ก่อนจดทะเบียนบริษัท คำถามที่ไม่ควรมองข้ามคือ “ใครควรถือหุ้นกี่เปอร์เซ็นต์” เพราะตัวเลขนี้มีผลต่ออำนาจตัดสินใจและอนาคตของธุรกิจ

สัดส่วนผู้ถือหุ้นบริษัท ควรแบ่งอย่างไร ก่อนจดทะเบียนบริษัท

สัดส่วนผู้ถือหุ้นบริษัท คือสัดส่วนความเป็นเจ้าของของผู้ถือหุ้นแต่ละคนในบริษัท โดยดูจากจำนวนหุ้นที่ถืออยู่เมื่อเทียบกับจำนวนหุ้นทั้งหมด ตัวเลขนี้ไม่ได้มีความหมายแค่เรื่องเงินลงทุน แต่เกี่ยวข้องกับสิทธิออกเสียง เงินปันผล การควบคุมบริษัท และการตัดสินใจเรื่องสำคัญในอนาคต

สำหรับผู้ประกอบการที่กำลังจะจดทะเบียนบริษัท การแบ่งหุ้นตั้งแต่แรกควรคิดให้รอบคอบ ไม่ควรแบ่งเพียงเพราะความเกรงใจหรือความสนิท เพราะเมื่อบริษัทเติบโตขึ้น สัดส่วนหุ้นจะมีผลต่อการบริหาร การเพิ่มทุน การโอนหุ้น และความสัมพันธ์ระหว่างผู้ถือหุ้นโดยตรง

สัดส่วนผู้ถือหุ้นบริษัทคืออะไร

สัดส่วนผู้ถือหุ้นบริษัท คือเปอร์เซ็นต์การถือครองหุ้นของผู้ถือหุ้นแต่ละคน เมื่อเทียบกับจำนวนหุ้นทั้งหมดของบริษัท เช่น บริษัทมีหุ้นทั้งหมด 10,000 หุ้น หากผู้ถือหุ้นคนหนึ่งถือ 4,000 หุ้น เท่ากับถือหุ้น 40%

สัดส่วนนี้มีผลต่อหลายเรื่อง เช่น สิทธิในการออกเสียงในที่ประชุมผู้ถือหุ้น สิทธิรับเงินปันผล การแต่งตั้งกรรมการ การอนุมัติเรื่องสำคัญ และอำนาจต่อรองระหว่างผู้ถือหุ้นด้วยกัน

วิธีคำนวณสัดส่วนผู้ถือหุ้น

วิธีคำนวณสัดส่วนผู้ถือหุ้นทำได้ไม่ยาก โดยนำจำนวนหุ้นที่ผู้ถือหุ้นคนนั้นถืออยู่ หารด้วยจำนวนหุ้นทั้งหมดของบริษัท แล้วคูณด้วย 100

จดทะเบียนบริษัทต้องมีผู้ถือหุ้นกี่คน

บริษัทจำกัดต้องมีผู้ถือหุ้นตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป และผู้ถือหุ้นแต่ละคนควรมีจำนวนหุ้นที่ชัดเจนตั้งแต่วันจดทะเบียนบริษัท เพื่อใช้จัดทำเอกสารสำคัญ เช่น หนังสือบริคณห์สนธิ รายชื่อผู้ถือหุ้น และเอกสารประกอบการจดทะเบียน

แม้กฎหมายไม่ได้กำหนดว่าผู้ถือหุ้นแต่ละคนต้องถือหุ้นเท่ากัน แต่การแบ่งหุ้นควรสอดคล้องกับเงินลงทุน บทบาทในการทำงาน ความเสี่ยงที่รับ และข้อตกลงระหว่างผู้ร่วมก่อตั้ง

สัดส่วนหุ้นมีผลต่ออำนาจในบริษัทอย่างไร

การถือหุ้นมากหรือน้อยมีผลต่ออำนาจในการตัดสินใจ โดยเฉพาะเรื่องที่ต้องผ่านมติผู้ถือหุ้น เช่น การแต่งตั้งกรรมการ การเพิ่มทุน การแก้ไขข้อบังคับบริษัท หรือการเปลี่ยนแปลงเรื่องสำคัญของบริษัท

หมายเหตุ: ตารางนี้เป็นการอธิบายเชิงธุรกิจแบบเข้าใจง่าย การใช้สิทธิจริงต้องพิจารณากฎหมาย ข้อบังคับบริษัท และเอกสารผู้ถือหุ้นของบริษัทประกอบ

แบ่งหุ้นบริษัทแบบไหนดี

ไม่มีสูตรตายตัวว่าบริษัทควรแบ่งหุ้นแบบใดดีที่สุด เพราะแต่ละกิจการมีเป้าหมายและความสัมพันธ์ของผู้ร่วมทุนไม่เหมือนกัน แต่ควรพิจารณาอย่างน้อย 4 เรื่องนี้ก่อนแบ่งหุ้น

ตัวอย่างการแบ่งหุ้นที่พบบ่อย

• 50% : 50% เหมาะกับหุ้นส่วนที่ตกลงกันชัดเจนมาก แต่ต้องระวังกรณีความเห็นไม่ตรงกัน เพราะอาจตัดสินใจไม่ได้
• 60% : 40% มีผู้ถือหุ้นหลักที่ควบคุมทิศทางได้ชัดขึ้น และอีกฝ่ายยังมีสัดส่วนที่มีน้ำหนัก
• 70% : 30% เหมาะกับกรณีผู้ก่อตั้งหลักต้องการควบคุมกิจการ และมีหุ้นส่วนร่วมลงทุนหรือช่วยงานบางส่วน
• 51% : 49% ใช้เมื่ออยากให้มีเสียงข้างมากชัดเจน แต่ยังให้หุ้นส่วนอีกฝ่ายมีบทบาทสูง
• หลายคนถือร่วมกัน ควรกำหนดบทบาท การออกเสียง และเงื่อนไขการโอนหุ้นให้ละเอียดเป็นพิเศษ

สัดส่วนหุ้นเกี่ยวข้องกับ บอจ.5 อย่างไร

บอจ.5 คือบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นของบริษัทจำกัด ซึ่งใช้แสดงรายชื่อผู้ถือหุ้น จำนวนหุ้น และข้อมูลเกี่ยวกับการถือหุ้นของบริษัท โดยเป็นเอกสารสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการจดทะเบียนและการนำส่งข้อมูลต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

อย่างไรก็ตาม การตรวจสอบสถานะผู้ถือหุ้นไม่ควรดูเพียงเอกสารคัดสำเนาอย่างเดียว แต่ควรพิจารณาสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นและเอกสารภายในของบริษัทประกอบด้วย เพื่อให้ข้อมูลตรงกันและลดข้อโต้แย้งในอนาคต

การเปลี่ยนแปลงสัดส่วนผู้ถือหุ้นเกิดจากอะไรได้บ้าง

สัดส่วนผู้ถือหุ้นอาจเปลี่ยนแปลงได้เมื่อมีเหตุการณ์สำคัญ เช่น การโอนหุ้น การเพิ่มทุน การลดทุน หรือการรับนักลงทุนใหม่เข้ามาในบริษัท

ข้อควรระวังก่อนแบ่งหุ้นบริษัท

• ไม่ควรให้ผู้อื่นถือหุ้นแทนโดยไม่มีเหตุผลและเอกสารรองรับที่ชัดเจน
• ไม่ควรแบ่งหุ้นตามความเกรงใจ แต่ไม่สอดคล้องกับเงินลงทุนและหน้าที่จริง
• ควรตกลงล่วงหน้าว่าหากมีคนถอนตัว จะโอนหุ้นอย่างไรและคิดราคาหุ้นแบบใด
• ควรระวังสัดส่วนหุ้นของคนต่างด้าว หากธุรกิจเกี่ยวข้องกับข้อจำกัดตามกฎหมายเฉพาะ
• ควรจัดทำสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นและเอกสารโอนหุ้นให้ถูกต้อง
• ควรพิจารณาทำสัญญาผู้ถือหุ้น หากมีผู้ถือหุ้นหลายฝ่ายหรือมีนักลงทุนร่วม

ควรมีสัญญาผู้ถือหุ้นหรือไม่

หากบริษัทมีผู้ถือหุ้นหลายคน โดยเฉพาะกรณีมีหุ้นส่วน นักลงทุน หรือธุรกิจครอบครัว การมีสัญญาผู้ถือหุ้นจะช่วยกำหนดข้อตกลงให้ชัดขึ้น เช่น การโอนหุ้น สิทธิก่อนซื้อหุ้น การแต่งตั้งกรรมการ การออกจากธุรกิจ และการจัดการเมื่อเกิดข้อพิพาท

สัญญาผู้ถือหุ้นไม่ใช่เอกสารที่ควรทำแบบคัดลอกจากที่อื่น แต่ควรออกแบบให้เหมาะกับธุรกิจจริง และควรให้ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายหรือผู้เกี่ยวข้องตรวจทานก่อนลงนาม

ก่อนจดทะเบียนบริษัท ควรถามตัวเองเรื่องหุ้นอะไรบ้าง

• ใครเป็นผู้ลงทุนเงินจริง และลงทุนเท่าใด
• ใครทำงานในบริษัทจริง และทำหน้าที่อะไร
• ใครควรมีอำนาจตัดสินใจเรื่องสำคัญ
• หากบริษัทมีกำไร จะจ่ายเงินปันผลอย่างไร
• หากมีผู้ถือหุ้นต้องการออก จะขายหุ้นให้ใครก่อน
• หากต้องเพิ่มทุนในอนาคต ใครมีสิทธิเพิ่มทุนก่อน
• ต้องการให้นักลงทุนหรือคนในครอบครัวเข้ามาถือหุ้นภายหลังหรือไม่

บริการและบทความที่เกี่ยวข้องกับสัดส่วนผู้ถือหุ้นบริษัท

หากกำลังวางแผนแบ่งหุ้นหรือเตรียมจดทะเบียนบริษัท แนะนำให้อ่านบริการและบทความที่เกี่ยวข้องต่อไปนี้ เพื่อให้โครงสร้างบริษัท เอกสาร และบัญชีภาษีเดินต่อได้อย่างเป็นระบบ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสัดส่วนผู้ถือหุ้นบริษัท

สรุป: สัดส่วนผู้ถือหุ้นควรวางให้ชัดก่อนจดทะเบียนบริษัท

สัดส่วนผู้ถือหุ้นบริษัทเป็นเรื่องสำคัญตั้งแต่วันแรกของการจดทะเบียน เพราะเกี่ยวข้องกับความเป็นเจ้าของ สิทธิออกเสียง เงินปันผล อำนาจควบคุม และความสัมพันธ์ระหว่างผู้ถือหุ้นในระยะยาว

ก่อนแบ่งหุ้น ควรพิจารณาเงินลงทุน บทบาทหน้าที่ ความเสี่ยง แผนเพิ่มทุน และทางออกหากมีผู้ถือหุ้นต้องการถอนตัว เพื่อให้ธุรกิจเดินต่อได้อย่างมั่นคงและลดปัญหาขัดแย้งในอนาคต

กำลังจดทะเบียนบริษัทและยังไม่แน่ใจเรื่องแบ่งหุ้นใช่ไหม

ปรึกษาสำนักงานบัญชี พีทูพี เพื่อช่วยดูภาพรวมผู้ถือหุ้น ทุนจดทะเบียน เอกสารจัดตั้งบริษัท บอจ.5 และระบบบัญชีภาษีหลังเปิดบริษัท