เปิดร้าน ขายของออนไลน์ หรือเริ่มทำธุรกิจในชื่อบุคคลธรรมดา ควรตรวจให้ชัดก่อนว่ากิจการอยู่ในข่ายต้องจดทะเบียนพาณิชย์หรือไม่
จดทะเบียนการค้าคืออะไร ใครต้องจด ใช้เอกสารอะไรบ้าง
“จดทะเบียนการค้า” เป็นคำที่ผู้ประกอบการจำนวนมากใช้เรียกการจดทะเบียนพาณิชย์ โดยเฉพาะผู้ที่เริ่มเปิดร้าน ประกอบกิจการเจ้าของคนเดียว หรือขายสินค้าผ่านช่องทางออนไลน์
แต่การจดทะเบียนพาณิชย์ไม่ได้หมายความว่าผู้ประกอบการทุกคนต้องจดเหมือนกันทั้งหมด หน้าที่ในการจดขึ้นอยู่กับรูปแบบผู้ประกอบการและประเภทพาณิชยกิจที่กฎหมายกำหนด จึงควรตรวจลักษณะธุรกิจของตนเองก่อน
บทความนี้สรุปตั้งแต่ความหมาย ใครต้องจด กรณีร้านค้าออนไลน์ เอกสารที่ใช้ สถานที่ยื่น ระยะเวลา ค่าธรรมเนียม และความแตกต่างระหว่างทะเบียนพาณิชย์กับการจดทะเบียนบริษัท
.jpg)
จดทะเบียนการค้าคืออะไร
คำว่า “จดทะเบียนการค้า” ที่พูดกันทั่วไป หมายถึงการจดทะเบียนพาณิชย์ตามกฎหมาย เพื่อแจ้งข้อมูลของผู้ประกอบพาณิชยกิจและกิจการที่ดำเนินการกับนายทะเบียน
เมื่อจดทะเบียนแล้ว ผู้ประกอบการจะมีข้อมูลทางทะเบียนที่แสดงชื่อผู้ประกอบพาณิชยกิจ ชื่อที่ใช้ในการประกอบกิจการ ประเภทพาณิชยกิจ และสถานที่ประกอบกิจการตามข้อมูลที่จดไว้
สิ่งสำคัญคืออย่าสับสนระหว่าง “ทะเบียนพาณิชย์” กับ “ทะเบียนบริษัท” เพราะทั้งสองเรื่องมีวัตถุประสงค์และสถานะทางกฎหมายแตกต่างกัน
จดทะเบียนการค้ากับจดทะเบียนบริษัทต่างกันอย่างไร
เป็นการจดข้อมูลการประกอบพาณิชยกิจของผู้ประกอบการที่อยู่ในหลักเกณฑ์ตามกฎหมาย
เป็นกระบวนการจัดตั้งบริษัทจำกัด ซึ่งทำให้เกิดนิติบุคคลแยกจากบุคคลที่เป็นผู้ถือหุ้น
หากกำลังพิจารณาว่าควรดำเนินธุรกิจในชื่อบุคคลธรรมดาหรือจัดตั้งบริษัท สามารถอ่าน เริ่มต้นธุรกิจควรเตรียมอะไรบ้าง และ จดทะเบียนบริษัทต้องมีกี่คน
ใครมีหน้าที่จดทะเบียนพาณิชย์
ตามหลักเกณฑ์ทะเบียนพาณิชย์ปัจจุบัน ผู้ประกอบการที่ต้องพิจารณาหน้าที่จดทะเบียน ได้แก่บุคคลธรรมดา เช่น กิจการเจ้าของคนเดียว และห้างหุ้นส่วนสามัญ เมื่อประกอบพาณิชยกิจประเภทที่ประกาศกระทรวงพาณิชย์กำหนด
ดังนั้นจึงไม่ควรใช้หลักว่า “เปิดร้านเมื่อไรก็ต้องจดทุกกรณี” แต่ต้องพิจารณาทั้งรูปแบบผู้ประกอบการและประเภทกิจการประกอบกัน
ตัวอย่างพาณิชยกิจที่ควรตรวจหน้าที่จดทะเบียน
- การซื้อสินค้ามาขายเป็นปกติทางการค้า
- การผลิตสินค้าเพื่อจำหน่ายตามหลักเกณฑ์
- นายหน้าหรือตัวแทนการค้าในกิจการที่กำหนด
- การขายสินค้าหรือบริการผ่านอินเทอร์เน็ต
- ธุรกิจออนไลน์ผ่านเว็บไซต์หรือ Social Media ที่มีการซื้อขายจริง
ร้านค้าออนไลน์ต้องจดทะเบียนการค้าหรือไม่
การขายสินค้าหรือบริการผ่านเว็บไซต์หรือ Social Media ที่ดำเนินการเป็นการค้าตามปกติอยู่ในกลุ่มพาณิชยกิจอิเล็กทรอนิกส์ที่ต้องพิจารณาจดทะเบียนพาณิชย์ตามหลักเกณฑ์ปัจจุบัน
ประเด็นสำคัญคือควรเป็นช่องทางที่มีการซื้อขายสินค้าหรือบริการจริง ไม่ใช่เพียงเว็บไซต์ประชาสัมพันธ์บริษัทหรือหน้าแนะนำข้อมูลที่ไม่มีการซื้อขาย
ขายออนไลน์ก็เป็นธุรกิจที่ต้องดูเรื่องทะเบียนและภาษี
อย่าดูเฉพาะว่าขายผ่านหน้าร้านหรือออนไลน์ แต่ให้ดูรูปแบบการประกอบกิจการจริงและหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง
โทร 097-236-2994LINE: p2paccจดทะเบียนการค้าต้องดำเนินการภายในกี่วัน
หากกิจการอยู่ในข่ายที่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ ผู้ประกอบการต้องยื่นขอจดทะเบียนตั้งใหม่ภายใน 30 วันนับแต่วันที่เริ่มประกอบพาณิชยกิจ
หากภายหลังมีการเปลี่ยนแปลงรายการสำคัญที่จดไว้ หรือเลิกประกอบพาณิชยกิจ ก็มีหน้าที่ดำเนินการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงหรือเลิกภายในกำหนดตามหลักเกณฑ์เช่นกัน
เอกสารจดทะเบียนการค้าใช้อะไรบ้าง
เอกสารจริงอาจแตกต่างตามประเภทผู้ประกอบการ สถานที่ และลักษณะกิจการ แต่สำหรับการยื่นตั้งใหม่ควรเตรียมข้อมูลพื้นฐานให้พร้อมก่อน
- แบบคำขอจดทะเบียนพาณิชย์ตามที่กำหนด
- ข้อมูลและหลักฐานประจำตัวผู้ประกอบการ
- ข้อมูลสถานที่ตั้งสำนักงานแห่งใหญ่หรือสถานประกอบการ
- แผนที่แสดงสถานที่ประกอบกิจการโดยสังเขป
- เอกสารเกี่ยวกับสิทธิในการใช้สถานที่ตามกรณี
- สำเนาสัญญาเช่าหรือเอกสารของผู้ให้เช่า หากเป็นสถานที่เช่า
- หนังสือมอบอำนาจ หากมอบหมายให้ผู้อื่นดำเนินการ
- เอกสารเพิ่มเติมตามลักษณะกิจการ เช่น กรณีห้างหุ้นส่วนสามัญหรือพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์
ควรตรวจรายการเอกสารกับสำนักงานทะเบียนที่รับผิดชอบก่อนยื่นจริง เพราะเอกสารบางรายการขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของสถานที่และกิจการ
.jpg)
จดทะเบียนการค้าที่ไหน
การยื่นคำขอให้ดำเนินการกับสำนักงานทะเบียนพาณิชย์ที่รับผิดชอบพื้นที่ซึ่งสำนักงานแห่งใหญ่ของกิจการตั้งอยู่ โดยหน่วยงานรับจดทะเบียนจะแตกต่างกันตามพื้นที่
ในกรุงเทพมหานครสามารถตรวจสอบสำนักงานเขตหรือหน่วยงานของกรุงเทพมหานครที่รับผิดชอบ ส่วนต่างจังหวัดโดยทั่วไปเกี่ยวข้องกับเทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล หรือหน่วยงานท้องถิ่นที่รับผิดชอบพื้นที่นั้น
ก่อนเดินทางควรตรวจสถานที่รับจดทะเบียนของพื้นที่อีกครั้ง เพราะการแบ่งเขตอำนาจของสำนักงานทะเบียนขึ้นอยู่กับที่ตั้งสำนักงานแห่งใหญ่ของกิจการ
ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนพาณิชย์เท่าไร
อัตราค่าธรรมเนียมสำหรับการจดทะเบียนพาณิชย์ตั้งใหม่ปัจจุบันอยู่ที่ 50 บาท ส่วนการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงหรือเลิกมีอัตราค่าธรรมเนียมตามรายการที่กำหนด
ค่าธรรมเนียมราชการเป็นคนละส่วนกับค่าบริการในกรณีมอบหมายให้บุคคลอื่นหรือผู้ให้บริการช่วยจัดเตรียมและดำเนินการ
จดทะเบียนการค้าแล้วต้องจด VAT ด้วยหรือไม่
ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน การจดทะเบียนพาณิชย์ไม่ได้ทำให้กิจการจด VAT โดยอัตโนมัติ หน้าที่ VAT ต้องพิจารณาจากประเภทธุรกิจ รายรับ และเงื่อนไขตามกฎหมายภาษีมูลค่าเพิ่มแยกต่างหาก
หากต้องการศึกษาเรื่องนี้โดยตรง สามารถอ่าน การจดทะเบียน VAT และ บัญชีภาษีอากรคืออะไร
จดทะเบียนพาณิชย์แล้วมีหน้าที่เสียภาษีอย่างไร
การจดทะเบียนพาณิชย์กับการเสียภาษีเป็นคนละหน้าที่ การจดทะเบียนเป็นเรื่องสถานะและข้อมูลการประกอบพาณิชยกิจ ส่วนภาษีของบุคคลธรรมดาจะพิจารณาจากรายได้ ประเภทรายได้ ค่าใช้จ่าย ค่าลดหย่อน และหลักเกณฑ์ภาษีที่เกี่ยวข้อง
ผู้ประกอบการจึงควรเริ่มเก็บหลักฐานรายรับและรายจ่ายตั้งแต่วันแรก ไม่ควรรอจนใกล้ถึงกำหนดยื่นภาษีแล้วจึงเริ่มรวบรวมเอกสาร
สามารถอ่านพื้นฐานเพิ่มเติมที่ บัญชีภาษีพื้นฐานสำหรับผู้ประกอบการ และ บิลเงินสดและหลักฐานค่าใช้จ่าย
มีทะเบียนการค้าแล้ว ก็ยังควรแยกเงินส่วนตัวออกจากเงินธุรกิจ
การแยกบัญชีธนาคารและเก็บหลักฐานเป็นระบบ ช่วยให้ดูรายรับ รายจ่าย และเตรียมภาษีได้ง่ายขึ้น
โทร 097-236-2994LINE: p2paccเมื่อไรควรเปลี่ยนจากเจ้าของคนเดียวเป็นบริษัท
ไม่มีจุดเดียวที่ใช้ได้กับทุกธุรกิจ เจ้าของกิจการควรพิจารณาจากขนาดรายได้ จำนวนผู้ร่วมลงทุน ความเสี่ยงของธุรกิจ คู่ค้า ความต้องการแยกทรัพย์สินส่วนตัวออกจากกิจการ และรูปแบบภาษี
หากมีผู้ร่วมลงทุนหลายคน ต้องการมีโครงสร้างผู้ถือหุ้น หรือเริ่มทำธุรกรรมที่ต้องการสถานะนิติบุคคล การจัดตั้งบริษัทอาจเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง
สามารถดู บริการรับจดทะเบียนบริษัท และอ่าน จดทะเบียนบริษัทใช้เอกสารอะไรบ้าง เพื่อเปรียบเทียบขั้นตอน
ร้านค้าออนไลน์ควรจัดระบบบัญชีตั้งแต่เมื่อไร
ควรเริ่มตั้งแต่มีการซื้อขายจริง เพราะธุรกิจออนไลน์มักมีข้อมูลหลายส่วน ทั้งยอดขายจากแพลตฟอร์ม ค่าธรรมเนียม โปรโมชั่น ค่าส่ง คืนสินค้า และเงินที่แพลตฟอร์มโอนเข้าบัญชี
หากปล่อยให้ข้อมูลสะสมหลายเดือน การแยกยอดรายรับและค่าใช้จ่ายย้อนหลังอาจใช้เวลามาก สามารถดูแนวทางที่ บริการรับทำบัญชี และ บริการรับวางระบบบัญชี

เช็กลิสต์ก่อนจดทะเบียนการค้า
- ตรวจว่ารูปแบบผู้ประกอบการอยู่ในกลุ่มที่เกี่ยวข้องหรือไม่
- ตรวจว่าประเภทพาณิชยกิจมีหน้าที่ต้องจดหรือไม่
- กำหนดชื่อที่ใช้ในการประกอบกิจการ
- เตรียมข้อมูลสถานที่ตั้ง
- ตรวจสิทธิในการใช้สถานที่
- เตรียมเอกสารประจำตัว
- เตรียมแผนที่สถานประกอบการ
- ตรวจเอกสารเพิ่มเติมกรณีร้านค้าออนไลน์
- ยื่นภายในกำหนด 30 วันหากมีหน้าที่ต้องจด
- วางระบบเก็บรายรับ รายจ่าย และเอกสารหลังเริ่มกิจการ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
ควรตรวจประเภทพาณิชยกิจตามหลักเกณฑ์ก่อน
ทะเบียนพาณิชย์ไม่ได้ทำให้กิจการกลายเป็นบริษัทจำกัด
VAT ต้องตรวจหน้าที่แยกต่างหาก
ทำให้เตรียมข้อมูลภาษีย้อนหลังได้ยากขึ้น
คำถามที่พบบ่อย
จดทะเบียนการค้าคืออะไร?
เป็นคำที่นิยมใช้เรียกการจดทะเบียนพาณิชย์ ซึ่งเป็นการแจ้งข้อมูลการประกอบพาณิชยกิจตามที่กฎหมายกำหนด
จดทะเบียนการค้ากับจดทะเบียนบริษัทเหมือนกันไหม?
ไม่เหมือนกัน ทะเบียนพาณิชย์เป็นการจดข้อมูลพาณิชยกิจ ส่วนการจดบริษัทเป็นการจัดตั้งนิติบุคคล
ร้านค้าออนไลน์ต้องจดหรือไม่?
การขายสินค้าหรือบริการออนไลน์เป็นปกติทางการค้าอยู่ในกลุ่มกิจการที่ต้องตรวจหน้าที่จดทะเบียนพาณิชย์ตามหลักเกณฑ์ปัจจุบัน
ต้องจดภายในกี่วัน?
กรณีอยู่ในข่ายต้องจดทะเบียนตั้งใหม่ ต้องยื่นภายใน 30 วันนับจากวันที่เริ่มประกอบพาณิชยกิจ
ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนเท่าไร?
ค่าธรรมเนียมราชการสำหรับการจดทะเบียนพาณิชย์ตั้งใหม่ปัจจุบัน 50 บาท
สรุป จดทะเบียนการค้าคือเรื่องของ “ทะเบียนพาณิชย์”
จดทะเบียนการค้าเป็นคำที่คนทั่วไปใช้เรียกการจดทะเบียนพาณิชย์ ผู้ประกอบการควรตรวจทั้งรูปแบบของตนเองและประเภทกิจการก่อนว่ามีหน้าที่จดหรือไม่ หากเข้าหลักเกณฑ์ควรเตรียมเอกสารและดำเนินการภายในเวลาที่กำหนด
หลังเริ่มกิจการควรจัดระบบรายรับ รายจ่าย เอกสาร และภาษีตั้งแต่ต้น เพราะทะเบียนพาณิชย์เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการเริ่มธุรกิจ ส่วนการทำบัญชี ภาษี VAT และการตัดสินใจว่าจะดำเนินงานในรูปบุคคลธรรมดาหรือบริษัทต้องพิจารณาแยกตามข้อเท็จจริงของแต่ละกิจการ
กำลังเริ่มธุรกิจ และยังไม่แน่ใจว่าควรจดแบบไหน?
สำนักงานบัญชี พีทูพีช่วยพิจารณารูปแบบธุรกิจ บัญชี ภาษี และการเตรียมระบบเบื้องต้น เพื่อให้ผู้ประกอบการเริ่มต้นได้เหมาะกับลักษณะกิจการ
โทร 097-236-2994LINE: p2pacc