บัญชีภาษีพื้นฐาน สำหรับผู้ประกอบการ เรื่องสำคัญที่ควรรู้ก่อนทำธุรกิจ

บัญชีภาษีคืออะไร ต่างจากบัญชีการเงินอย่างไร

บัญชีการเงินเป็นการบันทึกและจัดทำข้อมูลจากรายการทางธุรกิจตามหลักบัญชี เพื่อสะท้อนฐานะการเงินและผลประกอบการ ส่วนด้านภาษีต้องนำข้อมูลจากบัญชีมาพิจารณาร่วมกับข้อกำหนดของประมวลรัษฎากร ซึ่งบางรายการอาจมีวิธีปฏิบัติทางภาษีต่างจากทางบัญชี

ตัวอย่างเช่น ค่าใช้จ่ายรายการหนึ่งอาจบันทึกในบัญชีได้ แต่เมื่อคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลอาจต้องตรวจเงื่อนไขเพิ่มเติม หรือรายได้บางประเภทอาจมีผลต่อ VAT ขณะที่บางกิจการได้รับยกเว้นตามกฎหมาย

บทความเดิมอธิบายไว้ถูกทิศทางว่าเรื่องภาษีต้องนำข้อมูลทางบัญชีมาปรับตามข้อกำหนดของกฎหมาย และต้องมีเอกสารหลักฐานรองรับ :contentReference[oaicite:5]{index=5} หากกิจการยังไม่มีขั้นตอนชัดเจน สามารถดู บริการวางระบบบัญชี เพื่อจัดกระบวนการตั้งแต่เอกสารเข้าจนถึงรายงานปลายเดือน

5 เรื่องภาษีที่ผู้ประกอบการควรรู้

ภาษีเงินได้นิติบุคคล ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51

บริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลต้องพิจารณาภาษีเงินได้จากกำไรสุทธิทางภาษี ซึ่งอาจแตกต่างจากกำไรทางบัญชี เพราะรายได้และรายจ่ายบางรายการต้องปรับตามประมวลรัษฎากรก่อนคำนวณภาษี

แบบสำคัญที่ผู้ประกอบการมักพบคือ ภ.ง.ด.50 สำหรับรอบระยะเวลาบัญชี ซึ่งโดยหลักยื่นภายใน 150 วันนับแต่วันสุดท้ายของรอบบัญชี และ ภ.ง.ด.51 สำหรับภาษีครึ่งรอบบัญชีในกรณีที่กิจการมีหน้าที่ โดยกำหนดยื่นภายในสองเดือนนับแต่วันสุดท้ายของรอบหกเดือนแรก

การดูเพียงยอดกำไรในโปรแกรมจึงยังไม่พอ ต้องตรวจรายการทางภาษีควบคู่กัน หากธุรกิจต้องการประเมินผลล่วงหน้าสามารถดู บริการวางแผนภาษี เพื่อเตรียมข้อมูลก่อนถึงปลายรอบบัญชี

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ดูทั้ง “จ่ายให้ใคร” และ “จ่ายค่าอะไร”

หลักสำคัญของภาษีหัก ณ ที่จ่ายคือ ต้องพิจารณาผู้รับเงินและลักษณะเงินได้พร้อมกัน เพราะมีผลต่อแบบที่ต้องใช้และอัตราที่ต้องหัก เช่น การจ่ายค่าจ้าง เงินเดือน ค่าบริการ ค่าเช่า หรือค่าธรรมเนียมวิชาชีพอาจใช้หลักเกณฑ์ต่างกัน

แบบที่ธุรกิจมักพบ ได้แก่ ภ.ง.ด.1 สำหรับเงินได้ของลูกจ้างและพนักงานบางประเภท ภ.ง.ด.3 สำหรับการจ่ายเงินให้บุคคลธรรมดาบางกรณี และ ภ.ง.ด.53 สำหรับการจ่ายเงินให้นิติบุคคลตามรายการที่เข้าเกณฑ์

หากเอกสารของผู้ขายหรือผู้รับเงินไม่ครบ ควรแก้ตั้งแต่ก่อนจ่าย สามารถอ่าน เอกสารประกอบการบันทึกบัญชี เพื่อจัดหลักฐานค่าใช้จ่ายให้ตรวจสอบย้อนกลับได้

VAT ต้องดูทั้งรายรับและประเภทกิจการ

ผู้ประกอบการที่ขายสินค้าหรือให้บริการซึ่งอยู่ในบังคับภาษีมูลค่าเพิ่ม และมีรายรับเกินเกณฑ์ 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องพิจารณาหน้าที่จดทะเบียน VAT ตามกฎหมาย แต่การดูเพียงยอดรายรับอย่างเดียวอาจยังไม่พอ เพราะกิจการบางประเภทได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม

อัตรา VAT ที่ใช้อยู่ปัจจุบันคือ 7% และได้รับการขยายเวลาถึงวันที่ 30 กันยายน 2570 ดังนั้นเว็บไซต์หรือบทความเก่าที่ระบุวันสิ้นสุดเดิมควรตรวจใหม่ก่อนนำมาอ้างอิง

หลังจดทะเบียนแล้ว เจ้าของกิจการต้องดูแลเรื่องใบกำกับภาษี รายงานภาษีซื้อ รายงานภาษีขาย และแบบ ภ.พ.30 ให้สัมพันธ์กับบัญชี หากจัดระบบตั้งแต่ต้นจะช่วยลดการแก้ไขย้อนหลังได้มาก

อย่าใช้เงินบริษัทกับเงินส่วนตัวปะปนกัน

แม้กฎหมายไม่ได้บอกว่าทุกธุรกิจต้องมีวิธีบริหารเงินแบบเดียวกัน แต่ในทางบัญชีการแยกเงินของบริษัทออกจากเงินส่วนตัวช่วยให้เห็นรายรับรายจ่ายจริง ลดคำถามเรื่องเงินกรรมการ และกระทบยอดธนาคารได้ง่ายขึ้น

สำหรับบริษัทเปิดใหม่สามารถอ่าน เปิดบัญชีบริษัท เลือกธนาคารและเตรียมเอกสาร เพื่อวางระบบการรับ–จ่ายเงินตั้งแต่เริ่มกิจการ

ภาษีธุรกิจเฉพาะ ไม่ใช่ภาษีของทุกกิจการ

ภาษีธุรกิจเฉพาะเป็นภาษีที่ใช้กับกิจการบางประเภทตามประมวลรัษฎากร ไม่ใช่ภาษีที่บริษัททุกแห่งต้องเสีย ตัวอย่างกิจการที่อาจเกี่ยวข้อง ได้แก่ ธนาคาร ธุรกิจเงินทุน รับจำนำ ประกันชีวิต และการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรบางกรณี

ผู้ประกอบกิจการที่มีหน้าที่เสียภาษีประเภทนี้ต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มประกอบกิจการตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง จึงควรตรวจประเภทธุรกิจก่อน ไม่ควรเห็นคำว่า “บริษัท” แล้วสรุปว่าต้องจดทุกกิจการ

อากรแสตมป์เกี่ยวกับสัญญาและตราสาร

อากรแสตมป์เป็นภาษีที่จัดเก็บจากการกระทำตราสารตามที่กำหนดในบัญชีอัตราอากรแสตมป์ ปัจจุบันมี 28 ลักษณะตราสาร เช่น สัญญาเช่า เช่าซื้อ จ้างทำของ กู้ยืม และเอกสารบางประเภท

สิ่งที่เจ้าของกิจการควรจำคือไม่ได้ดูเพียงว่ามี “สัญญา” หรือไม่ แต่ต้องดูว่าสัญญาหรือตราสารนั้นเข้าลักษณะใด ใครเป็นผู้มีหน้าที่เสียอากร และเสียด้วยวิธีใด ปัจจุบันยังมีระบบชำระอากรแสตมป์เป็นตัวเงินและทางอิเล็กทรอนิกส์สำหรับกรณีที่เข้าเงื่อนไข

เอกสารคือจุดเริ่มต้นของบัญชีและภาษี

ยื่นภาษีช้า อาจมีเงินเพิ่มหรือค่าปรับตามมา

ผู้ประกอบการควรแยกคำว่า “ภาษี” “เบี้ยปรับ” “เงินเพิ่ม” และ “ค่าปรับ” ออกจากกัน เพราะผลจากการยื่นแบบล่าช้าหรือชำระไม่ครบไม่ได้เหมือนกันทุกประเภทภาษี

หากต้องการเข้าใจเรื่องนี้โดยเฉพาะ สามารถอ่าน เบี้ยปรับ เงินเพิ่ม และภาษีย้อนหลัง ซึ่งอธิบายวิธีแยกแต่ละกรณีและแนวทางตรวจข้อมูลก่อนแก้ไข

บัญชีรายเดือนช่วยให้เห็นปัญหาก่อนถึงปลายปี

การทำบัญชีเดือนละครั้งช่วยให้พบปัญหาในช่วงที่ยังตามข้อมูลได้ง่าย เช่น เงินเข้าที่ไม่ทราบที่มา ใบกำกับภาษีหาย เจ้าหนี้ยังไม่บันทึก หรือยอดขายจากแพลตฟอร์มไม่ตรงกับเงินรับ หากปล่อยไว้ถึงปลายปีจะต้องย้อนตรวจหลายเดือนพร้อมกัน

เมื่อถึงรอบสิ้นปีสามารถใช้ ขั้นตอนปิดงบบัญชี เป็นแนวทางตรวจธนาคาร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ สต๊อก ทรัพย์สิน และภาษีก่อนจัดทำงบการเงิน

ทำบัญชีแล้ว ทำไมยังต้องมีผู้สอบบัญชี

ผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชีเป็นคนละบทบาท ผู้ทำบัญชีจัดทำและดูแลข้อมูลทางบัญชี ส่วนผู้สอบบัญชีตรวจสอบงบการเงินและแสดงความเห็นตามมาตรฐานวิชาชีพในกรณีที่กฎหมายกำหนด

หากต้องการเข้าใจขั้นตอนงานสอบบัญชีเพิ่มเติม สามารถอ่าน รับสอบบัญชีและตรวจสอบงบการเงิน เพื่อแยกงานทำบัญชีออกจากงานตรวจสอบให้ชัดเจน

บริษัทเปิดใหม่ควรเริ่มเรื่องภาษีเมื่อไร

ควรเริ่มตั้งแต่วันแรกที่มีรายการ ไม่ควรรอให้มีรายได้ก่อน เพราะค่าเช่า ค่าจดทะเบียน ค่าซื้ออุปกรณ์ เงินทุน ค่าใช้จ่ายก่อนเปิดกิจการ และรายการอื่นอาจเกี่ยวข้องกับบัญชีของบริษัทตั้งแต่เริ่มต้น

หากยังอยู่ในช่วงจัดตั้ง สามารถดู บริการจดทะเบียนบริษัท เพื่อเตรียมข้อมูลนิติบุคคลและวางระบบเอกสารให้ต่อเนื่องกับงานบัญชีปีแรก

มีพนักงานบัญชีอยู่แล้ว ยังใช้สำนักงานภายนอกได้หรือไม่

ได้ หลายธุรกิจแบ่งงานโดยให้ทีมภายในรับผิดชอบเอกสาร รับเงิน จ่ายเงิน ลูกหนี้ เจ้าหนี้ หรือสต๊อก ส่วนผู้ให้บริการภายนอกช่วยตรวจรายการ จัดทำภาษี กระทบยอด และเตรียมข้อมูลสำหรับปิดงบ

สามารถอ่าน บัญชี Outsource คืออะไร เพื่อดูแนวทางแบ่งหน้าที่ระหว่างทีมภายในกับสำนักงานบัญชีให้เหมาะกับขนาดกิจการ