บัญชีภาษีอากรคืออะไร ต่างจากบัญชีการเงินอย่างไร

บัญชีภาษีอากรคืออะไร

บัญชีภาษีอากรในทางปฏิบัติหมายถึงการนำข้อมูลทางบัญชีของกิจการมาพิจารณาตามหลักเกณฑ์ของกฎหมายภาษี เพื่อให้สามารถคำนวณภาษีและจัดทำแบบภาษีได้อย่างเหมาะสม

กิจการจึงไม่ได้ทำบัญชีอีกชุดหนึ่งขึ้นมาแทนบัญชีการเงินทุกครั้ง แต่ใช้ข้อมูลจากระบบบัญชีเป็นจุดเริ่มต้น แล้วตรวจว่ามีรายการใดที่หลักภาษีกำหนดแตกต่างจากวิธีที่บันทึกทางบัญชีหรือไม่

หากธุรกิจต้องการจัดข้อมูลประจำเดือนให้ต่อเนื่อง สามารถดู บริการรับทำบัญชี เพื่อให้รายได้ ค่าใช้จ่าย เอกสาร และภาษีถูกจัดไว้ตั้งแต่ระหว่างปี

บัญชีการเงินคืออะไร

บัญชีการเงินเป็นการบันทึกและสรุปธุรกรรมของกิจการ เพื่อสะท้อนผลการดำเนินงานและฐานะการเงิน เช่น รายได้ ค่าใช้จ่าย สินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของเจ้าของ ข้อมูลดังกล่าวนำไปจัดทำรายงานและงบการเงิน

หากต้องการเข้าใจผลลัพธ์ปลายทางของระบบบัญชี สามารถอ่านบทความเรื่อง งบการเงินคืออะไร ในเว็บไซต์ และอ่าน ผังบัญชีคืออะไร เพื่อดูว่ารายการต่าง ๆ ถูกจัดหมวดก่อนกลายเป็นงบอย่างไร

บัญชีการเงินกับบัญชีภาษีต่างกันตรงไหน

จุดที่เจ้าของกิจการควรเข้าใจคือ “ถูกทางบัญชี” ไม่ได้หมายความว่า “หักภาษีได้ทั้งหมด” และในทางกลับกัน กฎหมายภาษีอาจมีหลักเกณฑ์เฉพาะสำหรับรายได้ ค่าใช้จ่าย หรือการหักค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคา

กำไรทางบัญชีกับกำไรทางภาษีต่างกันอย่างไร

กำไรทางบัญชีเป็นผลจากรายได้หักต้นทุนและค่าใช้จ่ายตามระบบบัญชี แต่เมื่อนำไปคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล ต้องตรวจและปรับรายการตามเงื่อนไขทางภาษีเพื่อให้ได้กำไรสุทธิทางภาษี

รายละเอียดเรื่องการคำนวณโดยตรงสามารถอ่านต่อที่ วิธีคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล ซึ่งแยก Search Intent เรื่องการคำนวณออกจากหน้านี้ชัดเจน

รายจ่ายต้องห้ามคืออะไร

รายจ่ายต้องห้ามเป็นหนึ่งในเหตุผลสำคัญที่ทำให้กำไรทางบัญชีไม่เท่ากับกำไรทางภาษี กล่าวง่าย ๆ คือกิจการอาจบันทึกรายการเป็นค่าใช้จ่ายในบัญชีแล้ว แต่กฎหมายภาษีไม่อนุญาตให้นำรายการนั้นมาหักในการคำนวณกำไรสุทธิทางภาษีทั้งหมดหรือบางส่วน

ตัวอย่างลักษณะที่ควรระวัง ได้แก่ รายจ่ายที่ไม่เกี่ยวข้องกับการหากำไรของกิจการ รายจ่ายที่กำหนดขึ้นโดยไม่มีการจ่ายจริง หรือรายการที่เข้าเงื่อนไขต้องห้ามอื่นตามกฎหมาย การพิจารณาต้องดูข้อเท็จจริงและเอกสารของแต่ละรายการ

ตัวอย่างการปรับกำไรทางบัญชีเป็นกำไรทางภาษี

สมมติบริษัทมีกำไรทางบัญชี 1,000,000 บาท และพบว่ามีค่าใช้จ่ายจำนวน 80,000 บาทที่บันทึกในบัญชีแล้ว แต่เมื่อพิจารณาทางภาษีไม่เข้าเงื่อนไขให้นำมาหัก

ตัวอย่างนี้มีไว้เพื่ออธิบายหลักการเท่านั้น การคำนวณจริงอาจมีรายการปรับปรุงอื่น สิทธิทางภาษี เครดิตภาษี และข้อเท็จจริงเพิ่มเติม

เอกสารมีผลต่อบัญชีภาษีอย่างไร

ค่าใช้จ่ายทางธุรกิจควรมีหลักฐานที่สามารถเชื่อมโยงกับรายการจริง เช่น ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ สัญญา ใบส่งของ หลักฐานการชำระเงิน หรือเอกสารภายในตามลักษณะรายการ

หากเอกสารไม่ครบ การพิสูจน์ว่าเป็นรายจ่ายของกิจการอาจทำได้ยากขึ้น ผู้ประกอบการสามารถอ่าน บิลเงินสดและหลักฐานค่าใช้จ่าย เพื่อดูประเด็นเรื่องเอกสารประกอบเพิ่มเติม

VAT เป็นบัญชีภาษีอีกส่วนที่ต้องแยกให้ชัด

กิจการที่อยู่ในระบบภาษีมูลค่าเพิ่มต้องดูทั้งภาษีขาย ภาษีซื้อ เอกสาร และช่วงเวลาที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรนำเรื่อง VAT ไปรวมกับภาษีเงินได้นิติบุคคลจนทำให้ผู้ประกอบการสับสน

หากกำลังศึกษาว่าธุรกิจต้องเข้าสู่ระบบ VAT หรือไม่ สามารถอ่าน การจดทะเบียน VAT

ภาษีหัก ณ ที่จ่ายก็ต้องเชื่อมกับบัญชี

เมื่อบริษัทจ่ายค่าบริการ ค่าเช่า หรือเงินได้ประเภทที่อยู่ในหลักเกณฑ์หัก ณ ที่จ่าย ฝ่ายบัญชีต้องพิจารณาทั้งการบันทึกค่าใช้จ่าย จำนวนเงินจ่าย ภาษีที่หัก และการนำส่งแบบให้สอดคล้องกัน

หากระบบเอกสารและบัญชีถูกแยกคนละส่วนโดยไม่มีการตรวจ รายการภาษีอาจตกหล่นได้ง่าย ธุรกิจที่มีธุรกรรมจำนวนมากจึงควรวาง Workflow ให้ชัด สามารถดู บริการรับวางระบบบัญชี

ภ.ง.ด.51 กับ ภ.ง.ด.50 เกี่ยวข้องอย่างไร

สำหรับบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มีหน้าที่ตามหลักเกณฑ์ ภ.ง.ด.51 เป็นแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งรอบ ส่วน ภ.ง.ด.50 ใช้สำหรับภาษีสิ้นรอบบัญชี

โดยทั่วไป ภ.ง.ด.51 ยื่นภายใน 2 เดือนนับแต่วันสุดท้ายของรอบ 6 เดือนแรก ส่วน ภ.ง.ด.50 ยื่นภายใน 150 วันนับแต่วันสุดท้ายของรอบบัญชี

ผู้ประกอบการสามารถอ่านรายละเอียดเฉพาะเรื่องที่ ภ.ง.ด.51 ภาษีนิติบุคคลครึ่งปี และ การคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล

ทำไมควรตรวจภาษีตั้งแต่ระหว่างปี

ถ้ารอถึงปลายปีจึงตรวจบัญชีภาษี อาจพบว่าเอกสารหาย รายจ่ายบางรายการไม่มีหลักฐาน การหัก ณ ที่จ่ายตกหล่น หรือวิธีบันทึกไม่สัมพันธ์กับข้อเท็จจริง

การตรวจระหว่างปีช่วยให้ธุรกิจแก้ปัญหาได้ทัน และยังช่วยประมาณภาระภาษีล่วงหน้า ผู้ประกอบการที่ต้องการวางแผนจากข้อมูลจริงสามารถดู บริการวางแผนภาษี

บัญชีภาษีเกี่ยวข้องกับงบการเงินอย่างไร

งบการเงินเกิดจากข้อมูลทางบัญชี ส่วนการคำนวณภาษีใช้ข้อมูลดังกล่าวเป็นฐานแล้วพิจารณาเงื่อนไขทางภาษีเพิ่มเติม ดังนั้นหากบัญชีต้นทางผิด ภาษีก็มีโอกาสผิดตามไปด้วย

ก่อนสิ้นปีควรตรวจทั้งบัญชีธนาคาร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ สต๊อก สินทรัพย์ รายได้ และค่าใช้จ่าย เมื่อข้อมูลพร้อมจึงเข้าสู่ขั้นตอน ปิดงบการเงิน ได้เป็นระบบมากขึ้น

โปรแกรมบัญชีช่วยงานภาษีได้ แต่ไม่ได้ตัดสินแทนทั้งหมด

โปรแกรมช่วยจัดเก็บเอกสาร บันทึกข้อมูล แยกภาษี และสร้างรายงานได้เร็วขึ้น แต่การตัดสินว่ารายการใดหักภาษีได้หรือไม่ ยังต้องดูข้อเท็จจริงและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

กิจการที่ใช้โปรแกรม Express สามารถดู โปรแกรมบัญชี Express และควรตั้งผังบัญชีให้สอดคล้องกับลักษณะธุรกิจเพื่อให้ง่ายต่อการตรวจข้อมูล

เช็กลิสต์บัญชีภาษีสำหรับเจ้าของ SME

หากต้องการทบทวนพื้นฐานก่อน สามารถอ่าน บัญชีภาษีพื้นฐานสำหรับผู้ประกอบการ ซึ่งช่วยต่อยอดจากแนวคิดในบทความนี้