จดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ คืออะไร ใครต้องจด ร้านค้าออนไลน์ต้องรู้อะไรบ้าง
จดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ เป็นเรื่องที่ผู้ขายสินค้าและผู้ให้บริการผ่านช่องทางออนไลน์ควรทำความเข้าใจ เพราะการค้าผ่านเว็บไซต์ Social Media หรือ Marketplace บางลักษณะเข้าข่ายพาณิชยกิจที่กฎหมายกำหนดให้ต้องจดทะเบียนพาณิชย์
สิ่งสำคัญคือไม่ควรมองเพียงว่าขายผ่านแพลตฟอร์มใด แต่ต้องดูว่ามีการเสนอขาย รับคำสั่งซื้อ ชำระเงิน หรือทำธุรกรรมผ่านช่องทางออนไลน์เป็นปกติหรือไม่ บทความนี้จะอธิบายว่าใครต้องจด กิจการแบบใดเข้าข่าย เอกสารที่ควรเตรียม สถานที่ยื่น และความแตกต่างระหว่างทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์กับ DBD Registered
จดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ คืออะไร
การจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ คือการจดทะเบียนพาณิชยกิจที่มีการซื้อขายสินค้าหรือบริการผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ต รวมถึงกิจการออนไลน์บางประเภทตามที่กฎหมายกำหนด
จุดสำคัญคือคำว่า “พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์” ไม่ได้หมายถึงการมีเว็บไซต์อย่างเดียว หากร้านค้ารับคำสั่งซื้อผ่าน Facebook, LINE, Instagram หรือช่องทาง Social Media อื่นเป็นปกติ ก็ต้องพิจารณาว่าเข้าข่ายการซื้อขายผ่านอินเทอร์เน็ตหรือไม่
หากต้องการดูในมุมบริการและการเตรียมเอกสาร สามารถอ่าน รับจดทะเบียนพาณิชย์ ร้านค้าออนไลน์ ซึ่งแยกบทบาทจากบทความนี้โดยตรง

กิจการแบบใดต้องจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์
ตามแนวปฏิบัติของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กิจการที่เกี่ยวข้องกับพาณิชยกิจอิเล็กทรอนิกส์มีหลายลักษณะ โดยกลุ่มที่พบได้บ่อย ได้แก่
- ซื้อขายสินค้าหรือบริการผ่านอินเทอร์เน็ต
- ให้บริการอินเทอร์เน็ต
- ให้บริการพื้นที่เครื่องคอมพิวเตอร์แม่ข่าย หรือ Web Hosting
- ให้บริการตลาดกลางซื้อขายสินค้าและบริการ หรือ e-Marketplace
บทความเดิมของหน้านี้ก็แบ่งกิจการออกเป็น 4 กลุ่มหลักในลักษณะเดียวกัน :chatgpt-content-reference{index="3"} ซึ่งยังใช้เป็นโครงสร้างความรู้ได้ เพียงแต่ควรปรับภาษาให้ตรงกับระบบและแนวปฏิบัติปัจจุบัน
ขายผ่าน Facebook ต้องจดทะเบียนหรือไม่
หากใช้ Facebook หรือ Social Media เพียงเพื่อประชาสัมพันธ์ ไม่มีการรับคำสั่งซื้อหรือซื้อขายผ่านช่องทางนั้นเลย อาจไม่เข้าลักษณะเดียวกับร้านค้าออนไลน์ที่ทำพาณิชยกิจผ่านอินเทอร์เน็ต
แต่หากใช้เพจในการเสนอขายสินค้า รับ Order ผ่าน Inbox หรือช่องทางที่เชื่อมต่อกับเพจ และดำเนินการขายเป็นปกติ ต้องพิจารณาจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์
DBD ระบุชัดว่าการซื้อขายสินค้าหรือบริการผ่าน Social Media เช่น Facebook ที่เป็นการทำการค้าตามปกติ ถือเป็นการซื้อขายผ่านอินเทอร์เน็ตและต้องจดทะเบียนพาณิชย์ :chatgpt-content-reference{index="4"}
ขายใน Shopee หรือ Lazada ต้องจดหรือไม่
การขายผ่าน Marketplace เช่น Shopee หรือ Lazada ก็ควรพิจารณาจากลักษณะการประกอบกิจการเช่นเดียวกัน หากมีการขายสินค้าออนไลน์อย่างต่อเนื่องเป็นปกติ ก็เข้าข่ายการประกอบพาณิชยกิจทางอินเทอร์เน็ต
สิ่งที่ผู้ประกอบการควรแยกให้ออกคือ “ร้านอยู่บนแพลตฟอร์มของบุคคลอื่น” ไม่ได้หมายความว่าผู้ขายไม่มีหน้าที่ของตนเอง เพราะทะเบียนพาณิชย์เป็นเรื่องของผู้ประกอบกิจการ ไม่ใช่เพียงเจ้าของแพลตฟอร์ม
ส่วนงานบัญชีหลังเริ่มขายบน Marketplace สามารถอ่าน โปรแกรมบัญชีร้านค้าออนไลน์ Shopee Lazada เพิ่มเติมได้

เว็บไซต์แบบไหนไม่เข้าข่ายร้านค้าออนไลน์
เว็บไซต์หรือ Social Media ที่มีไว้เพียงประชาสัมพันธ์ ให้ข้อมูล แสดงผลงาน หรือแนะนำสินค้า แต่ไม่มีช่องทางสั่งซื้อหรือซื้อขายผ่านสื่อออนไลน์นั้น ต้องแยกจากร้านค้าที่ทำธุรกรรมจริง
แนวปฏิบัติของ DBD ระบุว่าเว็บไซต์หรือสื่อออนไลน์ที่มีวัตถุประสงค์เพียงโฆษณา ประชาสัมพันธ์ หรือให้ข้อมูล และไม่สามารถซื้อขายผ่านช่องทางนั้น ไม่เข้าลักษณะเดียวกับร้านค้าที่ประกอบพาณิชยกิจอิเล็กทรอนิกส์ :chatgpt-content-reference{index="5"}
ตัวอย่างลักษณะของร้านค้าออนไลน์ที่เข้าข่าย
ตัวอย่างรูปแบบการดำเนินงานที่ควรนำมาพิจารณา เช่น
- มีระบบตะกร้าสินค้าหรือแบบฟอร์มสั่งซื้อ
- รับคำสั่งซื้อผ่านเว็บไซต์หรือ Social Media
- มีระบบสมัครสมาชิกแบบมีค่าบริการ
- ให้บริการออนไลน์ที่ผู้ใช้ชำระค่าบริการ
- ขายสินค้า Digital Download
- มีระบบรับชำระผ่านธนาคาร บัตร หรือ Payment Gateway
- ประกอบธุรกิจ Marketplace หรือ Platform ตัวกลาง
บทความเดิมมีตัวอย่างในลักษณะนี้อยู่แล้ว เช่น ระบบสั่งซื้อ ระบบชำระเงิน สมัครสมาชิก เว็บไซต์เกม และการส่งมอบสินค้าดิจิทัล :chatgpt-content-reference{index="6"} ซึ่งยังมีประโยชน์ แต่ควรใช้เป็น “ตัวอย่างลักษณะกิจการ” ไม่ใช่สรุปเหมารวมว่าทุกกรณีต้องจดโดยไม่ดูข้อเท็จจริง
ต้องจดทะเบียนภายในกี่วัน
ผู้ประกอบพาณิชยกิจที่เข้าข่ายต้องจดทะเบียน ควรดำเนินการภายใน 30 วันนับแต่วันที่เริ่มประกอบพาณิชยกิจ รวมถึงกรณีมีการเปลี่ยนแปลงหรือเลิกกิจการก็มีระยะเวลาตามที่กำหนดเช่นกัน :chatgpt-content-reference{index="7"}
จึงไม่ควรรอจนร้านมียอดขายสูงหรือดำเนินการมานานแล้วจึงเริ่มตรวจ เพราะวันที่เริ่มกิจการมีผลต่อการยื่นทะเบียน
1 คำขอ ใช้ได้กี่ร้านค้าออนไลน์
แนวปฏิบัติ DBD ระบุว่า 1 คำขอต่อ 1 เว็บไซต์หรือร้านค้าออนไลน์ ดังนั้นผู้ประกอบการที่มีหลายร้านหรือหลายเว็บไซต์ควรตรวจว่าต้องจัดทำข้อมูลแยกอย่างไร :chatgpt-content-reference{index="8"}
ก่อนยื่นจึงควรรวบรวมรายชื่อเว็บไซต์ เพจ และช่องทางออนไลน์ทั้งหมดของกิจการ เพื่อไม่ให้ข้อมูลตกหล่น
จดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ใช้เอกสารอะไรบ้าง
เอกสารอาจแตกต่างตามสถานะของผู้ประกอบการและสถานที่ตั้ง แต่โดยทั่วไปควรเตรียมข้อมูลหลัก เช่น
- แบบคำขอจดทะเบียนพาณิชย์
- เอกสารยืนยันตัวตนของผู้ประกอบการ
- เอกสารเกี่ยวกับสถานที่ตั้ง
- แผนที่สถานประกอบการ
- รายละเอียดเว็บไซต์หรือร้านค้าออนไลน์
- ภาพหน้าร้านออนไลน์
- รายละเอียดสินค้า บริการ วิธีสั่งซื้อ และชำระเงิน
- หนังสือมอบอำนาจ หากมอบหมายให้ผู้อื่นดำเนินการ
ต้นฉบับเดิมมีรายการเอกสาร เช่น แบบคำขอ รายละเอียดเว็บไซต์ หน้าร้านออนไลน์ วิธีชำระเงิน แผนที่ และหนังสือมอบอำนาจ :chatgpt-content-reference{index="9"} ซึ่งยังใช้เป็นแนวทางได้ แต่ควรตรวจรายการล่าสุดจากหน่วยรับจดก่อนยื่นจริง

จดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ที่ไหน
สถานที่ยื่นพิจารณาจากที่ตั้งของสำนักงานแห่งใหญ่หรือสถานประกอบการ โดยกรุงเทพมหานครยื่นตามสำนักงานเขตที่รับผิดชอบ ส่วนต่างจังหวัดยื่นต่อสำนักงานทะเบียนพาณิชย์ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ตามกรณี
ข้อมูลเดิมของบทความระบุแนวทางกรุงเทพมหานครและส่วนภูมิภาคไว้เช่นกัน :chatgpt-content-reference{index="10"} แต่ควรตรวจหน่วยงานที่รับผิดชอบล่าสุดก่อนเดินทางทุกครั้ง
ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนเท่าไร
อัตราค่าธรรมเนียมจดทะเบียนพาณิชย์ตั้งใหม่ตามคู่มือ DBD อยู่ที่ 50 บาท ส่วนการเปลี่ยนแปลงหรือเลิกกิจการมีอัตราอื่นแยกต่างหาก :chatgpt-content-reference{index="11"}
ค่าธรรมเนียมราชการเป็นคนละส่วนกับค่าบริการจัดเตรียมหรือดำเนินการแทน หากผู้ประกอบการมอบหมายบุคคลอื่นให้ดำเนินงาน
DBD Registered คืออะไร
DBD Registered เป็นเครื่องหมายที่เกี่ยวข้องกับผู้ประกอบการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ และใช้แสดงข้อมูลการจดทะเบียนตามระบบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
ผู้ประกอบการที่จดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์แล้วสามารถดำเนินการขอเครื่องหมายตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง โดยระบบ DBD ยังมีช่องทางตรวจสอบร้านค้าที่ได้รับเครื่องหมายอยู่ในปัจจุบัน :chatgpt-content-reference{index="12"}
ร้าน Facebook ขอ DBD Registered ได้หรือไม่
ต้องแยก “การจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์” ออกจาก “สิทธิใช้ DBD Registered” เพราะแนวปฏิบัติของ DBD ระบุว่า เครื่องหมาย DBD Registered สำหรับร้านค้าออนไลน์ใช้กับ เว็บไซต์ที่มีโดเมนเนมของตนเอง และไม่รวม Social Media เพียงอย่างเดียว :chatgpt-content-reference{index="13"}
ดังนั้นร้านที่ขายผ่าน Facebook หรือ Social Media สามารถเข้าข่ายต้องจดทะเบียนพาณิชย์ได้ แต่ไม่ควรสรุปว่าจะสามารถขอใช้เครื่องหมาย DBD Registered ได้จากเพจเพียงอย่างเดียว

DBD Verified ต่างจาก DBD Registered อย่างไร
DBD Registered ใช้กับการแสดงข้อมูลการจดทะเบียนของผู้ประกอบการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ส่วน DBD Verified เป็นอีกระดับหนึ่งซึ่งเกี่ยวข้องกับการประเมินตามเกณฑ์ที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนด
บทความเดิมมีการอธิบายสองเครื่องหมายนี้แยกกันอยู่แล้ว :chatgpt-content-reference{index="14"} ซึ่งยังเป็นโครงสร้างที่ดี เพียงแต่ควรหลีกเลี่ยงการเขียนเชิงโฆษณาว่าการมีเครื่องหมายจะทำให้เหนือกว่าคู่แข่งหรือรับประกันความน่าเชื่อถือ
จดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์แล้ว เท่ากับจดบริษัทหรือไม่
ไม่ใช่ การจดทะเบียนพาณิชย์และการจัดตั้งบริษัทเป็นคนละกระบวนการ การจดทะเบียนพาณิชย์คือการแจ้งการประกอบพาณิชยกิจ ส่วนบริษัทจำกัดเป็นนิติบุคคลที่เกิดจากการจดทะเบียนตามกฎหมาย
ร้านค้าออนไลน์จึงไม่จำเป็นต้องตั้งบริษัทเพียงเพราะขายสินค้าทางอินเทอร์เน็ต หากต้องการเปรียบเทียบ สามารถอ่าน จดบริษัทขายของออนไลน์ และ ข้อดีข้อเสียของบริษัทจำกัด เพิ่มเติมได้
จดทะเบียนแล้ว ต้องจัดบัญชีและภาษีอย่างไร
การมีทะเบียนพาณิชย์ไม่ได้ทำให้หน้าที่ด้านภาษีและบัญชีสิ้นสุด ผู้ประกอบการยังต้องบันทึกรายได้ เก็บเอกสารค่าใช้จ่าย และพิจารณาภาษีตามรูปแบบกิจการ
ร้านค้าออนไลน์ควรแยกข้อมูลยอดขายจริงออกจากยอดเงินที่ Marketplace โอนเข้าธนาคาร เพราะแพลตฟอร์มอาจหักค่าธรรมเนียม ค่าขนส่ง หรือรายการอื่นก่อนโอน
สามารถศึกษา บัญชีธุรกิจแต่ละประเภท, ภาษีร้านค้าออนไลน์, ภาษีมูลค่าเพิ่ม VAT และ ภาษีหัก ณ ที่จ่าย เพิ่มเติมได้
Checklist ก่อนจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์
- ตรวจว่ามีการซื้อขายผ่านช่องทางออนไลน์จริงหรือไม่
- ระบุช่องทางออนไลน์ทั้งหมดที่ใช้
- ตรวจวันที่เริ่มประกอบกิจการ
- ระบุสถานที่ตั้งสถานประกอบการ
- เตรียมเอกสารสิทธิใช้สถานที่
- เตรียมรายละเอียดสินค้าและบริการ
- เตรียมข้อมูลวิธีสั่งซื้อและชำระเงิน
- ตรวจว่ามีหลายเว็บไซต์หรือหลายร้านหรือไม่
- ตรวจหน่วยงานรับจดตามพื้นที่
- หลังจดแล้ว เตรียมระบบบัญชีและภาษีต่อเนื่อง
.jpg)
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- คิดว่าขายผ่าน Social Media ไม่ต้องจด
- คิดว่ามีเว็บไซต์แล้วต้องจดทุกกรณี แม้ไม่ได้ขายสินค้า
- ไม่ตรวจวันเริ่มประกอบกิจการ
- ใช้ที่ตั้งโดยไม่มีเอกสารรองรับ
- เข้าใจว่า DBD Registered กับทะเบียนพาณิชย์เป็นเรื่องเดียวกัน
- เข้าใจว่าจดทะเบียนพาณิชย์แล้วเท่ากับจด VAT
- เข้าใจว่าจดทะเบียนพาณิชย์แล้วเท่ากับจดบริษัท
- ไม่มีระบบเก็บยอดขายและเอกสารหลังเริ่มกิจการ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์
1. ขายของผ่าน Facebook ต้องจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์หรือไม่?
หากมีการเสนอขายและรับคำสั่งซื้อผ่าน Facebook เป็นการค้าตามปกติ ต้องพิจารณาจดทะเบียนพาณิชย์ตามหลักเกณฑ์พาณิชยกิจอิเล็กทรอนิกส์
2. มีเว็บไซต์แต่ใช้ประชาสัมพันธ์อย่างเดียว ต้องจดหรือไม่?
หากมีเพียงการประชาสัมพันธ์หรือให้ข้อมูลและไม่มีการซื้อขายผ่านเว็บไซต์หรือสื่อออนไลน์นั้น ต้องพิจารณาแยกจากร้านค้าที่ทำธุรกรรมจริง
3. ขาย Shopee หรือ Lazada ต้องจดหรือไม่?
หากประกอบการขายออนไลน์เป็นปกติ ต้องตรวจหน้าที่จดทะเบียนพาณิชย์ของผู้ประกอบการ แม้ร้านจะอยู่บน Marketplace ของบุคคลอื่น
4. จดทะเบียนพาณิชย์แล้วใช้ DBD Registered ได้เลยหรือไม่?
การขอใช้เครื่องหมายมีหลักเกณฑ์เพิ่มเติม และสำหรับร้านค้าออนไลน์ DBD ระบุการใช้กับเว็บไซต์ที่มีโดเมนเนมของตนเอง ไม่ใช่ Social Media เพียงอย่างเดียว
5. ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนเท่าไร?
ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนพาณิชย์ตั้งใหม่ตามอัตราปัจจุบันคือ 50 บาท ส่วนการเปลี่ยนแปลงหรือเลิกกิจการมีอัตราแยกต่างหาก
สรุป จดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ต้องดูจากลักษณะการขายจริง
จดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ไม่ได้พิจารณาจากชื่อแพลตฟอร์มเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูว่าผู้ประกอบการมีการซื้อขายสินค้าหรือบริการผ่านอินเทอร์เน็ตเป็นปกติหรือไม่
ผู้ประกอบการควรตรวจทั้งช่องทางออนไลน์ วันที่เริ่มกิจการ ที่ตั้ง เอกสาร และหน้าที่ด้านบัญชีภาษีหลังจดทะเบียน หากต้องการดูในมุมบริการและการจัดเตรียมเอกสาร สามารถอ่าน รับจดทะเบียนพาณิชย์ ร้านค้าออนไลน์, การทำบัญชีรายเดือนและรายปี และ สำนักงานบัญชีมีงานอะไรบ้าง เพิ่มเติมได้