ภาษี e-Service คืออะไร? VAT แพลตฟอร์มต่างประเทศและการยื่น ภ.พ.36

ภาษี e-Service คืออะไร และเริ่มใช้เมื่อใด?

ภาษี e-Service เป็นหลักเกณฑ์ VAT สำหรับบริการทางอิเล็กทรอนิกส์จากต่างประเทศที่มีการใช้บริการในประเทศไทย โดยกฎหมายที่เกี่ยวข้องมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน 2564

หลักเกณฑ์นี้เกิดขึ้นเพื่อให้การจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มครอบคลุมธุรกรรมบริการดิจิทัลข้ามประเทศมากขึ้น และลดความแตกต่างด้านภาษีระหว่างผู้ให้บริการในประเทศไทยกับผู้ให้บริการจากต่างประเทศ

ตัวอย่างเช่น ผู้บริโภคในไทยสมัครบริการสตรีมมิงจากต่างประเทศ หรือซื้อพื้นที่จัดเก็บข้อมูลออนไลน์ โดยผู้ให้บริการไม่มีสถานประกอบการในประเทศไทยและมีรายรับจากกลุ่มผู้ใช้ที่ไม่ได้จดทะเบียน VAT เกินเกณฑ์ตามกฎหมาย ผู้ให้บริการอาจมีหน้าที่จดทะเบียนและนำส่ง VAT ผ่านระบบ VES

กฎหมายไม่ได้กำหนดให้ร้านค้าออนไลน์ไทยทุกร้านต้องไปจดทะเบียน e-Service VAT เนื่องจากระบบนี้มุ่งที่ผู้ให้บริการอิเล็กทรอนิกส์จากต่างประเทศตามเงื่อนไขเฉพาะ ส่วนผู้ประกอบการไทยยังต้องตรวจหน้าที่ VAT ตามหลักเกณฑ์ทั่วไป

ผู้เริ่มประกอบธุรกิจสามารถศึกษา ภาษีธุรกิจ SME ที่เจ้าของกิจการควรรู้ เพื่อเข้าใจภาษีแต่ละประเภทก่อนวางแผนดำเนินงาน

บริการทางอิเล็กทรอนิกส์แบบใดเข้าข่าย e-Service?

บริการทางอิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์ภาษี e-Service โดยทั่วไปเป็นบริการที่ส่งมอบผ่านอินเทอร์เน็ตหรือเครือข่ายอิเล็กทรอนิกส์ และมีลักษณะดำเนินการโดยอัตโนมัติเป็นสาระสำคัญ ซึ่งไม่สามารถดำเนินการได้หากไม่มีเทคโนโลยีสารสนเทศ

แต่บริการที่มีมนุษย์เป็นผู้ดำเนินงานหลัก เช่น การให้คำปรึกษาเฉพาะรายผ่านอีเมล หรือการออกแบบงานตามคำสั่งของลูกค้า ไม่จำเป็นต้องเป็นบริการทางอิเล็กทรอนิกส์ตามนิยาม e-Service แม้จะส่งมอบผลงานผ่านอินเทอร์เน็ต

อีกประเด็นที่ต้องระวังคือการขายสินค้าจับต้องได้ผ่านเว็บไซต์ ไม่ใช่สิ่งเดียวกับการให้บริการดิจิทัล การซื้อสินค้าจากต่างประเทศอาจเกี่ยวข้องกับภาษีนำเข้าและ VAT ตามหลักเกณฑ์อีกชุดหนึ่ง

ผู้ประกอบการต่างประเทศต้องจด VAT e-Service เมื่อใด?

ผู้ให้บริการทางอิเล็กทรอนิกส์จากต่างประเทศที่ไม่มีสถานประกอบการในไทย และให้บริการแก่ผู้รับในไทยที่ไม่ได้จดทะเบียน VAT เมื่อมีรายรับจากบริการดังกล่าวเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องพิจารณาหน้าที่จดทะเบียน VAT ตามหลักเกณฑ์เฉพาะ

สำหรับแพลตฟอร์มอิเล็กทรอนิกส์ที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการดังกล่าว หน้าที่อาจตกแก่ผู้ประกอบการแพลตฟอร์มเมื่อเข้าเงื่อนไขตามที่กฎหมายกำหนด จึงต้องตรวจรูปแบบการให้บริการและบทบาทของแพลตฟอร์มด้วย

ผู้ที่อยู่ภายใต้ระบบ VES มีหน้าที่ยื่นแบบและชำระ VAT ตามหลักเกณฑ์ โดยไม่สามารถนำภาษีซื้อมาหักออกจากภาษีขาย และไม่ได้มีหน้าที่ออกใบกำกับภาษีตามรูปแบบทั่วไปของผู้ประกอบการ VAT ในประเทศ

ผู้ประกอบการในไทยจึงไม่ควรเข้าใจว่าใบเสร็จรับเงินหรือใบแจ้งค่าบริการจากต่างประเทศทุกฉบับสามารถนำมาใช้เป็นใบกำกับภาษีซื้อได้ทันที

สำหรับผู้ประกอบการในประเทศไทยที่ต้องการตรวจหน้าที่จดทะเบียน VAT สามารถศึกษา หลักเกณฑ์การจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ประกอบ

ภาษี e-Service แบบ B2C และ B2B แตกต่างกันอย่างไร?

การพิจารณาว่าใครมีหน้าที่นำส่ง VAT ต้องเริ่มจากสถานะของผู้รับบริการในประเทศไทย ไม่ใช่ดูเฉพาะชื่อแพลตฟอร์มที่เรียกเก็บเงิน

กรณีผู้ใช้บริการทั่วไป (B2C)

ตัวอย่าง บุคคลธรรมดาที่ไม่ได้จด VAT ซื้อบริการสตรีมมิงจากผู้ประกอบการต่างประเทศซึ่งอยู่ภายใต้ระบบ VES ภาระการยื่นและนำส่ง VAT อยู่กับผู้ให้บริการหรือแพลตฟอร์มตามกฎหมาย ผู้บริโภคไม่ได้มีหน้าที่ยื่น ภ.พ.36 สำหรับบริการในระบบดังกล่าว

กรณีบริษัทไทยที่จด VAT (B2B)

หากบริษัทไทยจดทะเบียน VAT และซื้อบริการจากผู้ประกอบการต่างประเทศมาใช้ในประเทศไทย ต้องตรวจหน้าที่นำส่ง VAT ตามมาตรา 83/6 โดยแบบ ภ.พ.36 ไม่ว่าบริการนั้นจะถูกนำมาใช้เพื่อโฆษณา ประมวลผลข้อมูล หรือสนับสนุนการดำเนินธุรกิจ

กิจการที่มีการซื้อบริการต่างประเทศหลายรายการควรแยกข้อมูลตามผู้ขาย ประเภทบริการ วันที่จ่าย และสถานะภาษี พร้อมตรวจว่ารายการใดมีหน้าที่นำส่ง VAT หรือมีข้อยกเว้นตามกฎหมาย

ภ.พ.36 คืออะไร และเกี่ยวข้องกับภาษี e-Service อย่างไร?

ภ.พ.36 เป็นแบบนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับกรณีที่ผู้จ่ายเงินในประเทศไทยมีหน้าที่นำส่ง VAT แทนผู้ประกอบการต่างประเทศตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง เช่น การจ่ายค่าบริการจากต่างประเทศซึ่งมีการใช้บริการในไทย

ตัวอย่างที่พบในธุรกิจ ได้แก่ ค่าโฆษณาออนไลน์จากบริษัทต่างประเทศ ค่าสมาชิกซอฟต์แวร์ Cloud และบริการออนไลน์อื่นที่บริษัทไทยนำมาใช้ประกอบกิจการ

ขั้นตอนตรวจและเตรียม ภ.พ.36

1. ตรวจผู้ให้บริการและประเทศที่ผู้ให้บริการประกอบกิจการ
2. ตรวจประเภทบริการและสถานที่ใช้บริการ
3. ตรวจสถานะการจดทะเบียน VAT ของผู้จ่ายเงิน
4. ตรวจหลักฐานใบแจ้งหนี้และการจ่ายเงิน
5. คำนวณฐานภาษีและ VAT ตามเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
6. จัดทำและยื่น ภ.พ.36 ภายในกำหนด
7. จัดเก็บใบเสร็จรับเงินของกรมสรรพากรและหลักฐานบัญชี

โดยทั่วไป ภ.พ.36 สำหรับการจ่ายค่าบริการดังกล่าวมีหลักเกณฑ์ให้นำส่งภายในเจ็ดวันนับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่จ่ายเงิน โดยต้องตรวจการขยายกำหนดเวลาสำหรับช่องทางการยื่นที่ใช้และประกาศที่มีผลบังคับด้วย

การยื่น ภ.พ.36 ไม่ใช่แบบเดียวกับ ภ.พ.30 ซึ่งผู้ประกอบการจดทะเบียน VAT ใช้แสดงภาษีขายและภาษีซื้อในการประกอบกิจการตามปกติ

อ่านเพิ่มเติมได้จาก วิธียื่น VAT และจัดทำรายงานภาษีซื้อภาษีขาย เพื่อเข้าใจความแตกต่างของเอกสารภาษี

ตัวอย่างคำนวณ VAT จากบริการออนไลน์ต่างประเทศ

สมมติบริษัทไทยที่จดทะเบียน VAT ซื้อบริการโฆษณาออนไลน์จากผู้ให้บริการต่างประเทศในราคา 20,000 บาท โดยสมมติว่าบริการเข้าเงื่อนไขต้องนำส่ง VAT ตามแบบ ภ.พ.36 และราคา 20,000 บาทเป็นฐานภาษีที่คำนวณได้แล้ว

สูตรคำนวณ: 20,000 × 7% = 1,400 บาท

บริษัทต้องพิจารณาการนำส่ง VAT 1,400 บาทผ่านแบบ ภ.พ.36 ตามกำหนด และจัดเก็บหลักฐานการนำส่งให้ครบถ้วน

หากบริษัทมีสิทธินำภาษีดังกล่าวมาเป็นภาษีซื้อ ต้องตรวจเงื่อนไขของการใช้บริการและหลักฐานที่กฎหมายกำหนดก่อนนำไปใช้ในการคำนวณ VAT ของกิจการ

ตัวเลขนี้ยังไม่ได้พิจารณาภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายหรืออนุสัญญาภาษีซ้อน ซึ่งอาจต้องตรวจแยกต่างหากตามลักษณะบริการและผู้รับเงิน

VAT จาก ภ.พ.36 นำมาเป็นภาษีซื้อได้หรือไม่?

ผู้ประกอบการจดทะเบียน VAT ที่นำส่งภาษีด้วยแบบ ภ.พ.36 อาจมีสิทธินำภาษีที่ชำระแล้วมาเป็นภาษีซื้อในการคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม เมื่อการซื้อบริการเกี่ยวข้องกับกิจการที่มีสิทธิใช้ภาษีซื้อ และมีหลักฐานตามที่กฎหมายกำหนด

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกกิจการหรือทุกบริการจะใช้ภาษีซื้อได้ เช่น กรณีเป็นการใช้บริการเพื่อกิจการที่ได้รับยกเว้น VAT หรือเป็นรายการที่เข้าลักษณะภาษีซื้อต้องห้าม ต้องตรวจสิทธิและสัดส่วนการใช้บริการตามข้อเท็จจริง

จึงควรแยกระหว่างการคำนวณ VAT ที่ต้องนำส่งกับการตรวจสิทธิใช้เป็นภาษีซื้อ เพราะเป็นคนละขั้นตอนและมีหลักเกณฑ์ประกอบต่างกัน

สำหรับข้อมูลเอกสารภาษี สามารถอ่าน ใบกำกับภาษีคืออะไรและใช้เป็นหลักฐานภาษีซื้ออย่างไร และ รายละเอียดใบเสร็จรับเงินที่ควรตรวจสอบ

ข้อควรระวังเมื่อจ่ายค่าโฆษณาออนไลน์และบริการ Cloud

กิจการที่ซื้อโฆษณาออนไลน์หรือซอฟต์แวร์จากต่างประเทศควรตรวจข้อมูลผู้ให้บริการจริง เพราะชื่อแบรนด์ที่ใช้งานไม่ได้บอกเสมอไปว่าคู่สัญญาเป็นนิติบุคคลในไทยหรือต่างประเทศ

1. ตรวจนิติบุคคลผู้ออกใบแจ้งหนี้

ดูชื่อและที่อยู่ผู้ขายในเอกสารเรียกเก็บเงิน รวมถึงข้อมูลที่แสดงในระบบจัดการบัญชีของแพลตฟอร์ม เพื่อประเมินประเภทบริการและหน้าที่ทางภาษี

2. ตรวจสถานะ VAT ของกิจการ

บริษัทไทยที่จด VAT ควรกรอกข้อมูลการจดทะเบียนให้ถูกต้องเมื่อแพลตฟอร์มมีช่องสำหรับข้อมูลภาษี แต่การแจ้งเลข VAT อย่างเดียวไม่ใช่หลักฐานว่าการนำส่งภาษีทุกประเภทถูกต้องครบถ้วนแล้ว

3. แยกรายการที่เป็นบริการกับสินค้าดิจิทัล

พิจารณาลักษณะของสิ่งที่ซื้อและเงื่อนไขบริการจริง โดยไม่ถือว่าทุกการซื้อผ่านเว็บไซต์เป็นบริการ e-Service เหมือนกันทั้งหมด

4. ตรวจอัตราแลกเปลี่ยนและฐานภาษี

กรณีจ่ายเป็นเงินตราต่างประเทศ ควรตรวจหลักเกณฑ์การคำนวณเป็นเงินบาทสำหรับการลงบัญชีและภาษีตามวันที่เกี่ยวข้อง เพราะจำนวนที่ธนาคารตัดบัญชีอาจไม่เท่ากับฐานภาษีที่กฎหมายกำหนดให้ใช้เสมอไป

5. ตรวจภาษีประเภทอื่นแยกจาก VAT

ค่าบริการต่างประเทศบางรายการอาจเกี่ยวข้องกับภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายหรืออนุสัญญาภาษีซ้อน จึงไม่ควรคิดว่าเมื่อนำส่ง ภ.พ.36 แล้วจะไม่มีหน้าที่ภาษีอื่นอีก

สามารถศึกษา แนวทางวางแผนภาษีสำหรับธุรกิจ SME เพื่อจัดการรายการภาษีต่างประเภทให้เหมาะสม

ตัวอย่างการบันทึกบัญชีค่าบริการออนไลน์ต่างประเทศ

สมมติบริษัทได้รับบริการโฆษณาออนไลน์จากต่างประเทศในมูลค่า 20,000 บาท โดยบริการเข้าเกณฑ์เป็นค่าใช้จ่ายของงวดและมีหน้าที่นำส่ง VAT ด้วย ภ.พ.36

เมื่อบันทึกค่าบริการ

เมื่อชำระค่าบริการ

เมื่อยื่นและชำระ ภ.พ.36

หากบริษัทมีสิทธิใช้ภาษีที่นำส่งเป็นภาษีซื้อได้ตามกฎหมาย และใช้วิธีบันทึกเมื่อเกิดสิทธิจากการชำระภาษี รายการตัวอย่างอาจเป็นดังนี้

หากกิจการไม่มีสิทธิใช้ภาษีซื้อ ต้องพิจารณาวิธีบันทึกเป็นต้นทุนหรือค่าใช้จ่ายตามลักษณะรายการและหลักบัญชีที่เกี่ยวข้อง

ตัวอย่างนี้ไม่ได้รวมผลต่างอัตราแลกเปลี่ยน ค่าธรรมเนียมธนาคาร หรือภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายที่อาจเกิดขึ้น จึงต้องปรับรายการบันทึกให้สอดคล้องกับเอกสารและข้อเท็จจริงของแต่ละกิจการ

ภาษี e-Service กระทบร้านค้าออนไลน์ไทยหรือไม่?

ผู้ประกอบการขายสินค้าออนไลน์ในประเทศไทยไม่ได้มีหน้าที่จดทะเบียน VAT for Electronic Service เพียงเพราะขายสินค้าผ่านแพลตฟอร์ม เพราะระบบ VES มีเงื่อนไขเฉพาะเกี่ยวกับผู้ให้บริการทางอิเล็กทรอนิกส์จากต่างประเทศ

อย่างไรก็ตาม ผู้ขายสินค้าออนไลน์ยังต้องตรวจรายได้ของกิจการ การจดทะเบียน VAT ตามเกณฑ์ทั่วไป และหน้าที่เสียภาษีเงินได้ตามรูปแบบกิจการ

หากร้านค้าออนไลน์ใช้บริการโฆษณาหรือซอฟต์แวร์จากผู้ให้บริการต่างประเทศ ก็อาจมีประเด็นภาษี e-Service หรือ ภ.พ.36 ในฐานะผู้ซื้อบริการ ขึ้นอยู่กับสถานะ VAT และรายละเอียดบริการ

จึงควรแยกสองธุรกรรมคือรายได้จากการขายสินค้าของร้าน กับรายจ่ายค่าบริการดิจิทัลจากต่างประเทศ เพื่อไม่ให้เกิดการคำนวณภาษีผิดประเภท

อ่าน ภาษีขายออนไลน์และข้อมูล e-Payment ที่ผู้ประกอบการควรรู้ และ การจัดการบัญชีภาษีร้านค้าออนไลน์ เพื่อศึกษาหน้าที่ของผู้ขายออนไลน์โดยตรง

เช็กลิสต์ตรวจ VAT e-Service สำหรับเจ้าของธุรกิจ

• ☐ ตรวจว่าผู้ให้บริการเป็นนิติบุคคลไทยหรือต่างประเทศ
• ☐ ตรวจว่าบริการมีลักษณะเป็น e-Service หรือบริการประเภทอื่น
• ☐ ตรวจสถานะการจด VAT ของผู้รับบริการในไทย
• ☐ ตรวจว่าบริการถูกนำมาใช้ในประเทศไทยหรือไม่
• ☐ ตรวจชื่อผู้ขายและรายละเอียดในใบแจ้งหนี้
• ☐ ตรวจวันที่และจำนวนเงินที่ชำระ
• ☐ คำนวณอัตราแลกเปลี่ยนและฐานภาษีตามหลักเกณฑ์
• ☐ ตรวจหน้าที่นำส่ง VAT ด้วย ภ.พ.36
• ☐ ตรวจหน้าที่ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายแยกต่างหาก
• ☐ ตรวจสิทธิใช้ภาษีซื้อหลังนำส่ง VAT
• ☐ เก็บใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จ หลักฐานธนาคาร และหลักฐานภาษี
• ☐ กระทบยอดค่าใช้จ่ายกับรายงานบัญชีประจำเดือน

การตรวจรายการตั้งแต่วันที่ซื้อบริการช่วยลดปัญหาเอกสารไม่ครบหรือค้นหาข้อมูลย้อนหลังลำบากในช่วงยื่นภาษีและปิดบัญชี

สามารถศึกษา วิธีจัดแฟ้มเอกสารบัญชีบริษัทให้เป็นระบบ เพื่อพัฒนาวิธีจัดเก็บหลักฐานการชำระค่าบริการออนไลน์

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาษี e-Service (FAQ)

สรุป: ภาษี e-Service ต้องดูสถานะผู้รับบริการและประเภทบริการให้ถูกต้อง

ภาษี e-Service เป็นหลักเกณฑ์ VAT ที่รองรับการให้บริการดิจิทัลข้ามประเทศ โดยระบบ VES มุ่งจัดเก็บจากผู้ให้บริการต่างประเทศหรือแพลตฟอร์มที่เข้าเงื่อนไขเมื่อให้บริการแก่ผู้รับในไทยที่ไม่ได้จดทะเบียน VAT

สำหรับบริษัทไทยที่จด VAT และซื้อบริการจากต่างประเทศมาใช้ในไทย ควรตรวจหน้าที่นำส่ง ภ.พ.36 รวมถึงสิทธิภาษีซื้อ เอกสารค่าใช้จ่าย และภาษีประเภทอื่นที่อาจเกิดขึ้นด้วย

สิ่งสำคัญคือไม่ควรตัดสินภาษีจากชื่อแพลตฟอร์มเพียงอย่างเดียว แต่ต้องตรวจผู้ให้บริการ สถานะผู้รับบริการ ลักษณะธุรกรรม และหลักฐานการชำระเงินจริง

การตรวจภาษีให้ครบควรทำควบคู่กับการวางแผนค่าใช้จ่ายและการจัดระบบบัญชี โดยศึกษา แนวทางปรึกษาภาษีและวางแผนภาษีธุรกิจ เพิ่มเติม