บริษัทขาดทุน ต้องยื่นภาษีหรือไม่? เข้าใจ ภ.ง.ด.50 และ 51 ก่อนยื่นผิด

CORPORATE INCOME TAX

1. บริษัทขาดทุน ต้องยื่นภาษีหรือไม่?

ต้องยื่นครับ สำหรับแบบภาษีที่บริษัทมีหน้าที่ตามกฎหมาย โดยเฉพาะ ภ.ง.ด.50 ซึ่งเป็นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำรอบระยะเวลาบัญชี

ความเข้าใจที่ว่าบริษัทขาดทุนจึงไม่ต้องยื่นภาษี เกิดจากการนำสองเรื่องมารวมกัน ได้แก่ หน้าที่ในการยื่นแบบกับจำนวนภาษีที่ต้องชำระ ทั้งสองเรื่องนี้มีความหมายแตกต่างกัน

การยื่นแบบเป็นหน้าที่รายงานข้อมูลการคำนวณภาษีตามกฎหมาย ส่วนการมีภาษีต้องจ่ายหรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับผลการคำนวณกำไรสุทธิทางภาษีและเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง

ตัวอย่างเช่น บริษัทดำเนินธุรกิจทั้งปี มียอดขายและค่าใช้จ่าย แต่เมื่อคำนวณผลประกอบการแล้วพบว่าขาดทุนสุทธิ บริษัทก็ยังต้องจัดทำข้อมูลและยื่น ภ.ง.ด.50 ตามหน้าที่ แม้ผลการคำนวณอาจไม่มีภาษีเงินได้นิติบุคคลต้องชำระ

ผู้ประกอบการที่ต้องการตรวจแบบภาษีทุกประเภทของบริษัท สามารถศึกษา หน้าที่การยื่นภาษีบริษัท เพิ่มเติมได้

2. บริษัทขาดทุน ต้องยื่น ภ.ง.ด.50 หรือไม่?

แบบ ภ.ง.ด.50 เป็นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำรอบบัญชี บริษัทจำกัดที่มีหน้าที่ยื่นแบบต้องคำนวณรายได้และรายจ่ายตามหลักเกณฑ์ของประมวลรัษฎากร และยื่นภายในกำหนดเวลาทั่วไป 150 วันนับแต่วันสิ้นรอบบัญชี

แม้กิจการขาดทุนหรือไม่มีรายได้ ก็ยังต้องตรวจและดำเนินการยื่นแบบตามหน้าที่ รวมถึงบริษัทเปิดใหม่ที่มีรอบบัญชีแรกน้อยกว่า 12 เดือนก็ไม่ได้รับยกเว้น ภ.ง.ด.50 ด้วยเหตุผลเรื่องระยะเวลาบัญชีเพียงอย่างเดียว

ก่อนยื่น ภ.ง.ด.50 ต้องเตรียมอะไร?

• งบทดลองและบัญชีแยกประเภทของรอบบัญชี
• งบการเงินและข้อมูลประกอบงบ
• รายละเอียดรายได้ ต้นทุน และค่าใช้จ่าย
• รายการปรับปรุงกำไรสุทธิทางภาษี
• ข้อมูลผลขาดทุนสุทธิทางภาษียกมา หากมี
• รายละเอียดภาษีหัก ณ ที่จ่ายและภาษีที่ชำระไว้ล่วงหน้า

เจ้าของบริษัทไม่ควรใช้เพียงตัวเลขขาดทุนจากงบกำไรขาดทุนไปกรอกเป็นผลขาดทุนสุทธิทางภาษีทันที เพราะต้องตรวจรายการตามมาตรา 65 ทวิ และมาตรา 65 ตรี แห่งประมวลรัษฎากรด้วย

หากไม่คุ้นเคยกับการอ่านงบ สามารถศึกษา งบการเงินบริษัทประกอบด้วยอะไรบ้าง เพื่อทำความเข้าใจข้อมูลก่อนยื่นแบบ

3. บริษัทขาดทุน ต้องยื่น ภ.ง.ด.51 หรือไม่?

ภ.ง.ด.51 เป็นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งรอบบัญชี โดยบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มีหน้าที่และรอบบัญชีไม่น้อยกว่า 12 เดือน ต้องพิจารณาการยื่นตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร

สำหรับบริษัททั่วไปที่คำนวณจากประมาณการกำไรสุทธิหรือขาดทุนสุทธิ การที่กิจการคาดว่าจะขาดทุนไม่ได้ทำให้พ้นหน้าที่ยื่นแบบโดยอัตโนมัติ แต่หากเป็นรอบบัญชีแรกหรือรอบบัญชีสุดท้ายที่สั้นกว่า 12 เดือน โดยทั่วไปไม่มีหน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.51 สำหรับรอบนั้น

ข้อควรระวังคือ การทำประมาณการผลประกอบการต้องมีข้อมูลสนับสนุนตามสมควร ไม่ควรประมาณการขาดทุนโดยไม่มีหลักฐานเพียงเพื่อหลีกเลี่ยงการชำระภาษีครึ่งปี เพราะอาจมีประเด็นความรับผิดหากประมาณการคลาดเคลื่อนตามเงื่อนไขกฎหมาย

กรมสรรพากรมีคำอธิบายเฉพาะเรื่องนี้ใน คำถามเกี่ยวกับการยื่น ภ.ง.ด.51

4. ขาดทุนทางบัญชีกับขาดทุนสุทธิทางภาษี ต่างกันอย่างไร?

นี่เป็นประเด็นที่เจ้าของบริษัทควรเข้าใจมากที่สุด เพราะผลประกอบการในงบการเงินกับผลที่ใช้ยื่นภาษีอาจไม่ตรงกัน แม้เป็นข้อมูลจากรอบบัญชีเดียวกันก็ตาม

ขาดทุนทางบัญชี

เป็นผลการดำเนินงานที่แสดงตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่เกี่ยวข้อง โดยรับรู้รายได้และค่าใช้จ่ายตามหลักบัญชี บริษัทอาจมีรายได้จากการขาย แต่ต้นทุนและค่าใช้จ่ายรวมสูงกว่ารายได้ จึงเกิดผลขาดทุนในงบกำไรขาดทุน

ขาดทุนสุทธิทางภาษี

เป็นผลจากการคำนวณรายได้และรายจ่ายตามประมวลรัษฎากร ซึ่งอาจต้องปรับปรุงรายการบางประเภทจากกำไรหรือขาดทุนทางบัญชี เช่น รายจ่ายต้องห้าม ค่าเสื่อมราคาที่คำนวณต่างกัน หรือรายการที่มีเงื่อนไขการหักรายจ่ายโดยเฉพาะ

ตัวอย่างรายจ่ายบางประเภทที่ต้องพิจารณา ได้แก่ ค่าใช้จ่ายส่วนตัวที่ไม่เกี่ยวกับกิจการ ค่าปรับทางภาษี หรือรายจ่ายที่ไม่เข้าเงื่อนไขตามกฎหมาย

การจัดทำบัญชีและภาษีที่เป็นระบบจึงมีความสำคัญ สามารถอ่าน บัญชีภาษีอากรสำหรับ SME เพื่อเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลบัญชีกับการคำนวณภาษี

5. ตัวอย่างบริษัทขาดทุน แต่ผลทางภาษีแตกต่างกัน

ลองพิจารณาตัวอย่างบริษัทสมมติสองแห่งซึ่งมีผลขาดทุนทางบัญชีเท่ากัน แต่มีรายการปรับปรุงทางภาษีไม่เหมือนกัน

ตัวอย่างทั้งสองกรณีแสดงให้เห็นว่า เจ้าของบริษัทไม่ควรใช้เพียงคำว่า “ขาดทุน” มาสรุปภาระภาษี แต่ต้องให้ผู้ทำบัญชีตรวจรายละเอียดรายการและการปรับปรุงทางภาษีอย่างครบถ้วน

งบการเงินแสดงขาดทุน แต่ไม่แน่ใจว่าต้องเสียภาษีหรือไม่?

ให้สำนักงานบัญชี พีทูพี ช่วยแนะนำแนวทางตรวจรายการบัญชีและความพร้อมของข้อมูลก่อนยื่นแบบภาษีประจำปี

6. ผลขาดทุนสุทธิทางภาษี ยกไปใช้หักกำไรในอนาคตได้หรือไม่?

ตามมาตรา 65 ตรี (12) แห่งประมวลรัษฎากร ผลขาดทุนสุทธิทางภาษีที่เข้าเงื่อนไขสามารถนำไปหักในการคำนวณกำไรสุทธิทางภาษีของรอบบัญชีภายหลังได้ โดยมีระยะเวลาย้อนหลังไม่เกิน 5 ปีก่อนรอบบัญชีปัจจุบัน

สิ่งที่ต้องแยกให้ชัดคือ ผลขาดทุนสะสมทางบัญชีไม่ได้เท่ากับผลขาดทุนสุทธิยกมาทางภาษีเสมอไป เพราะผลขาดทุนที่จะนำไปใช้ต้องผ่านการคำนวณตามกฎหมายภาษี และมีข้อมูลหลักฐานรองรับอย่างถูกต้อง

ตัวอย่างการใช้ผลขาดทุนยกมา

ตัวอย่างนี้เป็นการอธิบายหลักการทั่วไป โดยสมมติว่าบริษัทมีสิทธิใช้ผลขาดทุนทั้งหมด ไม่มีรายการอื่นที่เปลี่ยนฐานภาษี และไม่ได้อยู่ภายใต้ข้อกำหนดพิเศษ

หากกิจการมีผลขาดทุนสะสมหลายปี ควรจัดทำรายละเอียดแยกแต่ละรอบบัญชี เพื่อป้องกันการใช้ผลขาดทุนซ้ำ ใช้ผิดจำนวน หรือใช้เกินระยะเวลาที่กฎหมายอนุญาต

ข้อมูลอ้างอิงสามารถศึกษาได้จาก ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี (12)

7. บริษัทขาดทุน ยังต้องจัดทำและยื่นงบการเงินหรือไม่?

ยังต้องดำเนินการตามหน้าที่ครับ การขาดทุนไม่ได้ทำให้บริษัทจำกัดพ้นจากหน้าที่จัดทำบัญชีและงบการเงินตามกฎหมาย

งบการเงินมีหน้าที่แสดงฐานะการเงินและผลการดำเนินงานของกิจการ แม้บริษัทจะประสบภาวะขาดทุน ก็ยังมีสินทรัพย์ หนี้สิน ทุน รายได้ หรือค่าใช้จ่ายที่ต้องแสดงให้ถูกต้องตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่เกี่ยวข้อง

สำหรับบริษัทจำกัดทั่วไป ต้องจัดให้งบการเงินผ่านการตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีตามกฎหมาย เสนออนุมัติต่อที่ประชุมใหญ่ภายใน 4 เดือนนับแต่วันปิดบัญชี และนำส่งงบการเงินต่อนายทะเบียนภายใน 1 เดือนนับแต่วันได้รับอนุมัติ

นอกจากนี้ ต้องแยกการยื่นงบการเงินต่อ DBD กับการยื่น ภ.ง.ด.50 ต่อกรมสรรพากร เพราะเป็นหน้าที่ตามกฎหมายคนละส่วน แม้จะใช้ข้อมูลจากรอบบัญชีเดียวกัน

หากกิจการมีบัญชีค้างหรือยังไม่ได้จัดทำงบ สามารถศึกษา แนวทางรับปิดงบการเงินและงบย้อนหลัง และ ขั้นตอนการปิดบัญชีประจำปี เพื่อเตรียมข้อมูลให้ถูกต้อง

8. บริษัทขาดทุน ยังต้องยื่น VAT และภาษีหัก ณ ที่จ่ายหรือไม่?

การที่บริษัทขาดทุนจากผลการดำเนินงานประจำปีไม่ได้ทำให้หน้าที่ภาษีประเภทอื่นสิ้นสุดลงโดยอัตโนมัติ เพราะ VAT และภาษีหัก ณ ที่จ่ายพิจารณาตามหลักเกณฑ์คนละส่วนกับภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิ

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)

หากบริษัทยังเป็นผู้ประกอบการจดทะเบียน VAT โดยทั่วไปยังต้องยื่น ภ.พ.30 รายเดือน แม้บริษัทจะขาดทุนหรือไม่มีการขายในบางเดือน และต้องตรวจข้อมูลภาษีซื้อกับภาษีขายตามสิทธิที่กฎหมายกำหนด

รายละเอียดเรื่องการจดทะเบียนและหน้าที่ VAT สามารถอ่าน การจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม และ ภาษีซื้อและภาษีขาย เพิ่มเติม

ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย

หากบริษัทมีการจ่ายเงินได้ที่เข้าเงื่อนไขหักภาษี ณ ที่จ่าย เช่น เงินเดือน ค่าเช่า หรือค่าบริการบางประเภท ก็ต้องตรวจหน้าที่หักและนำส่งภาษีตามประเภทเงินได้ ไม่เกี่ยวว่ากิจการจะมีกำไรหรือขาดทุนในรอบบัญชีนั้น

สำหรับรายละเอียดแต่ละประเภท สามารถอ่าน ภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับบริษัท เพิ่มเติมได้

9. ข้อผิดพลาดที่บริษัทขาดทุนควรระวังก่อนยื่นภาษี

กรณียื่นแบบล่าช้า ควรตรวจความรับผิดตามประเภทภาษีที่เกี่ยวข้อง สามารถศึกษา ภาษีย้อนหลัง เบี้ยปรับ และเงินเพิ่ม เพื่อเตรียมแนวทางแก้ไขได้อย่างเหมาะสม

Checklist ก่อนยื่นภาษีบริษัทที่ขาดทุน

ใช้รายการนี้ตรวจความพร้อมร่วมกับผู้ทำบัญชีหรือผู้รับผิดชอบด้านภาษี ก่อนดำเนินการยื่นแบบประจำปี

การตรวจข้อมูลล่วงหน้าช่วยลดความเสี่ยงจากการใช้ตัวเลขผิดและเพิ่มความพร้อมเมื่อถึงกำหนดยื่นแบบภาษีหรือยื่นงบการเงิน

คำถามที่พบบ่อย: บริษัทขาดทุนกับการยื่นภาษี

สรุป บริษัทขาดทุนไม่ได้หมายความว่าหมดหน้าที่ทางภาษี

การที่บริษัทมีผลประกอบการขาดทุนอาจเป็นสถานการณ์ที่เกิดขึ้นได้จากต้นทุนเพิ่มขึ้น ยอดขายลดลง หรือการลงทุนในช่วงเริ่มต้นธุรกิจ แต่ผลขาดทุนไม่ได้ทำให้หน้าที่ทางบัญชีและภาษีหมดไปโดยอัตโนมัติ

สิ่งที่เจ้าของบริษัทควรทำคือ ตรวจผลประกอบการทางบัญชีให้ถูกต้อง คำนวณผลขาดทุนทางภาษีตามกฎหมาย ตรวจหน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.50 และ ภ.ง.ด.51 พร้อมจัดทำงบการเงินตามกำหนด

หากบริษัทมีผลขาดทุนสุทธิทางภาษีที่สามารถนำไปใช้ในอนาคตได้ ก็ควรจัดทำทะเบียนติดตามผลขาดทุนแยกแต่ละปี เพื่อรักษาความถูกต้องและป้องกันการเสียสิทธิจากการใช้ผลขาดทุนผิดระยะเวลา

สำนักงานบัญชี พีทูพี มุ่งแบ่งปันความรู้ด้านบัญชีและภาษี เพื่อให้ผู้ประกอบการเข้าใจหน้าที่ตามกฎหมายและสามารถใช้ข้อมูลทางการเงินประกอบการตัดสินใจได้อย่างเหมาะสม