views

ผู้ตรวจสอบบัญชี CPA ผู้สอบบัญชีภาษีอากร TA ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนให้ถูก

เมื่อถึงเวลาปิดงบการเงิน ผู้ประกอบการมักพบคำว่า ผู้ตรวจสอบบัญชี CPA และ ผู้สอบบัญชีภาษีอากร TA จนเกิดคำถามว่าเหมือนกันหรือไม่ ใครสามารถเซ็นรับรองงบการเงินของบริษัทได้ และกิจการประเภทใดสามารถใช้ TA แทน CPA ได้

คำตอบคือ CPA และ TA มีสิทธิและขอบเขตการปฏิบัติงานแตกต่างกันอย่างชัดเจน การเลือกผู้สอบบัญชีจึงต้องพิจารณาจากประเภทนิติบุคคล ขนาดกิจการ และลักษณะงานที่ต้องตรวจสอบ บทความนี้จะอธิบายความแตกต่างให้เข้าใจง่าย เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการเลือกได้ถูกต้องก่อนถึงรอบปิดบัญชี

ผู้ตรวจสอบบัญชี CPA ผู้สอบบัญชีภาษีอากร TA
ไม่แน่ใจว่ากิจการต้องใช้ CPA หรือ TA?
สามารถแจ้งประเภทนิติบุคคล ทุน สินทรัพย์ รายได้ และลักษณะงบการเงิน เพื่อสอบถามแนวทางเลือกผู้สอบบัญชีที่เหมาะกับกิจการได้
โทร 097-236-2994LINE: p2pacc

ผู้ตรวจสอบบัญชีคือใคร และทำหน้าที่อะไร

ผู้ตรวจสอบบัญชีมีหน้าที่ตรวจสอบงบการเงินและหลักฐานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ได้หลักฐานการสอบบัญชีที่เหมาะสมและเพียงพอก่อนแสดงความเห็นต่องบการเงิน การทำงานจึงแตกต่างจากผู้ทำบัญชีซึ่งเป็นผู้บันทึกและจัดทำข้อมูลบัญชีของกิจการ

ในทางปฏิบัติ ผู้สอบบัญชีจะตรวจสอบรายการสำคัญ เช่น รายได้ ค่าใช้จ่าย ลูกหนี้ เจ้าหนี้ เงินสด เงินฝาก สินค้าคงเหลือ ทรัพย์สิน หนี้สิน และรายการอื่นที่มีสาระสำคัญ รวมถึงประเมินความเสี่ยงและพิจารณาหลักฐานประกอบงบการเงิน

หากต้องการเข้าใจบทบาทของผู้ทำบัญชีก่อน สามารถอ่าน บริการรับทำบัญชีรายเดือนและรายปี เพราะงานทำบัญชีและงานสอบบัญชีเป็นคนละหน้าที่และควรแยกบทบาทออกจากกันให้ชัดเจน

CPA คืออะไร

CPA หรือ Certified Public Accountant คือผู้สอบบัญชีรับอนุญาตที่ขึ้นทะเบียนและได้รับใบอนุญาตจากสภาวิชาชีพบัญชีตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพบัญชี มีสิทธิประกอบวิชาชีพสอบบัญชีตามขอบเขตที่กฎหมายกำหนด

สำหรับธุรกิจทั่วไป จุดที่ผู้ประกอบการควรรู้คือ งบการเงินของบริษัทจำกัดต้องใช้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต CPA ไม่สามารถใช้ TA ลงนามรับรองแทนได้

กิจการที่มีลักษณะเฉพาะ เช่น บริษัทมหาชนหรือกิจการในตลาดทุน ยังอาจมีหลักเกณฑ์เพิ่มเติมเกี่ยวกับคุณสมบัติของผู้สอบบัญชี ดังนั้นจึงควรตรวจสอบตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกิจการนั้นโดยเฉพาะ

ผู้ประกอบการที่กำลังเตรียมงบประจำปีสามารถศึกษาเรื่อง การปิดงบการเงิน เพื่อเข้าใจขั้นตอนก่อนส่งข้อมูลให้ผู้สอบบัญชีตรวจสอบ

TA คืออะไร

TA หรือ Tax Auditor คือผู้สอบบัญชีภาษีอากรที่ขึ้นทะเบียนและได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมสรรพากร มีสิทธิตรวจสอบและรับรองบัญชีตามขอบเขตที่กรมสรรพากรกำหนด

TA ไม่ได้มีสิทธิตรวจสอบงบการเงินของนิติบุคคลทุกประเภท แต่สามารถตรวจสอบและรับรองบัญชีของ ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทยและเข้าเงื่อนไขห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลขนาดเล็ก เท่านั้น

เงื่อนไขสำคัญของห้างหุ้นส่วนที่ TA สามารถตรวจสอบได้

  • ทุนไม่เกิน 5 ล้านบาท
  • สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท
  • รายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท

เงื่อนไขทั้งสามต้องพิจารณาตามหลักเกณฑ์ที่กรมสรรพากรกำหนด หากเกินเกณฑ์ที่กำหนดก็ไม่ควรสรุปว่ายังสามารถใช้ TA ได้โดยอัตโนมัติ


CPA กับ TA ต่างกันอย่างไร

CPA
ขึ้นทะเบียนและได้รับใบอนุญาตจากสภาวิชาชีพบัญชี และสามารถปฏิบัติงานสอบบัญชีตามขอบเขตที่กฎหมายอนุญาต รวมถึงการตรวจสอบงบการเงินของบริษัทจำกัดทั่วไป

TA
ขึ้นทะเบียนและได้รับอนุญาตจากกรมสรรพากร มีขอบเขตการตรวจสอบจำกัดเฉพาะห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนขนาดเล็กที่มีทุน สินทรัพย์ และรายได้ไม่เกินเกณฑ์ที่กำหนด

ข้อที่ผู้ประกอบการควรจำ
บริษัทจำกัดไม่สามารถใช้ TA ลงนามรับรองงบการเงินแทน CPA ได้

เมื่อฝ่ายบัญชีจัดทำงบเรียบร้อยแล้ว ข้อมูลต้องสามารถตรวจสอบย้อนกลับไปยังเอกสารต้นทางได้ การมีระบบบัญชีที่ชัดจึงช่วยให้งานสอบบัญชีดำเนินไปได้ง่ายขึ้น สามารถศึกษา การวางระบบบัญชีและ Workflow งานบัญชี เพิ่มเติมได้

บริษัทจำกัดกับห้างหุ้นส่วน อย่าเลือกผู้สอบบัญชีจากราคาเพียงอย่างเดียว
ควรตรวจประเภทนิติบุคคลและสิทธิของผู้สอบบัญชีก่อน เพราะหากเลือกผู้สอบบัญชีไม่ตรงกับประเภทกิจการ อาจไม่สามารถใช้รายงานนั้นประกอบงบการเงินได้ตามที่ต้องการ
โทร 097-236-2994LINE: p2pacc

บริษัทจำกัดใช้ TA ตรวจงบได้หรือไม่

ไม่ได้ กรมสรรพากรระบุชัดว่าผู้สอบบัญชีภาษีอากร TA มีสิทธิตรวจสอบและรับรองบัญชีเฉพาะห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลขนาดเล็กที่เข้าเกณฑ์เท่านั้น ดังนั้นงบการเงินของบริษัทจำกัดจึงต้องใช้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต CPA ตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

จุดนี้เป็นเรื่องที่เจ้าของธุรกิจควรตรวจตั้งแต่ก่อนปิดงบ เพราะหากจัดเตรียมเอกสารและประสานผู้สอบผิดประเภท อาจทำให้ต้องเปลี่ยนผู้สอบบัญชีในภายหลังและเสียเวลาเพิ่มโดยไม่จำเป็น

ห้างหุ้นส่วนใช้ CPA ได้หรือไม่

ได้ หากห้างหุ้นส่วนอยู่ในเงื่อนไขที่ TA สามารถตรวจสอบได้ ก็ไม่ได้หมายความว่าจะต้องใช้ TA เท่านั้น ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต CPA สามารถตรวจสอบและรับรองบัญชีได้เช่นกัน โดยต้องปฏิบัติตามรูปแบบรายงานและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับงานนั้น

ดังนั้นห้างหุ้นส่วนควรพิจารณาทั้งคุณสมบัติของกิจการ ประสบการณ์ของผู้สอบบัญชี ลักษณะธุรกิจ และความพร้อมของเอกสาร มากกว่าจะดูจากคำว่า CPA หรือ TA เพียงอย่างเดียว

ผู้ตรวจสอบบัญชีตรวจอะไรบ้าง

การสอบบัญชีไม่ใช่เพียงการตรวจยอดในงบการเงิน แต่เป็นกระบวนการที่ผู้สอบบัญชีต้องวางแผน ประเมินความเสี่ยง เลือกวิธีตรวจสอบ และรวบรวมหลักฐานตามความเหมาะสมของแต่ละกิจการ

ตัวอย่างเรื่องที่อาจอยู่ในขอบเขตการตรวจ ได้แก่ เงินสดและเงินฝาก ลูกหนี้การค้า เจ้าหนี้ สินค้าคงเหลือ รายได้ ค่าใช้จ่าย ทรัพย์สินถาวร ภาษี และรายการที่มีสาระสำคัญ รวมถึงตรวจความสอดคล้องของเอกสารกับบัญชี

สำหรับผู้ประกอบการที่ต้องการเข้าใจว่าฝ่ายบัญชีควรเตรียมตัวอย่างไร สามารถอ่าน การบริหารงานฝ่ายบัญชี และ แนวทางวางระบบบัญชีและภาษีหลังจดบริษัทใหม่

เอกสารที่ควรเตรียมก่อนส่งให้ผู้สอบบัญชี

  • งบทดลองและรายละเอียดประกอบบัญชี
  • Statement และรายละเอียดบัญชีธนาคาร
  • ทะเบียนลูกหนี้และเจ้าหนี้
  • รายละเอียดสินค้าคงเหลือ
  • ทะเบียนทรัพย์สินและค่าเสื่อมราคา
  • เอกสารรายได้และค่าใช้จ่ายที่สำคัญ
  • สัญญาและเอกสารทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
  • แบบภาษีและหลักฐานการยื่นภาษี
  • รายงานการประชุมที่มีผลต่อข้อมูลทางการเงิน
  • เอกสารอื่นตามที่ผู้สอบบัญชีร้องขอ

หากกิจการใช้โปรแกรมบัญชี การจัดข้อมูลให้เป็นระบบตั้งแต่ต้นจะช่วยลดเวลาการค้นหาเอกสาร โดยสามารถศึกษา โปรแกรมบัญชี Express และ ประโยชน์ของโปรแกรมบัญชี เพิ่มเติมได้


CPA หรือ TA กรณีเลิกกิจการต้องใช้ใคร

กรณีห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนขนาดเล็กที่อยู่ในเกณฑ์ให้ TA ตรวจสอบได้ตามปกติ ผู้ประกอบการควรระวังว่าเมื่อมีการ แจ้งเลิกกิจการ กรมสรรพากรระบุว่า TA ไม่มีสิทธิตรวจสอบและรับรองงบการเงินที่แจ้งเลิก ดังนั้นกรณีดังกล่าวควรตรวจสอบผู้สอบบัญชีที่มีสิทธิก่อนดำเนินการ

หากอยู่ระหว่างปิดกิจการ สามารถศึกษาเรื่อง จดทะเบียนเลิกบริษัทและชำระบัญชี เพื่อเข้าใจกระบวนการทางบัญชีและทะเบียนที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

รายงานผู้สอบบัญชีสำคัญอย่างไร

ผลของการสอบบัญชีจะสะท้อนผ่านรายงานของผู้สอบบัญชี ซึ่งเป็นเอกสารที่ผู้สอบบัญชีใช้แสดงความเห็นต่องบการเงินตามมาตรฐานและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง รายงานดังกล่าวจึงไม่ใช่เพียงลายเซ็นท้ายงบ แต่เป็นผลจากกระบวนการตรวจสอบและหลักฐานที่ผู้สอบบัญชีได้พิจารณา

เมื่อกิจการจัดทำงบเรียบร้อยแล้ว ยังมีขั้นตอนการอนุมัติและนำส่งงบตามประเภทนิติบุคคล ผู้ประกอบการสามารถอ่านเพิ่มเติมเรื่อง การยื่นงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

เลือกผู้ตรวจสอบบัญชีอย่างไรให้เหมาะกับธุรกิจ

การเลือกผู้สอบบัญชีควรเริ่มจากตรวจว่าบุคคลนั้นมีใบอนุญาตและสถานะที่สามารถปฏิบัติงานได้จริง จากนั้นจึงพิจารณาประสบการณ์ในประเภทธุรกิจ ความเข้าใจระบบบัญชี การสื่อสาร และความพร้อมในการทำงานร่วมกับฝ่ายบัญชี

ผู้ประกอบการไม่ควรเลือกจากค่าบริการเพียงอย่างเดียว เพราะธุรกิจบางประเภทมีรายการซับซ้อน เช่น สินค้าคงเหลือ ต้นทุนการผลิต รายได้หลายช่องทาง สัญญาระยะยาว หรือธุรกรรมกับบุคคลที่เกี่ยวข้อง ซึ่งต้องใช้ความเข้าใจลักษณะธุรกิจประกอบการตรวจสอบ

ก่อนถึงวันตรวจจริง การเตรียมบัญชีให้เรียบร้อยก็มีความสำคัญเช่นกัน หากต้องการผู้ช่วยดูแลบัญชีและภาษี สามารถศึกษา บริการปรึกษาบัญชีและภาษี หรือ บริษัทรับทำบัญชี ได้

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ CPA และ TA

1. บริษัทจำกัดใช้ TA เซ็นงบได้หรือไม่?

ไม่ได้ TA มีสิทธิตรวจสอบและรับรองบัญชีเฉพาะห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนขนาดเล็กที่เข้าเงื่อนไขตามที่กรมสรรพากรกำหนด บริษัทจำกัดจึงต้องใช้ CPA ตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

2. ห้างหุ้นส่วนขนาดเล็กใช้ CPA ได้หรือไม่?

ได้ ห้างหุ้นส่วนที่อยู่ในเกณฑ์ให้ TA ตรวจสอบได้ สามารถใช้ CPA ตรวจสอบและรับรองบัญชีได้เช่นกัน

3. TA ตรวจสอบกิจการที่ทุนเกิน 5 ล้านบาทได้หรือไม่?

ไม่ควรพิจารณาเฉพาะทุนอย่างเดียว เพราะสิทธิของ TA สำหรับห้างหุ้นส่วนขนาดเล็กต้องดูทั้งทุน สินทรัพย์รวม และรายได้รวมตามเกณฑ์ที่กรมสรรพากรกำหนด

4. จะตรวจสอบว่า CPA มีใบอนุญาตอยู่หรือไม่อย่างไร?

สามารถตรวจสอบสถานะผู้สอบบัญชีรับอนุญาตผ่านระบบของสภาวิชาชีพบัญชี โดยใช้ชื่อ นามสกุล หรือเลขทะเบียนของผู้สอบบัญชีเพื่อประกอบการตรวจสอบก่อนว่าจ้าง

5. ผู้ทำบัญชีกับผู้สอบบัญชีเป็นคนเดียวกันหรือไม่?

บทบาทแตกต่างกัน ผู้ทำบัญชีมีหน้าที่จัดทำและบันทึกบัญชี ส่วนผู้สอบบัญชีเป็นผู้ตรวจสอบและแสดงความเห็นต่อข้อมูลทางการเงินภายใต้หลักความเป็นอิสระและมาตรฐานวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง


สรุป CPA กับ TA ต้องเลือกตามประเภทกิจการ ไม่ใช่เลือกจากชื่อเรียก

ผู้ตรวจสอบบัญชี CPA และผู้สอบบัญชีภาษีอากร TA ต่างเป็นผู้ตรวจสอบและรับรองบัญชี แต่มีที่มาของใบอนุญาตและขอบเขตสิทธิแตกต่างกัน CPA ได้รับใบอนุญาตจากสภาวิชาชีพบัญชี ขณะที่ TA ได้รับอนุญาตจากกรมสรรพากรและมีสิทธิตรวจสอบเฉพาะห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนขนาดเล็กที่เข้าเงื่อนไข

สำหรับผู้ประกอบการ สิ่งสำคัญคือควรตรวจประเภทนิติบุคคลและคุณสมบัติของกิจการก่อนเลือกผู้สอบบัญชี พร้อมจัดเตรียมบัญชี เอกสาร และรายละเอียดประกอบงบให้ครบถ้วน หากต้องการดูข้อมูลบริการสอบบัญชีโดยตรง สามารถอ่าน บริการรับตรวจสอบบัญชี

ปรึกษาเรื่องผู้สอบบัญชี CPA และ TA
หากต้องการตรวจว่ากิจการควรใช้ CPA หรือ TA สามารถแจ้งประเภทนิติบุคคล ทุน สินทรัพย์ รายได้ รอบบัญชี และสถานะงานบัญชีเพื่อสอบถามแนวทางเบื้องต้นได้
โทร 097-236-2994LINE: p2pacc

บทความที่น่าสนใจ