CPD ผู้ทำบัญชี ต้องกี่ชั่วโมง มีวิชาอะไร และแจ้งอย่างไร

งานบัญชีเป็นวิชาชีพที่ต้องติดตามความรู้และการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ทั้งมาตรฐานการบัญชี กฎหมายภาษี ระบบอิเล็กทรอนิกส์ เทคโนโลยี และจรรยาบรรณ ผู้ทำบัญชีจึงมีหน้าที่พัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพบัญชี หรือที่เรียกว่า CPD ผู้ทำบัญชี ตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

ผู้ทำบัญชีต้องพัฒนาความรู้ไม่น้อยกว่า 12 ชั่วโมงต่อปีปฏิทิน โดยต้องมีเนื้อหาด้านบัญชีไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมง และด้านจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง นอกจากอบรมให้ครบแล้ว ยังต้องตรวจประเภทวิชา หลักฐาน และแจ้งชั่วโมงภายในกำหนดด้วย

CPD คืออะไร

CPD ย่อมาจาก Continuing Professional Development หมายถึง การพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพ เพื่อรักษาและเพิ่มพูนความรู้ ทักษะ และความสามารถในการปฏิบัติงานของผู้ประกอบวิชาชีพ

สำหรับผู้ทำบัญชี CPD เป็นส่วนหนึ่งของเงื่อนไขในการปฏิบัติหน้าที่ ไม่ใช่เพียงกิจกรรมเสริมความรู้ตามความสมัครใจ เพราะงานบัญชีเกี่ยวข้องกับข้อมูลทางการเงิน กฎหมาย และหน้าที่ของกิจการโดยตรง

ผู้ที่ต้องการเข้าใจบทบาทของผู้ทำบัญชีก่อน สามารถอ่าน ผู้ทำบัญชีมีหน้าที่อะไร เพื่อแยกบทบาทระหว่างผู้ทำบัญชี สำนักงานบัญชี และผู้สอบบัญชีให้ชัดเจน

CPD ผู้ทำบัญชี ต้องกี่ชั่วโมง

ตามหลักเกณฑ์ปัจจุบัน ผู้ทำบัญชีต้องพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพบัญชี ไม่น้อยกว่า 12 ชั่วโมงต่อปีปฏิทิน และต้องจัดสัดส่วนเนื้อหาให้ครบตามที่กำหนด ไม่ใช่ดูเฉพาะจำนวนชั่วโมงรวมเท่านั้น

ตัวอย่างเช่น หากอบรมรวมครบ 12 ชั่วโมง แต่เป็นวิชาบัญชีเพียง 5 ชั่วโมง ก็ยังไม่ครบเงื่อนไข หรือหากไม่มีวิชาจรรยาบรรณเลยก็ต้องหาอบรมเพิ่มเติมให้ครบตามสัดส่วนที่กำหนด

ผู้ทำบัญชีปีแรกต้องมี CPD ครบ 12 ชั่วโมงหรือไม่

มีข้อยกเว้นสำหรับผู้ที่เพิ่งแจ้งเป็นผู้ทำบัญชีในปีแรก หากช่วงเวลาตั้งแต่วันที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้ารับแจ้งจนถึงวันสิ้นปีปฏิทินเหลือน้อยกว่า 3 เดือน ให้เริ่มพัฒนาความรู้ต่อเนื่องในปีถัดไป

จึงควรตรวจวันที่ได้รับแจ้งสถานะจริง ไม่ควรพิจารณาเพียงเดือนที่เริ่มทำงาน หากกำลังเข้าสู่อาชีพผู้ทำบัญชี ควรตรวจทั้งคุณสมบัติ การแจ้งสถานะ และเงื่อนไข CPD ควบคู่กัน

แจ้ง CPD ผู้ทำบัญชีภายในวันไหน

ผู้ทำบัญชีต้องแจ้งจำนวนชั่วโมงการพัฒนาความรู้ผ่านระบบออนไลน์ตามช่องทางที่กำหนด และควรดำเนินการ ไม่เกินวันสิ้นปีปฏิทินที่พัฒนาความรู้นั้น

แนวทางที่เหมาะสมคือ เมื่ออบรมเสร็จแล้วควรตรวจว่าหลักสูตรปรากฏในระบบหรือแจ้งข้อมูลให้เรียบร้อยทันที ไม่ควรรอจนใกล้วันสุดท้าย เพราะหากพบว่าจำนวนชั่วโมงหรือประเภทวิชาไม่ครบ จะมีเวลาน้อยในการแก้ไข

แจ้งชั่วโมง CPD ผ่านระบบใด

การแจ้งชั่วโมงสามารถดำเนินการผ่านระบบออนไลน์ของสภาวิชาชีพบัญชีที่รองรับการแจ้ง CPD ของผู้ทำบัญชี ผู้ใช้งานควรตรวจชื่อหลักสูตร จำนวนชั่วโมง และหมวดวิชาให้ตรงกับหลักฐานที่ได้รับ

เนื่องจากหน้าจอหรือเมนูของระบบออนไลน์สามารถปรับเปลี่ยนได้ บทความนี้จึงไม่ยึดขั้นตอนกดเมนูแบบตายตัว ผู้ทำบัญชีควรตรวจคู่มือของระบบปัจจุบันก่อนดำเนินการจริง

หลักสูตรแบบไหนนับ CPD ผู้ทำบัญชีได้

การพัฒนาความรู้สามารถเกิดขึ้นได้หลายรูปแบบ ไม่ได้จำกัดเฉพาะการอบรมในห้องเรียน แต่สิ่งสำคัญคือกิจกรรมและหลักสูตรต้องสามารถนำมานับชั่วโมงได้ตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

ตัวอย่างกิจกรรมที่พบได้ เช่น การอบรมหรือสัมมนา การเรียนผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ การเป็นวิทยากร การสอน การศึกษาเพิ่มเติม หรือกิจกรรมทางวิชาการที่เข้าเงื่อนไข โดยผู้ทำบัญชีควรตรวจจำนวนชั่วโมงและประเภทเนื้อหาก่อนนำมานับ

หากทำงานด้านบัญชีประจำเดือนอยู่ด้วย การเลือกหลักสูตรที่สัมพันธ์กับงานจริง เช่น บัญชี ภาษี โปรแกรมบัญชี หรือการควบคุมเอกสาร จะช่วยให้ความรู้ที่อบรมสามารถนำไปใช้กับงานได้มากขึ้น สามารถศึกษา งานบัญชีรายเดือนและรายปี เพื่อเห็นภาพของงานที่ผู้ทำบัญชีต้องพบเป็นประจำ

เลือกหลักสูตร CPD อย่างไรไม่ให้ชั่วโมงขาด

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยคือเลือกอบรมจากจำนวนชั่วโมงรวม โดยไม่ได้ตรวจว่าหลักสูตรนั้นให้ชั่วโมงบัญชีหรือจรรยาบรรณกี่ชั่วโมง วิธีที่เหมาะสมคือวางแผนตั้งแต่ต้นปีและตรวจทุกครั้งก่อนสมัคร

การวางแผนล่วงหน้าช่วยป้องกันกรณีปลายปีมีชั่วโมงรวมครบแล้ว แต่กลับพบว่ายังขาดชั่วโมงบัญชีหรือจรรยาบรรณ

ถ้า CPD ไม่ครบ ต้องทำอย่างไร

หากผู้ทำบัญชีพัฒนาความรู้ไม่ครบตามจำนวนที่กำหนด ต้องดำเนินการชดเชยชั่วโมงที่ขาดตามหลักเกณฑ์ โดยชั่วโมงชดเชยมีข้อกำหนดเฉพาะและต้องนำไปทำเพิ่มจากชั่วโมงที่ต้องพัฒนาตามปกติในปีถัดไป

ดังนั้นผู้ทำบัญชีไม่ควรมองว่าหากปีหนึ่งขาด 3 ชั่วโมง ปีต่อไปทำเพียง 12 ชั่วโมงแล้วจะชดเชยโดยอัตโนมัติ ควรตรวจจำนวนชั่วโมงชดเชยและประเภทเนื้อหาที่ต้องทำให้ถูกต้องก่อนสมัครอบรม

กรณียกเลิกสถานะแล้วกลับมาเป็นผู้ทำบัญชีอีกครั้ง

ผู้ที่เคยยกเลิกสถานะผู้ทำบัญชีและกลับมารับผิดชอบงานอีกครั้ง ควรตรวจเงื่อนไขการพัฒนาความรู้ที่เกี่ยวข้องกับช่วงเวลาที่ขาดหายก่อน เพราะอาจมีหน้าที่ต้องพัฒนาความรู้เพิ่มเติมตามหลักเกณฑ์

ไม่ควรเลือกหลักสูตรหรือคำนวณชั่วโมงเองจากความเข้าใจเดิม ควรตรวจสถานะในระบบและหลักเกณฑ์ปัจจุบันให้ชัดเจนก่อน

CPD ผู้ทำบัญชี กับ CPD ผู้สอบบัญชีเหมือนกันหรือไม่

ไม่เหมือนกัน ผู้ทำบัญชีกับผู้สอบบัญชีรับอนุญาตมีบทบาทและหลักเกณฑ์การพัฒนาความรู้แตกต่างกัน จึงไม่ควรนำจำนวนชั่วโมงหรือประเภทกิจกรรมของอีกกลุ่มหนึ่งมาใช้แทนกันโดยตรง

หากต้องการเข้าใจบทบาทผู้สอบบัญชีเพิ่มเติม สามารถอ่าน ผู้ตรวจสอบบัญชี CPA และผู้สอบบัญชีภาษีอากร TA ต่างกันอย่างไร ซึ่งแยกบทบาทของผู้ทำบัญชีกับผู้ตรวจสอบบัญชีไว้อย่างชัดเจน

ทำไมผู้ทำบัญชีต้องพัฒนาความรู้อย่างต่อเนื่อง

งานบัญชีเปลี่ยนแปลงตามทั้งมาตรฐาน กฎหมาย และเทคโนโลยี ปัจจุบันผู้ทำบัญชีไม่ได้ทำงานเพียงกับเอกสารกระดาษ แต่ต้องพบกับระบบ Cloud Accounting การยื่นแบบอิเล็กทรอนิกส์ เอกสารภาษีอิเล็กทรอนิกส์ และการเชื่อมข้อมูลจากระบบขาย

การพัฒนาความรู้อย่างต่อเนื่องช่วยให้ผู้ทำบัญชีสามารถวิเคราะห์รายการใหม่ ๆ ได้ดีขึ้นและลดความเสี่ยงจากการใช้หลักเกณฑ์เก่ากับธุรกรรมปัจจุบัน ผู้สนใจสามารถอ่าน ประโยชน์ของโปรแกรมบัญชี และ โปรแกรมบัญชี Express เพื่อศึกษาเครื่องมือที่ใช้ในงานบัญชีเพิ่มเติม

CPD มีผลต่อคุณภาพของงานบัญชีอย่างไร

การมีชั่วโมง CPD ครบเป็นเพียงเงื่อนไขขั้นต่ำ คุณค่าที่แท้จริงอยู่ที่ผู้ทำบัญชีนำความรู้ไปใช้กับงานได้หรือไม่ เช่น ตรวจเอกสารได้ถูกต้อง วิเคราะห์รายการที่ผิดปกติ รู้ทันการเปลี่ยนแปลงของกฎหมาย และสามารถอธิบายประเด็นให้เจ้าของกิจการเข้าใจได้

องค์กรที่มีฝ่ายบัญชีภายในควรพัฒนาทั้งคนและระบบควบคู่กัน สามารถอ่าน การบริหารงานฝ่ายบัญชี และ บริการวางระบบบัญชี เพิ่มเติมได้

เจ้าของธุรกิจควรสนใจ CPD ของผู้ทำบัญชีหรือไม่

เจ้าของกิจการไม่จำเป็นต้องติดตามจำนวนชั่วโมงแทนผู้ทำบัญชี แต่ควรเลือกผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติครบและติดตามความรู้ใหม่อย่างสม่ำเสมอ เพราะข้อมูลบัญชีเป็นฐานของทั้งงบการเงิน ภาษี และการตัดสินใจทางธุรกิจ

หากใช้บริการภายนอก สามารถศึกษา สำนักงานบัญชีมีงานอะไรบ้าง รวมถึง วิธีเตรียมเอกสารส่งสำนักงานบัญชี เพื่อให้การทำงานระหว่างกิจการกับผู้ทำบัญชีเป็นระบบมากขึ้น

เช็กลิสต์ CPD ผู้ทำบัญชีก่อนสิ้นปี

การตรวจ CPD เป็นระยะจะช่วยลดปัญหาชั่วโมงขาดในช่วงปลายปี และทำให้สามารถเลือกหลักสูตรเพิ่มเติมได้ตรงกับประเภทชั่วโมงที่ยังขาด

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเกี่ยวกับ CPD ผู้ทำบัญชี

• ดูเพียงชั่วโมงรวมแต่ไม่ได้ตรวจชั่วโมงบัญชี
• ลืมตรวจชั่วโมงจรรยาบรรณ
• คิดว่าหลักสูตรบัญชีทุกหลักสูตรนำมานับ CPD ได้ทั้งหมด
• อบรมแล้วไม่ได้เก็บหลักฐาน
• รอแจ้งข้อมูลจนถึงช่วงปลายปี
• นำเกณฑ์ CPD ของผู้สอบบัญชีมาใช้กับผู้ทำบัญชี
• ใช้ข้อมูลกำหนดเวลาเก่าหรือคู่มือระบบรุ่นเก่า

ผู้ทำบัญชีจึงควรตรวจข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกครั้ง โดยเฉพาะเมื่อมีการเปลี่ยนหลักเกณฑ์หรือระบบออนไลน์

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ CPD ผู้ทำบัญชี

1. CPD ผู้ทำบัญชีต้องกี่ชั่วโมง?

ผู้ทำบัญชีต้องพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพบัญชีไม่น้อยกว่า 12 ชั่วโมงต่อปีปฏิทิน โดยมีเนื้อหาด้านบัญชีไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมง และด้านจรรยาบรรณไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง

2. CPD ครบ 12 ชั่วโมง แต่ไม่มีวิชาจรรยาบรรณได้หรือไม่?

ไม่ครบเงื่อนไข เพราะในจำนวนชั่วโมง CPD ต้องมีเนื้อหาด้านจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมงด้วย

3. CPD ผู้ทำบัญชีแจ้งเมื่อไร?

ควรแจ้งจำนวนชั่วโมงผ่านระบบออนไลน์ตามที่กำหนด โดยไม่เกินวันสิ้นปีปฏิทินที่พัฒนาความรู้นั้น และควรดำเนินการหลังอบรมโดยไม่รอถึงวันสุดท้าย

4. CPD ไม่ครบต้องทำอย่างไร?

ต้องดำเนินการพัฒนาความรู้ชดเชยตามจำนวนและเงื่อนไขที่กำหนด รวมถึงต้องทำชั่วโมงปกติของปีถัดไปให้ครบด้วย

5. CPD ผู้ทำบัญชีกับ CPA ใช้เกณฑ์เดียวกันหรือไม่?

ไม่ใช่ ผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชีรับอนุญาตมีหลักเกณฑ์ CPD แยกกัน จึงต้องตรวจจำนวนและประเภทชั่วโมงตามสถานะวิชาชีพของตนเอง

สรุป CPD ผู้ทำบัญชี ต้องจำ 3 ตัวเลขสำคัญ

สำหรับ CPD ผู้ทำบัญชี ตัวเลขสำคัญที่ควรจำคือ 12 ชั่วโมงรวม ด้านบัญชีไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมง และด้านจรรยาบรรณไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง พร้อมตรวจว่าหลักสูตรสามารถนับชั่วโมงได้จริงและแจ้งข้อมูลภายในกำหนด

การพัฒนาความรู้ไม่ควรทำเพียงเพื่อให้ชั่วโมงครบ แต่ควรเลือกหัวข้อที่ช่วยเพิ่มความรู้และนำไปใช้กับงานจริงได้ เพราะคุณภาพของผู้ทำบัญชีมีผลต่อความถูกต้องของข้อมูลทางบัญชี ภาษี และงบการเงินของกิจการ หากต้องการให้ผู้ทำบัญชีช่วยดูแลข้อมูลอย่างต่อเนื่อง สามารถศึกษา บริการรับทำบัญชี, การปิดบัญชีและปิดงบการเงิน และ บริการที่ปรึกษาภาษี เพิ่มเติมได้