่ยวกับจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
ผู้ที่ต้องการรายละเอียดเรื่อง CPD สามารถอ่านการพัฒนาความรู้วิชาชีพผู้ทำบัญชี CPD โดยให้หน้านั้นถือ Search Intent เรื่องชั่วโมงและการพัฒนาวิชาชีพโดยเฉพาะ

ถ้าผู้ทำบัญชีรับเกิน 100 ราย จะเกิดอะไรขึ้น
ระบบ e-Accountant มีการตรวจสอบจำนวนกิจการที่แจ้งรับทำบัญชี และเมื่อถึงจำนวนที่กำหนดจะมีการแจ้งเตือน ดังนั้นผู้ทำบัญชีไม่ควรปล่อยให้จำนวนธุรกิจเกินเงื่อนไขโดยไม่ตรวจสอบข้อมูล
การไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขของผู้ทำบัญชีอาจมีผลทางกฎหมายและต่อสถานะการประกอบวิชาชีพบัญชี รวมถึงอาจกระทบต่อกระบวนการนำส่งงบการเงินของกิจการที่เกี่ยวข้อง
สำหรับเจ้าของกิจการ สิ่งที่ควรทำไม่ใช่เพียงถามผู้ให้บริการว่า “รับลูกค้าอยู่กี่ราย” แต่ควรตรวจด้วยว่าผู้ทำบัญชีมีสถานะปกติ มีผู้รับผิดชอบงานจริง และข้อมูลกิจการได้รับการแจ้งถูกต้องหรือไม่
สำนักงานบัญชีมีลูกค้ามากกว่า 100 รายได้หรือไม่
ต้องแยกคำว่า “สำนักงานบัญชี” ออกจาก “ผู้ทำบัญชีหนึ่งคน” เพราะหลัก 100 รายใช้กับผู้ทำบัญชีแต่ละราย ไม่ได้หมายความว่าสำนักงานบัญชีหนึ่งแห่งจะมีลูกค้าได้สูงสุดเพียง 100 กิจการเสมอไป
สำนักงานบัญชีสามารถมีผู้ทำบัญชีหลายคน โดยแต่ละคนต้องมีคุณสมบัติและรับผิดชอบกิจการตามเงื่อนไขของตนเอง ดังนั้นเมื่อเลือกสำนักงานบัญชี เจ้าของกิจการควรถามให้ชัดว่าใครคือผู้ทำบัญชีที่รับผิดชอบบริษัทของตน ไม่ใช่รู้เพียงชื่อสำนักงาน
หากต้องการทราบว่าสำนักงานบัญชีทำหน้าที่อะไรบ้าง สามารถอ่านสำนักงานบัญชีมีงานอะไรบ้าง

เจ้าของกิจการควรตรวจอะไรเกี่ยวกับผู้ทำบัญชี
- ใครเป็นผู้ทำบัญชีที่รับผิดชอบบริษัทจริง
- สถานะผู้ทำบัญชียังคงเป็นปกติหรือไม่
- กิจการถูกแจ้งเป็นลูกค้าที่ผู้ทำบัญชีรับผิดชอบหรือยัง
- หากเปลี่ยนผู้ทำบัญชี มีการแจ้งเปลี่ยนแปลงในระบบหรือไม่
- ผู้ทำบัญชีมีคุณสมบัติตรงกับขนาดและประเภทกิจการหรือไม่
- มีการรักษาสถานะสมาชิกและพัฒนาความรู้ต่อเนื่องหรือไม่
- ใครเป็นผู้ตรวจงานหลังการบันทึกบัญชี
- บริษัทได้รับรายงานหรือข้อมูลตามรอบที่ตกลงหรือไม่
หากต้องการ Checklist การเลือกอย่างละเอียด ให้ไปที่วิธีเลือกคนทำบัญชีให้บริษัท เพื่อแยก Search Intent เรื่องการคัดเลือกออกจากหน้านี้
ผู้ทำบัญชี กับผู้สอบบัญชี เป็นคนละหน้าที่
ผู้ทำบัญชีมีหน้าที่จัดทำบัญชีของกิจการตามข้อมูลและเอกสารที่ได้รับ ส่วนผู้สอบบัญชีมีหน้าที่ตรวจสอบและแสดงความเห็นต่องบการเงินตามขอบเขตและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
จึงไม่ควรเข้าใจว่าผู้ทำบัญชี 100 ราย หมายถึงผู้สอบบัญชีรับตรวจได้ 100 รายด้วย เพราะทั้งสองวิชาชีพมีบทบาทและหลักเกณฑ์คนละส่วน
สามารถอ่านความแตกต่างได้ที่ผู้สอบบัญชี CPA และ TA ต่างกันอย่างไร และดูขั้นตอนปลายปีที่ปิดงบบัญชีคืออะไร
.jpg)
จำนวนลูกค้าน้อยกว่า 100 ราย แปลว่าคุณภาพดีกว่าหรือไม่
ไม่สามารถสรุปจากจำนวนกิจการเพียงอย่างเดียว ผู้ทำบัญชีบางคนอาจดูแลกิจการจำนวนไม่มากแต่แต่ละกิจการมีธุรกรรมซับซ้อน ขณะที่บางคนดูแลกิจการขนาดเล็กหลายรายโดยมีระบบงานและทีมช่วยสนับสนุน
เจ้าของกิจการควรดูทั้งระบบรับเอกสาร การตรวจทาน กำหนดส่งงาน ความต่อเนื่องของบุคลากร และความสามารถในการตอบคำถามเกี่ยวกับธุรกิจของตน
หากกิจการเริ่มมีจำนวนรายการมากขึ้น ควรพิจารณาการจัดระบบทำบัญชีบริษัท และการบริหารงานฝ่ายบัญชี ร่วมด้วย เพราะคุณภาพไม่ได้ขึ้นอยู่กับตัวบุคคลเพียงอย่างเดียว
ผู้ทำบัญชีเกี่ยวข้องกับการยื่นงบอย่างไร
เมื่อจัดทำงบการเงิน นิติบุคคลต้องใช้ข้อมูลผู้ทำบัญชีที่ปฏิบัติงานจริง ดังนั้นก่อนยื่นงบควรตรวจว่ารายชื่อและสถานะผู้ทำบัญชีสอดคล้องกับข้อมูลในระบบหรือไม่
หากพบว่าผู้ทำบัญชีเดิมหยุดรับงานไปแล้ว แต่ยังไม่มีการเปลี่ยนข้อมูล หรือสำนักงานเปลี่ยนบุคลากรที่รับผิดชอบ ควรจัดการข้อมูลให้ถูกต้องก่อนเข้าสู่กระบวนการยื่นงบ
ผู้ประกอบการสามารถอ่านChecklist เตรียมข้อมูลก่อนปิดงบ เพื่อดูรายการอื่นที่ควรตรวจควบคู่กัน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับผู้ทำบัญชี 100 ราย
ผู้ทำบัญชีรับทำบัญชีได้ไม่เกินกี่ราย?
ผู้ทำบัญชีรับทำบัญชีของธุรกิจได้ไม่เกิน 100 รายต่อปีปฏิทิน โดยนับตามจำนวนรายธุรกิจที่รับทำบัญชี
100 ราย นับตามปีบัญชีของลูกค้าหรือไม่?
ไม่ใช่ หลักเกณฑ์นับตามปีปฏิทินของการรับทำบัญชี ไม่ได้นับตามวันสิ้นรอบบัญชีของลูกค้าแต่ละราย
สำนักงานบัญชีมีลูกค้าเกิน 100 บริษัทได้หรือไม่?
สามารถมีได้หากสำนักงานมีผู้ทำบัญชีหลายคน และแต่ละคนรับผิดชอบกิจการตามคุณสมบัติและเงื่อนไขของผู้ทำบัญชีแต่ละราย
รับทำบัญชีเกิน 100 รายได้หรือไม่?
หลักเกณฑ์กำหนดจำนวนไว้ไม่เกิน 100 รายต่อผู้ทำบัญชีหนึ่งคนต่อปีปฏิทิน จึงควรบริหารจำนวนกิจการและข้อมูลใน e-Accountant ให้ถูกต้อง
เจ้าของบริษัทตรวจอะไรเกี่ยวกับผู้ทำบัญชีก่อนยื่นงบ?
ควรตรวจว่าผู้ทำบัญชีมีสถานะปกติ เป็นผู้รับผิดชอบกิจการจริง และข้อมูลการรับทำบัญชีในระบบสอดคล้องกับข้อเท็จจริงของบริษัท
สรุป ผู้ทำบัญชีรับทำบัญชีได้ไม่เกินกี่ราย
ผู้ทำบัญชีรับทำบัญชีได้ไม่เกิน 100 รายต่อปีปฏิทิน โดยนับตามจำนวนรายธุรกิจ ไม่ใช่จำนวนงบการเงินและไม่ได้นับตามรอบปีบัญชีของลูกค้าแต่ละราย
นอกจากจำนวนกิจการแล้ว ผู้ทำบัญชียังต้องรักษาคุณสมบัติ แจ้งข้อมูลใน e-Accountant พัฒนาความรู้ต่อเนื่อง และดูแลรายชื่อกิจการที่รับทำบัญชีให้เป็นปัจจุบัน
สำหรับเจ้าของธุรกิจ จุดสำคัญไม่ใช่เพียงรู้ว่าผู้ทำบัญชีรับลูกค้ากี่ราย แต่ต้องรู้ด้วยว่าใครรับผิดชอบบริษัทของตนจริง สถานะถูกต้องหรือไม่ และระบบงานสามารถตรวจสอบได้เพียงใด
ต้องการสอบถามเรื่องผู้ทำบัญชีหรือการดูแลงานบัญชีบริษัท?
แจ้งประเภทธุรกิจ สถานะปัจจุบัน และประเด็นที่ต้องการตรวจสอบ เพื่อสอบถามแนวทางจัดงานบัญชีและการส่งมอบข้อมูลให้ต่อเนื่อง
โทร 097-236-2994LINE: p2pacc